Төрийн эрх баригч МАН-ынхан эхээсээ адгаа хүртэл бохирдчихсон юм биш үү дээ. МАН-ынханд гараа дүрэхгүй сан, орохгүй салбар, завшихгүй хөрөнгө, зальдахгүй төсөл гэж алга. Ийм л жудаггүй, зангаргагүй улстөрчид төрд үүрлэчихсэн учраас улсын хөгжил, ирээдүйн сайн сайхныг горьдож хүлээгээд нэмэргүй болтлоо туйлдчихлаа. Уг нь МАН-ын одоогийн болон өмнөх удирдагчид “Намдаа улс төрийн соёлыг төлөвшүүлж, шинэ 30 жилийг эхлүүлнэ. Төрөөс төрсөн тэрбумтан, хулгайч нарыг хуйд нь хариуцлагын сэлмээр таслан хаяж, нэр цэвэр нам болно” гэх амлалтуудыг өгөөд УИХ-ын ээлжит сонгуульд 62-уулаа олонх болж сонгогдсон.

     Улмаар намын удирдлагыг залуу үедээ шилжүүлж, мэдлэгтэй, ур чадвартай залуусаараа эх орны хөгжлийг тодорхойлуулж, түүчээлнэ. Улс төрийн шинэ соёл бий болгоно гээд л ард түмний өмнө бөхийж, уучлалт гуйж байсан түүх ч бий. Харин улс төрийн шинэ залгамжлагчаар тодорсон Л.Оюун-Эрдэнэ ахынхаа эхлүүлсэн ажлыг үргэлжлүүлж, “Авлига албан тушаалын хэрэгт холбогдсон намынхаа гишүүдийг хөөх хүртлээ арга хэмжээ авна” гэж байсан нь саяхан. Тэрбээр энэ талаар “Авлигын эсрэг тэмцлийг улам эрчимжүүлнэ. Монгол Улс авлигын индексээр дэлхийд 111 дүгээрт эрэмбэлэгдэж байгаа нь туйлын хангалтгүй үзүүлэлт юм. Авлига, албан тушаалын хэргийн ялын бодлогыг чангатгана. Төрийн албан хаагчдын орлогоосоо давсан тансаг хэрэглээнд хяналт тавина. Хөрөнгө орлогын мэдүүлгийг татвар төлөлттэй уялдуулна. МАН шинэ зуунд улс төрийн манлайлагч байр сууриа хадгалахын тулд авлигатай хийх тэмцлийг улам бүр эрчимжүүлэх ёстой. Энэхүү тэмцэл нь намын гишүүн нэг бүрийн эрхэм зорилго, журамт үүрэг байх учиртай” хэмээн мэдэгдэж байсан.

      Үүнээс хойш даруй хоёр жилийн хугацаа өнгөрсөн ч нэг ч хулгайчаа намаасаа хөөгөөгүй л байна. Үнэхээр намынх нь гишүүд чин үнэнчээр төрд зүтгэж, хулгай хийлгүй, нэр цэвэр байна уу гэвэл үгүй. Хөгжлийн банкны хэрэгт МАН-аас Ё.Баатарбилэг, Г.Амартүвшин, Х.Ганхуяг нар холбогдож, яллагдагчаар татагдан шалгуулж байгаа бол хамгийн ноцтой гэгдэх нүүрсний хулгайн хэрэгт парламентад суугаа гишүүдийн талаас илүү хувь нь нэр холбогдоод байгаа. Үүнээс УИХ-ын гишүүн Ж.Мөнхбат бүрэн эрхээсээ татгалзаж, чөлөөлөгдсөн бол  Т.Аюурсайхан, гишүүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлээд байна. Мөн Б.Энх-Амгалан, Ш.Раднаасэд нар хуулийн байгууллагад шалгуулж байна. АТГ-аас нүүрсний хулгайн хэрэгт холбогдуулан 50 хүн шалгаж байгаа гэснээс эхний ээлжинд 17 нэрийг ил болгож байлаа. Дээрх нэр бүхий гишүүдээс гадна УИХ-ын гишүүн Ц.Анандбазар, Ц.Сэргэлэн, Б.Баттөмөр нар нүүрсний хулгайн хэрэгт нэр холбогдож, хуулийн байгууллагад мэдүүлэг тайлбар өгч явсан удаатай. Харин нүүрсний хулгайн хэрэгт холбогдсон 50 хүний дотор төрийн алба болон төрийн өмчит компаниуд ажиллаж байсан МАН-ын гишүүн олон бий. Нүүрсний хулгайн хэрэгт холбогдсон гишүүд үүнээс ч илүү байгаа гэдгийг намын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ болон Бүлгийн дарга Д.Тогтохсүрэн нар удаа дараа сануулж байлаа.

    Нийтийн өмнө ил болсон хэргүүд нь энэ болохоос авлига албан тушаалын хэргээр шалгуулж байгаа гишүүд ч цөөнгүй байна. Тухайлбал, авлига албан тушаалын хэргээр УИХ-ын гишүүн Д.Өнөрболор, П.Анужин, Х.Болорчулуун, С.Бямбацогт, Ж.Эрдэнэбат нарын гишүүд шалгуулж эхэлсэн ч хэрэг нь өнөөдрийг хүртэл хэрхсэн нь тодорхойгүй байгаа.

     Төрд 62-уулаа суусан цагаан захтнуудын хэрэг үүгээр ч дуусахгүй. Өнгөрсөн хоёр удаагийн сонгуулиар үнэмлэхүй олонх болсон МАН-ынхан төрийн эсрэг гэмт хэрэг мөн ч их үйлдэж, түүнийгээ өөрсдөө илчиллээ дээ. Төрийн хэргийг илчлэх тусам улстөрчдийн “нүүр хагарч”, улам илүү шунах болсон нь мэдрэгдэж байх шиг. “Тэрний үйлдсэн хэргээс миний үйлдсэн хэрэг арай бага, ямар түүн шиг тэрбум тэрбумаар нь идсэн биш” гээд өөрийгөө цайруулдаг шинэ технологи бий болчихжээ ,МАН-ынханд. Хэрэг томрох тусам хариуцлага хүлээлгэх хүн нь улам бүр цөөрч, төрийн хөрөнгөөс завших, түмний нүдийг хуурах нь байдаг л үзэгдэл болтлоо ижил дасал болсоор байх.

     Өнгөрсөн парламентын үед төрийн эрхийг наймаалцсан 60 тэрбумын хэрэг гэж сүр дуулиантай хэрэг задраагүй юу. Тэр хэргийг нь намынх нь журмын нөхөд зарлаж, “Шударга ёс тогтооно” гээд л Төв талбайд хөхөө өвлийн хүйтэнд хөдсөн дээлтэй орилж байлаа.

      Удалгүй улсын төсөв хонхойтол доошилж, үйлдвэрлэл хөгжүүлэхээр бүрдүүлсэн сан нь хоосорсныг мэдээд хэсэг бужигнасан. Улсын дансаа улайтал шавхчихсан юм биш үү гээд судлаад үзтэл, МАН-ынхан өөрсдөө тэр дундаа 60 тэрбумын хэргийг жигшиж, зэвүүцэж, шударга ёсыг шаардаж байсан тэр л улстөрчид улсынхаа дансыг хоосолчихсон байсныг уншигчид санаж байгаа биз ээ. Тодруулбал, ЖДҮХС-аас УИХ-ын 49 гишүүн өөрийн хамаарал бүхий компаниараа дамжуулан зээл авч, зээлээ зориулалтын бусаар ашигласан, хугацаандаа төлөөгүй гэх хэргүүд дуулиан тарьж байлаа. Уг хэргээ мөн л МАН-ынхан өөрсдөө илчилж, өөрсдөдөө оноо авсан.  ЖДҮХС-г цөлмөсөн  гишүүд хариуцлага хүлээх нь битгий хэл УИХ-ын сонгуульд дахин дэвшиж, өнөөдөр олонх нь “давхар дээл”-тэй сайд болчихсон даналзаж яваа.

      Эрх баригч намынхан Ардчилсан нам шиг дотроо хэд хэдэн фракцтай ч ил гаргадаггүй, холгодог гутал шиг хоорондоо толхилцдог. Ингэж тэмцэлдсэн тэмцэл, фракцын хуваагдал нь идээ бээр болтлоо бугшсаар задрахдаа жинтэй задарч, төрийн эрхийг эргүүлэх хүртлээ тэсэрдэг тогтсон уламжлалтай. Гэвч энэ удаагийн парламентын гишүүд хэн нь хэний фракц гэлтгүй бүгд улс төрийн гэмт хэрэгт холбогдчихсон, түүндээ барьцаалагдчихсан, амаа үдүүлээд сууж байгаа гэдэг.

        Ингээд харахад төрийн эрхийг баригч МАН-ынхан тэр чигтээ хулгайч, луйварчдаар дүүрчихжээ. Монголын төр тогоон дотроо л хагарч, гаргасан жимээр л яг нэг чигт явж байна. Хөгшин, залуугүй улс төрд орох зам нь нэг болж яг л зассан зам, тавьсан шатаар нь өгссөөр эцэс сүүлдээ Монголын баялгийг дээрэмдэн тонох, ханаж, цадахгүйгээр улайран тэмцэж, хана хэрэм босгох гэсэн эцсийн зорилго дээр бүгд нэгдэж байна даа. Төрд хүрсэн тэр зам руу яаж орсон, ороход нь хэн дэмжсэн, хэний нуруун дээр ачаа үүрүүлсэн бэ гэдгээ замын дунд гээчихдэг тийм л харалган төр өнөөдөр бий болчихсон гэсэн үг.

       Ерөөс эргээд харахад Монголд хэн хөрөнгө чинээтэй, баян тансаг, чинээлэг амьдарч байна вэ гэвэл МАН гэх “малгай” өмссөн тэр л улстөрчид байна. Чононд мах хадгалуулсантай адил монголчууд хамаг баялгаа МАН-д даатгачихсанд л учир байгаа юм. Өөрчлөлт хийхээсээ нэгэнт өнгөрсөн шуударсан улстөрчдөөс монголчууд мөддөө салахгүй л юм байна. Магад Монголын баялаг дуусаж, газрын хэвлий шүүрэн шанага шиг болохын цагт л монголчууд МАН-ын хулгайчдаасаа салах биз ээ.