Ийм нэг сайхан гарчигтай, яруухан мөртлөө даруухан ном яг одоо манай редакцын ширээн дээр байна. Яруу найрагч Цэвэгжавын Батбаатарыг уншигч та “Зэрлэг согоо эргэж харах мэт” номоор нь андахгүй мэднэ байх. Тэгвэл хоёр дахь шүлгийн ном нь хэдхэн хоногийн өмнө мэндэлж, ийнхүү жигүүртэй шүлгүүдээ уншигч таны мэлмий, сонорт дэлгэж буй юм байна. Түүний тус номд орсон шүлгүүдээс онцлон хүргэж байна.

Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, нэрт нийтлэлч, яруу найрагч Б.Ганчимэг “Батжаргалын Одгэрэл бол зассан алмааз, Цэвэгжавын Батбаатар бол засаагүй алмааз”

 

             ЦЭЦЭГЛЭЖ АМЖААГҮЙ

Уймарч согтсон өдрүүдээ нулимсгүй үлдээе

Уучилж бүгдийг нь ойлгох хүн олдоно

Цөхөрч зовсон өдрүүдээ ч хавар гэж нэрлэе

Цөмөөрөө гэнэн явсныг хайрлах хүн ч олдоно

                                                                  1992.Өвөл

                            ДУРСГАЛ

Барахын аргагүй жимсийг би чамд үлдээлээ

Бас дээр нь мартаад хамгийн сайхан зуныг

Бараг л хайртай болсныгоо хэлчих дөхсөн шөнийг

Баяртай бүсгүй минь...бүгдийг нь чамд үлдээлээ

Хааяа нэг ганцаардвал харуусал дурсах нэрийг

Хаа хамаагүй бороо шивэрсэн ч дагаад л урсах нулимсыг

Хагацъя даа...би чамд үлдээж байна.

                                                          1996.Намар

                    ХҮҮХЭД НАС

Тавагтай чихэрт гараа хүргэвэл

Танихгүй хүнд өгчих гээд байдаг

Тарчигхан айлын бэлэг нь байлаа

Аавынхаа хажуунаас жаахан л холдвол

Ааруулын элээ шүүрчих гээд байдаг

Ангир ээжийн өндөг нь байлаа

Яаавлаг нэхэж хошуугаа унжуулбал

Явуулын хүн авчих гээд байдаг

Ядуухан айлын баялаг нь байлаа

Харанхуй шөнө гэрээсээ л цухуйвал

Хадны мангаа идчих гээд байдаг

Халирхай зөөлөн хүүхэд байлаа

Төрхгүй жаал танайд бий юу

Төмсөгийг нь аваад идчихэе гэсээр

Бүснээсээ сугалсан балиусны өмнө

Бөөжгийндөө хайртай бурхан байлаа.

                                                     1996. Хавар

                                      2000 онд “Амралтын сонин”-д хэвлэгдсэн

                                БАДАРЧИН

Хархорин бороон дотор хоцорлоо...

Хамгийн сайхан нь эндээс би явж байна

Хариугүй өчүүхэн новшнуудаас холдож, зайлна гэхээс

Хамаг бие тэнийж, сэтгэл хөгжүүн алхнам.

Улаанбаатар цасан дотор хоцорлоо...

Учиргүй баяртай эндээс би явж байна

Ухаангүй тэнэгүүдийн шавхрууг гуйж амьдрахгүй гэхээс

Ууц, нуруу тэнийж омог бардам алхнам.

Хотонтын төв шороон дотор хоцорлоо...

Хорсож заналгүй, эндээс би явж байна

Хорлонтой зэвүүн амьдралд хоргодож дасаагүй гэхээс

Хоёр хөл хөнгөрч, хурдан шаламгай алхнам.

Угтаалцайдамын гудамжууд үдшийн бүрэнхийд хоцорлоо

Уйлмаар гунигтай ч эндээс би бүүр явж байна

Урваж гуйвсан хүмүүсийг дахиж харахгүй гэхээс

Уушги хайрхныг ороогоод хар гүйхээрээ алхнам.

                                                                   1999 он.

                               ДУРСАМЖ

Шаагисан их бороо нөмрөөд цутгасан үдэш

Шаналж хэлсэн үг чинь одоо ч миний зүрхэнд

Шаагаад мартсан хутга шиг чичигнэн хөндүүрлэж өвтгөнө...

“Шатаам халуун өдөр чинийхээ мөрөөр тэвэрч

Шаргисан мөндрийн чимээг

Биенээс чинь сонсоод тайвширлаа” гэж

Шадлаад бичсэн хайран чиг арван хуруу минь дээ...

Шуургалан унах навчис газраар хуйларсан үдэш

Шулуухан хэлсэн үг чинь одоо ч миний цээжээр

Шувтлаад гарсан сум шиг

Онгорхой нүх үлдээжээ...

Онгорхой тэр нүхээр

Шөнийн саран шагайж

Одоо хүртэл нөгөөхөө бодсоор л явна уу гэхэд

Төмрийн хорноос илүү үгийн хор гүйсэн ч

Төөнөж эдгээсэн шүлгээ

Бичсээр л сууна даа, хөөрхий...

                                          2025.08.08

                                НАМАР

Тогоруун  цуваад алсыг зорин зэллэж

Толгой дээрээс хүйтэн бороо шүршнэм.

Хошууран нисэх та нарыг өлийж хараад

Хорт аалз бидэн хоёрын жөтөө хөдлөж

Хоёр амтай шувууны бууны хүхээгийг дүүргэж

Хонгио юуг нь газраар шаргитал гохыг нь дармаар

Хорсол атаа, хомхой шунал ч дүрэлзэн бадарлаа...

Хорсол атаа, хомхой хүсэл байгаагүй бол

Холхиндог амьдрал сэтгэл холгож туйлдаах буй за

Хохь нь ээ гэж хувь тавилан тавлах тусам л

Ховдог тэмүүлэл шатахуун цацах шиг дүрсхийнэ шүү дээ

Загас, галуугаар хооллож дасаагүй нүүдэлчдийн удам

Заяа нь тэнгэр өөд бууны овоо шагайхгүй буй за

Манжин, байцаагаар цадаж үзээгүй малчны хүүхдүүд

Мах шарж, элэг сорслоод л хэхрүүлдэг бус уу

Махир илдээ хавирч билүүдээд хялгас таслахад

Манжийн хаад ч хар даран орилоод босдог

Майга хөлтнүүдийн агуу түүхийг умартсан бол

Мананд булагдсан цагаан хэрэмний нурангийг харагтун...

Зэллэн буцах тогоруун цувааг доороос хараад

Зэрлэг араатан бидэн хоёрын сэтгэл үймэрч

Хий дэмий л идэш хоолны хэрүүл хийснээ

Хэлхсэн шүлэгнээсээ анзаарч цочоод цэг хатгамой.

 

                                                                   2025.07.30

 

                       ЭЭЖ, ААВ ХОЁРТОО

Энэхэн биений минь эх үүсвэр

Ээжийнхээ ачийг хариулж дийлэхгүй учраас

Эгнэшгүй ерөөлт бурхан багшийнхаа өлмийд

Энэрэн нигүүлсэхүйн далай болгож цалгиая аа...

Эмнэг ухааны минь иш үндэс

Эцгийнхээ буяныг элээж барахгүй учраас

Этүгэн дэлхий, газар шорооныхоо хөрсөнд

Эвдэршгүй мөнхийн тахил болгон өргөе өө...

Залуу насныхаа ааг омгоор шатаж

Задарсан онгодоор галзуурч солиорч явахад

Биеийг төрүүлсэнээс ухааныг нь нь төрүүлээгүй ээ гэж

Бусдаас өмөөрч дураар нь тавьсан ээж минь

Нанчидын мухлагт найзуудаа хамгаалж сөргөлдөөд

Намалдагаа нээлгэн бялба нүдүүлчихээд ирэхэд

Намайг дуурайсан хөөрүү зангаа хая гэж

Намуухан дуугаар загнаж угтсан аав минь...

Зовлогоо зовоож өсгөхдөө

Зорогдож жижгэрсэн буурлууд

Санаагаа чилээж өтлөхдөө

Самгардаж будилсан бурхадууд минь

Хамаг амьдралаа бидэнд

Харамгүй зориулсан атлаа

Хайртай шүү гэж хэлж үзээгүй

Ээж, аав хоёр минь...

                          2025.08.20

 

                    ЦАСАН БУДАРНА

Онгод задгай найрагч О.Дашбалбар ахдаа зориулав.

Намуухан будрах цасан дундуур алхнам

Наргүй бүрхэг нь илүү ч аятайхан юм уу даа

Найраг баян хуур ингэж л хөглөгдсөн учраас

Намбатай хөгшчүүд тэсэлгүй догдлон бүжиглэдэг байх даа

Чимээгүй будрах цасан дундуур алхнам

Чихний хэрэг ч огт байхгүй санагдлаа

Чигээрээ алхсаар Анагаахын дээд ороорой

Чиний мөрөөддөг сайхан охид тэнд шуугилдана даа

Эдгээн анагаахад гоо сайхан нэмэртэй гэж

Эртний сударт андуу бичээгүй нь ч лавтай

Уймран будрах цасан дундуур алхнам

Уур омог, бухимдал гомдол ч арилжээ

Уучлал, өршөөл, тайвшрал хүртэл сарнихаар

Угаасан аниргүйд удаан ганцаар алхлаа

Шивнэн будрах цасан дотуур алхнам

Шинэхэн дэвтрээс хуучны дурсамж үнэртээд

Хуучны шүлгүүд эртний дуу шиг санагдахуй

Хулгайлсан юм шиг тас нуумаар бодогдлоо

...Зөөлөн будрах цасан дундуур алхнам...

                                                  2025.08.28

“ЭРТНИЙ ДУУ ШИГ ЖИГҮҮРТЭЙ ШҮЛГҮҮД”-ЭЭС ОНЦЛОХУЙ