Гартаа хоосон ч, “гранат” барьчихсан аятай сүржин мэдээллээр нийгэмд хүлээлт үүсгэдэг Цахим сайдтай болчихлоо, Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газар. Ерөнхий сайдынхаа даалгавраар Шилэн ажиллагааны мэдээллийг хэдий чинээ сүржигнүүлж чадна төдий чинээ анхаарал татна гэх тактикаар Цахим харилцаа холбоо, хөгжлийн сайд Н.Учрал мэдээлэл хийдэг болов. Нэг талдаа Л.Оюун-Эрдэнэ тэргүүтэй 80-аад оны залуус ах нарыгаа атгах боловсон арга нь энэ юм уу даа.  

      Өнгөрсөн долоо хоногт Боловсролын зээлийн сангийн мэдээллүүдийг шилэн болгосон нь олны анхаарал татаж, хэсэгтээ нийгмийг шуугиулсан. Харин үргэлжлүүлээд Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сан болон, Нийгмийн даатгалын сантай холбоотой мэдээллийг нийтэд ил болгоно гэж хэд хоногийн өмнө сүржин мэдэгдсэн ч хүлээлтэд хүрсэнгүй дээ, шилэн ажиллагаа.

     Нөгөө талдаа Засгийн газраас УИХ-д суугаа гишүүдийн судсыг атгах боловсон “сүрдүүлэг” ч байж мэдэх нь төрийн сангийн мэдээллийг ил болгох нь. Боловсролын зээлийн сангийн мэдээллийг ил болгосны дараа УИХ-ын гишүүд АН, МАН, ХҮН гэлтгүй бүгд сандралдаж, Бүлгийн хуралдаанаа намууд хаалттай хийгээд, нөгөө хаалгаараа сэтгүүлчдээс зугтах хүртэл нь УИХ-ыг базав, Засгийн газар. Араас нь хоёр сангийн мэдээллийг ил болгоно гэсэн Засгийн газрын мэдээлэл улстөрчдийг жинхэнэ утгаар нь айдаст автуулж, Засгийн газартай тохироо хийх, ярилцах боломжийг олгосон байж болох.

     Цаад агуулгаараа Засгийн газраас оруулж ирсэн хуулийн төслүүдийг  Мэдээж тохироонд хүрсний гол илэрхийлэл нь тоон баримт танилцуулснаас өөр баримт дэлгээгүй Цахим харилцаа холбоо, хөгжлийн сайд Н.Учралын мэдээллээс илт харагдаж байна. Намынхаа ах нарын төдийгүй, бусад намынхны судсыг атгах аргаа Л.Оюун-Эрдэнэ олж, түүнийг нь гүйцэтгэгч нь Н.Учрал болчихсон гэдэг нь сүүлийн үеийн Засгийн газрын мэдээллүүдээс илэрхий харагдаж байна. Үүний хамгийн тод илрэл нь ЦХХХХ-ийн сайд Н.Учрал “Ерөнхий сайдын үүрэг болгосноор” гэдэг үгийг мэдээлэлдээ удаа дараа давтаж хэлснээр нотлогдож байгаа юм. Түүнчлэн төрийн мэдээллийн санг бүрэн дүүрэн ил болгоогүй, мэдээллээ ирүүлээгүй хэд хэдэн сан бий  гэх үгийг ч ярианыхаа төгсөлд базаж өгсөн нь анхаарал татаж байна.

     Харин Ерөнхий сайд энэ асуудлыг улс төрийн зорилгогүй мэтээр харагдуулах гэсэн дээ "Сангуудын мэдээллийг ил болгож хэн нэгний мууг үзэх гээд байгаа юм биш. Үүнийг иргэд мэдэх ёстой. Яагаад гэвэл мэдэж байж засна. Өнөөдөр Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сан, Нийгмийн даатгалын сангийн мэдээллийг ил болгож байна. Хэн нэгнийг буруутгах гэсэн сэдэл надад байхгүй. Юу болсон бэ гэдгийг л цахим хуудсанд байршуулж байгаа. Нийгэм өөрөө дүгнэлтээ хийг. Нийгмийн дүгнэлт үүнийг засна. Ийм л агуулгатай. Эргээд харахад субъектив асуудлууд үйлчилж байсан нь харагдаж байгаа. Энэ нь ил болно гэсэн үг. Одоо журмыг нь яах вэ гэдгээ шийдэх хэрэгтэй. Ямартай ч сан байх нь зөв байх. Сан нь ил тод, хүртээмжтэй байх ёстой. Сан лоббигоор ажилладаг байж болохгүй. Шударга, шалгуур нь ойлгомжтой байх ёстой” хэмээн тайлбар өгсөн. Начир дээрээ улстөрчдөд сануулга өгч буй далд агуулга ч энд цухалзаж байгаа юм.

     Энэ удаагийн мэдээллээр тоон мэдээллийг танилцуулсан ч, дата мэдээлэл дээр ажиллах нь чухал гэх асуудлыг ч тэрбээр олон янзаар тайлбарлаж харагдана лээ. Нэг ёсондоо гишүүдэд анхааруулга өгч, буруу хөдөлгөөн хийвэл дараагийн мэдээллийг ил болгоно шүү гэх хөнгөн сануулга байж болох үгсийг ч тэр мэдээллийнхээ завсар хавчуулж байгаа харагдсан. Тэрбээр “Одоогоор есөн тусгай сангийн мэдээллийг ил болгосон. Төрийн мэдээллийг ил болгоход зарим агентлаг хайнга хандаж мэдээллээ ирүүлэхгүй байгаа. Иймээс энэ асуудалд хариуцлага ярина. Харин Мэргэжлийн боловсрол сургалтыг дэмжих сан, Хилийн чанадад байгаа Монгол Улсын иргэдэд туслах сан, Эрүүл мэндийн дэмжих сан мэдээллээ дутуу ирүүлсэн. Гэмт хэргийн хохирогчид нөхөн төлбөр олгох сан, Архидан согтууруулахтай тэмцэх  урьдчилсан сэргийлэх үйл ажиллагааг дэмжих сан, Эрүүл мэндийн даатгалын сан, Засгийн газрын нөөцийн сан, Ирээдүйн өв сан, Төсвийн тогтворжуулалтын сан, Кино урлагийг дэмжих сан мэдээллээ огт ирүүлээгүй” гэх мэдээлэл өгч харагдсан.

   Ерөнхийдөө Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ, ЦХХХХ-ийн сайд Н.Учрал нарын гараа барьсан хөзөр шувтрах шатандаа орж, цөөн хэдэн “гарын мод”-той үлдсэнээс ялгаагүй болчихсон гэсэн үг. Эндээс харахад тэдний  гартаа барьсан ганц том “хөзөр” нь Эрүүл мэндийн даатгалын сан болж таарах нь. Өөрөөр хэлбэл, өнгөрсөн хугацаанд хамгийн их хэл ам дагуулсан, хамгийн хаалттай байсан мэдээллүүд энэ санд бий.

     Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн мэдээллийг ил болгоно гэдэг нь нэг ёсондоо намын ах нартайгаа нэг мөсөн түнжин хагарч, зам салахаа өөр сонголтгүйд ч хүргэж мэдэх юм. Өнгөрсөн хугацаанд цар тахлын гэх нэрийдлээр хяналтгүй урссан мөнгөний гол урсгал Эрүүл мэндийн даатгалын сан дээр төвлөрсөн байж таараа. Тэр тусмаа МАН-ыг эрх барьж байх хугацаанд Эрүүл мэндийн даатгалын сан дээр олон ч асуудал өрнөсөн дөө.

     Тэр хэмжээгээрээ тус сангийн мэдээлэл олон нийтэд хаалттай болж, хэвлэлийнхнээс ч нуух болсон нь нууц биш юм. Түүнчлэн Эрүүл мэндийн даатгалын санг Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газар ил болгох нь өөр дээрээ гал дуудсанаас ялгаагүй болно. Нэг талаараа Л.Оюун-Эрдэнийн эхлүүлсэн шударга ёс үнэхээр үнэн үү гэдгийг цензурдэх нэг том шалгуур ч байж мэдэх юм.

     Хэрэв зээ тэд амласан ёсоороо бүх мэдээллээ ил болгож чадахгүй бол Цахим үндэстэн хэмээн өөрсдийг тодотгож, яам хүртэл байгуулсан Засгийн газар сангийн мэдээлэл цуглуулдаг цахим штаб болсноос ялгаагүй болох нь.