АН-ЫНХАН ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН СУУДЛАА АЛДВАЛ УЛС ТӨРИЙН ТОГЛООМООС ОЙРЫН ХЭДЭН ЖИЛДЭЭ БОСОЖ ИРЭХЭЭРГҮЙ “СУЛЬДАА”-ТАЙ БАЙГАА

Ардчилсан нам Ерөнхийлөгчийн сонгуульд өрсөлдөж чадахгүй байж мэдэхээр нөхцөл байдалд хүрчихээд, дотроо тэмцэлдсээр байна. Гэтэл гол өрсөлдөгч МАН аль хэдийн жижиг намуудаа дороо элсүүлж, МАХН-тай ч нэгдэж, хүчээ зузаатгачихлаа. Эрх баригч намынхны тоглоомонд орж, намын дотоод асуудлаа шийдэж чадахгүй байгаа Ардчилсан намынхан  Ерөнхийлөгчийн сонгуулийг өнжиж ч магад болоод буй. Парламентад суудалтай намууд Ерөнхийлөгчид нэр дэвшигчдээ ердөө гуравхан хоногийн дараа зарлах учиртай. Харамсалтай нь, АН-ынхан дотроо зөвшилцөлд хүрч чадахгүй хоёр намын дарга нь тус тусдаа нэр дэвшигчээ тодруулахаар бэлтгэлээ базааж байгаа сурагтай. Хоёр тусдаа намын даргын сонгууль зохион байгуулж, хоёр намын даргатай болчихсон тус намынхан хоёр талд Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигч тодруулж, түүнийгээ зарлах нь олны цочирдоод байх асуудал биш болтлоо дасал болжээ. Гэвч энэ тийм ч дасал болоод байх энгийн асуудал биш билээ.

Ерөнхийлөгч л биш бол АН-д У.Хүрэлсүхийн өрсөлдөгч болчихоор лидер улстөрч байгаа юу гэдэг нь эргэлзээтэй. УИХ-ын сонгуульд нэг ч тойргоос ялалт үзээгүй нэр дэвшигчид Ерөнхийлөгчийн сонгуульд ялалт байгуулж чадах уу гэх хошигнол олны дунд гараад байгаа. Цагтаа Ардчиллын алтан хараацай хэмээн үнэлэгдэж байсан улс төрийн хүчин олны дунд ингэтлээ нэр нүүргүй болно гэдэг харамсалтай хэмээн халаглах хүн ч олон байна.

Үүнээс гадна О.Цогтгэрэл, М.Тулгат хоёр эв зүйгээ олчихвол нам эмх цэгцэндээ орчих юм шиг харагдавч, гол эрх ашиг нь хаалганы цаана өрнөж байгаад учир байгаа юм. Залуу улстөрчдийн тухайд нэгдэх, намаа хөл дээр нь босгох хүсэл эрмэлзэл хэн хэнд нь байвч өөрсдийнх нь эрх ашгаас илүү өрөөлийн эрх ашиг тэдэнд саад болж байгаа.

Олонд ил болсноор М.Тулгатын арыг С.Эрдэнэ дааж байгаа бол О.Цогтгэрэлийн ар талд Ц.Туваан байгаа гэнэ. Харин хаалганы дотор талд С.Эрдэнийн ард МАН, Ц.Тувааны ард З.Энхболд байгаа гэдэг бор шувуу нисэх боллоо. Ардчилсан намын хагарал энэ хоёрын шидсэн хэрүүлийн алимнаас эхлэлтэй гэх яриа ч бий.

Анх тэдний тооцооллоор УИХ-ын сонгуульд Ардчилсан нам ялалт байгуулчихвал Ерөнхий сайдаар С.Эрдэнийг томилж, Ерөнхийлөгчид З.Энхболдыг зүтгүүлнэ гэх яриатай байсан ч гэдэг. Ингээд Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын даргаар ажиллах байх хугацаандаа З.Энхболд Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөөр Ерөнхийлөгчийг зургаан жилээр нэг удаа сонгох заалтыг 2025 оны тавдугаар сарын 25-наас дагаж мөрдүүлэхээр байсныг наашлуулж, гол будилааныг үүсгэсэн гэгддэг. Гэтэл байдал буруугаар эргэж, МАН үнэмлэхүй олонх болж, С.Эрдэнийн хэрэг дахин сөхөгдсөнөөр хэн хэн нь толгой хорогдох газраа хайхаар болсон байх магадлалтай юм. Ингээд өөрсдийн толгойгоо хамгаалахын тулд С.Эрдэнэ МАН-д дагаар орж, З.Энхболд Ерөнхийлөгчид өөрөө горилохоор болсон хэмээн улс төрийн хүрээнийхэн таамаглах болжээ. Сүүлийн үед Ардчилсан намаас Ерөнхийлөгчийн сонгуульд горилогчдын дунд З.Энхболдын нэр нэлээд дээгүүрт бичигдэх болсон нь ч дээрх таамаг, хардлагыг нотлох шиг.

Улсын дээд шүүхээс Ардчилсан намын даргаар М.Тулгат, О.Цогтгэрэл нарын алийг нь ч бүртгэхгүй гэсэн шийдвэр гарсны дараа О.Цогтгэрэл намаа нэгтгэж, хамтарч ажиллах саналыг М.Тулгатад тавьсан. Тэд зөвшилцлийн ширээний ард суугаад ч үр дүнд хүрээгүй гол шалтгаан нь мөнөөх Ерөнхийлөгчийн сонгуульд хэнийг нэр дэвшүүлэх вэ гэдэг маргаанаас үүдэлтэйгээр нэгдэж чадаагүй гэх. Угтаа бол О.Цогтгэрэл Ерөнхийлөгчийн сонгуульд З.Энхболдыг өрсөлдүүлнэ гэж зөрүүдэлснээр хэлэлцээр үр дүнгүй болж, тэд дахин хоёр тийш болсон сурагтай.

Ардчилсан намын цаашдын хувь заяа хаашаа эргэх вэ гэдэг нь энэ удаагийн Ерөнхийлөгчийн сонгуулиар шийдэгдэх нь тодорхой байгаа. Хэрэвзээ тэд энэ удаагийн Ерөнхийлөгчийн суудлаа МАН-д алдвал улс төрийн тоглоомоос ойрын хэдэн жилдээ босож ирэхээргүйгээр хасагдахаар “сульдаа”-тай байгаа билээ.