Улаанбаатарт үе үе “угаарын” хий үнэртэж амьсгалах аргагүй болтлоо үмхийрч гүйцлээ. Үнэр тархмагц иргэдийн толгой өвдөх, дотор муухайрах шинж тэмдэг илэрч эхэлсэн. Мөн сургуулийн хүүхдүүд үнэрнээс хордсон байж болзошгүй асуудал хүртэл үүсэж байлаа. Тодруулбал, өнгөрсөн оны аравдугаар сард нийслэлийн Хан-Уул дүүргийн 18 дугаар сургуулийн сурагчид хордож, эмнэлэгт хүргэгдсэн. Тухайн үед хүүхдүүдийн толгой эргэж, хөл дээрээ зогсож чадахгүй, бөөлжих, шинж тэмдэгтэйгээр ЭХХЭМҮТ-д очсон байдаг. Хордсон хүүхүүдийн эцэг эхийн зүгээс хурц үнэрээс болсон байж болзошгүй гэх мэдээллийг өгч байлаа. Гэтэл улсаараа үнэрийн эрэлд гараад ч одоог хүртэл тогтоогоогүй байна.

    Сүүлдээ салхинд буруу өгч, салхилахгүй бол үнэртээд байдаг гэх бэлэн тайлбартай болчихсон хүмүүс ч байна.

      Урьд нь угаарын үнэр тархахад хиамны үйлдвэр угаадсаа асгасан гэж улс даяараа шуугиад үйлдвэрийн эзэн үнэн мөнөө тайлбарлаж, төрийн ажилд дүн тавьчихсан нь ч бий. Цаашлаад автомашины мотор, кропын хаягдал тосоо ил задгай асгаснаас хот даяараа үнэрт автсан гэх тайлбар өгөөд хэсэг намжаасан. Гэтэл хурц үнэр өчигдөр дахин нийслэлчүүдийг түгшээв. Нэг ч удаа ч биш нэлээд хэдэн удаа давтагдаж байгаа ч үүний учрыг олоод хужрыг нь тунгаачихсан газар нийслэлд алга.

    Нийслэл даяар тархсан хурц үнэр иргэдийн эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөтэй эсэх, хаанаас гарч байгаад ч хариулт өгөх эзэн байсангүй. Адаглаад төрийн байгууллагууд урьдчлан сэргийлэх арга хэмжээ авах талаар зөвлөмж, зөвөлгөө өгөх соёлд суралцаагүй нь харагдаж байна. Харин ч бодит байдал дээрээ тэд асуудлаас бултаж, бие бие рүүгээ бурууг чихсэн шиг сууцгааж байгаа нь өнөөдрийн бодит үнэн болоод байна.

     Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч Х.Нямбаатар үнэр гарч эхэлсэн асуудлыг холбогдох албаныхныг судлах үүрэг өгсөн ч хэн ч тайлбар хийсэнгүй тэгс хийгээд асуудал намжсан. Энэ талаар Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газраас дараах тайлбарыг өглөө. Нийслэлийн Засаг даргын хэвлэлийн төлөөлөгч Н.Сугар "Нийслэлд тархсан үнэрийг чухам хаанаас гарч байгааг тодруулахыг ажил хариуцсан хүмүүст тогтоох үүргийг Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч Х.Нямбаатар өгсөн. Мэдээлэл тодорхой болсны дараа дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгнө" гэв.

       Эхлээд сайжруулсан түлш гэж хардаж байсан ч агаар орчины бохирдолтой тэмцэх газраас агаарын чанарын үнэлгээ хэвийн байгаа, угаарын хий мэдрэгдээгүй гэх агуулгатай тайлбар хэвлэлээр өгч эхэлсэн. Удалгүй энэ муу л бол хар овоохой гэгчээр Төв цэвэрлэх байгууламжийн үнэр хотын төвд үнэртэж эхэлсэн гэх мэдээллийг ч явуулж эхэлсэн. Энэ талаар Төв цэвэрлэх байгууламжийн холбогдох ажилтнаас тодруулахад "Манай технологийн үйл ажиллагаа хэвийн явж байгаа. Ямар нэг алдаа гараагүй. Хаанаас тийм мэдээлэл гарсныг нь сайн мэдэхгүй байна. Үнэр үнэртэж байгаа нь манай байгууламжтай холбоогүй" гэх мэдээллийг өгөөд буй.  Улмаар Нийгмийн эрүүл мэндийн Үндэсний төвийн холбогдох мэргэжилтэнтэй холбогдож тодруулахад "Манайхаас одоогоор хурц үнэр тархсантай холбоотой нарийвчилсан судалгаа явуулаагүй байна. Агаарын бохирдолтой холбоотой эсэхийг агаар орчины шинжилгээний газраас явуулж байгаа. Ер нь хурц үнэр чухам юунаас болж үнэртэж байгааг тогтоохын тулд нарийвчилсан судалгаа явуулах шаардлагатай байдаг. Одоогоор манайд хурц үнэр тархаж байгааг тогтоох тусгай багаж, техник хэрэгсэл байхгүй. Үнэр чухам юунаас гарч байгааг тогтоохын тулд эх үүсвэрийг олох шаардлагатай" гэх тайлбар өгсөн.  Цаашлаад үнэрийн шалтгааныг хэн олж тогтоох вэ гэдэг асуудал ч олны дунд асуулт хэвээрээ үлдсэн.

     Сүх далайтал үхэр амар гэгчээр техник технологи хөгжсөн орчин цаг үед нийслэлд хүн, байгаль орчинд аюултай байдал үүсчиж болзошгүй байхад хэмжих багаж, илрүүлэх технологи байхгүй гэх үгээр ам таглаад ама жимэр сууж байгаа нь дэндүү харамсалтай.

      Яг үнэндээ Улаанбаатар хотод амьдрахад эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах эрхтэй гэх Үндсэн хуулиар олгогдсон эрх бүрэн зөрчигдөж байна. Хүний эрх зөрчигдсөөр байтал төр төлөөлж суугаа гишүүд ээлжийн амралтаа авч, сонгуулийн кампанит ажлаа өрнүүлж хөдөөг зорьсон нь ч нууц биш.  Хүн амынх нь тал хувь оршин суудаг нийслэлд нь үл мэдэг үнэр тархсан байтал адаглаад маск зүүх чиглэл ч албаныхан өгсөн. Ингээд харахаар Монгол Улс гэнэтийн осол, байгалийн гамшиг, эрсдэлтэй нөхцөл байдалд аюулгүй ажиллагааг хангах тал дээрээ ямар ч бэлтгэлгүй муу дүн авахаар байгаа нь эндээс бэлэхнээ харагдаж байна.

            Ийм л буух эзэн буцах хаяггүй үл мэдэх үнэрийн эрэлд нийслэлчүүд гараад байна. Сайжруулсан түлш, Төв цэвэрлэх байгууламжийн үнэр гэх таамаг төдий мэдээллүүлд цахим орчинд дуулиан дэгдээж, салхины аясаар сарнихтай зэрэгцээд л асуудал намждаг болчихлоо. Ингэж нүдэн балай чихэн дүлий явсаар үхлийн ирмэгт тулах вий дээ, монголчууд.