Койн буюу криптовалют авах, зарах тухай мэдээллүүд сүүлчийн өдрүүдэд цахим сүлжээнд идэвхтэй өрнөсөн. Гэвч зөвхөн койны асуудал яригдаж байгаа энэ цагт криптовалют гэж яг юу болох, давуу болон сул тал нь юу вэ асуултууд хариултгүй өрнөж байлаа.

Орчин үеийн мөнгөн дэвсгэрт гэж нэрлэгдээд байгаа криптовалютыг нэг үгээр систем гэж ойлгож болно. Дэлхийн жишгээс харахад криптовалютыг худалдан авагч, уг зах зээлд хөрөнгө оруулагчид ирээдүйд үнэ нь өсөх эсэх дээр бооцоо тавьж байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл, ямарваа нэгэн компани хувьцааны үнэ өсөхөд анхаарч, хувьцаа худалдаж авдагтай адил. Гэвч криптовалют нь хувьцааг бодоход бодит үнэлгээний хэмжигдэхүүн үгүй дижитал хэтэвчинд хадгалагдаж байдаг “хоосон” мөнгө юм.

КРИПТОВАЛЮТЫГ ХЭРХЭН АШИГЛАХ ВЭ

          Криптовалютыг блокчэйн технологиор ашигладаг. Блокчейн бол гүйлгээний дижитал дэвтэр. Уг дижитал дэвтрийн мэдээллүүд компьютерийн системийн сүлжээгээр тархаж, компьютер автоматаар блокчэйнийг ажиллуулж, гүйлгээг баталгаажуулдаг. Криптовалютын хөгжүүлэлтэд блокчэйн технологийг ашиглаж байгаа нь хөрөнгө оруулагч, харилцагчдад криптовалютын ил тод байдлыг сайжруулж, мэдээллийн аюулгүй байдлыг сайжруулахтай холбоотой гэнэ. Дэлхийн томоохон мэдээлэл технологийн компанийн мэдээлснээр “Дижитал халдагчид буюу хакеруудын эсрэг блокчэйн төхөөрөмж нь хамгийн үр дүнтэй” хэмээжээ. Бүх криптовалют блокчэйн дээр ажилладаг ч заримынх нь хамгаалалт болон ирээдүй сул талтай байдаг.

          Криптовалютын худалдан авалт болон хөгжүүлэлт зөвхөн итгэлцэл дээр тогтох аж. Хөрөнгө оруулагч өөрийн худалдан авах криптовалютыг өөрт нь ашигтай, үр дүнтэй гэж үзэн итгэвэл дижитал хөрөнгө худалдаж авах юм. Блокчэйн нь криптовалютын урсгал болон гүйлгээний мэдээллийг бататгаж, гүйлгээг хэвийн шугамд барина. Мөн хэрэглэгчийн гүйлгээний талаарх бүх мэдээллийг нийтэд нээлттэй бүртгэлийн дэвтэр рүү шилжүүлдэг байна. Жишээлбэл, өнөө цагт хамгийн их үнэ хүрч байгаа биткойн, эдереум зэрэг криптовалютын блокчэйнээс хэрэглэгч, хөрөнгө оруулагчдын гүйлгээтэй холбоотой бүх мэдээллийг уншиж болох юм.

“КРИПТОВАЛЮТ АЛТЫГ ОРЛОЖ ЧАДНА”

          Дижитал эрин үед эрэлт хэрэгцээнд орж байгаа криптовалютын талаар олон орон судалгаа хийсэн. Судалгааны дүнд ихэнх улс криптовалют, бокчэйнийг ямар нэгэн улс орон, Засгийн газарт хамааралгүй болохыг олж тогтоосон. Гэсэн ч хөрөнгө оруулагч худалдан авч байгаа криптовалютынхаа талаар тодорхой хэмжээний судалгаа хийлгүй, мэдээлэлгүй байвал мөнгөө алдах эрсдэлтэй. Харин эсрэгээрээ саятан ч болох боломжтой. Анх 0.08 ам.доллароор зарагдсан биткойн өдгөө 47 мянган ам.долларын үнэтэй байна. Биткойн өнгөрсөн хоёрдугаар сард 50 мянган ам.долларын үнэ хүрч, хамгийн алдартай автомашин үйлдвэрлэгчдийн нэг болох “Тесла” компани 1.5 тэрбум ам.долларын биткойн худалдан авсан. Тэгвэл үүнтэй холбоотойгоор хөрөнгө оруулалт, менежментийн “БлэкРок” компанийн удирдлагууд “Криптовалют алтыг орлож чадна” гэж мэдээлж байлаа. Найман их наяд ам.долларын хөрөнгө эзэмшдэг “БлэкРок” компанийн 2021 оны ихэнх хөрөнгө оруулалт биткойн руу чиглэжээ.

          Мөн энэ талаар АНУ-ын Үнэт цаас, биржийн комиссын комиссар асан Стэнфордын хуулийн сургуулийн профессор, санхүүгийн системийн шинжээч Жозеф А.Грундфест “Валютын ханш сул орнуудад амьдардаг иргэд дотоод хувьцаа, бонд худалдаж авахаасаа илүүтэй криптовалютад хөрөнгө оруулалт хийвэл илүү үр дүнтэй” хэмээсэн байна. Олон улсын зарим эдийн засагчийн үзэж буйгаар ирээдүйд цаасан мөнгө үгүй болж, бүх валют, гүйлгээ дижитал хэлбэрт шилжих юм.

Өчигдөр буюу наймдугаар сарын 25-ны байдлаар дижитал зах зээлд биткойн 47386.78 ам доллар, эдереум 3118.78 ам.доллар байгаа бол бусад койн, криптовалют хоёр болон түүнээс доош ам.долларын үнэтэй байна.