Толгой дохин, дотнохон мэндлээд өнгөрдөг байсан танил эмээ өөд болоод сар гаруйн хугацаа өнгөрчээ. Инээгээд суудаг сандал нь эзгүйрч, хажуугаар нь өнгөрөн гарахад уйтгар төрнө. Тэднийх манайхаас хоёр хашааны цаана буюу гудамжны үзүүрт байрлана. Хажуугаар нь өнгөрөхөд, эмээ толгой дохих юм уу, хоёр гараа хавсарчихсан толгойдоо хүргэж мэндчилнэ. Тэгэхэд нь би нэг их тоомжиргүйгээр толгойгоо дохичихоод, эсвэл “Сайн уу, эмээ” гэж хальтхан хэлээд өнгөрдөг байж, одоо бодоход. Заримдаа бүр харахгүй гүйгээд өнгөрөх үе ч гарна. Тэгээд эргээд ирэхэд эмээ өнөө л янзаараа инээчихсэн, “Миний охин, сайн уу, Сая аав, ах хоёр нь ирж явна лээ” гэж манай гэрийнхнийг надад мэдэгдэнэ.

Ийм нэг хөөрхөн танил эмээтэй байлаа, би. Түүний нэрийг Тамара гэнэ.

  Сонгуулийн сурталчилгаанд ажиллаж байхдаа би эмээгийн нэрийг мэдэж, орос гаралтай айл гэдгийг нь мэдсэн юм. Энэ бол миний эмээгийн тухай мэдсэн анхны зүйл. Миний мэдэхээр эмээ гурван зээ охин, хоёр ач хүүтэй. Хоёр том охиныхоо үсийг дулаан орохоор л авчихна. Тэр хоёр дандаа алчуур зүүж явна. Харин зургаан настай болов уу гэмээр бага ач нь жаахан дүрсгүй. Ихэнхдээ машин зам дээр хүүхдүүдтэй тоглож харагдана. Эмээ ч тэр бүрт нь араас нь хөөцөлдөн явна. Тэгээд л хэдэн хүүхдийнхээ учрыг олчихоод, сая нэг санаа нь амарсан аятай хашааныхаа үүдэнд тавьсан сандал дээрээ тухална. Энэ бол эмээгийн хүн болон юмсыг ажиглах гол цэг.

  Нэг удаа би эмээтэй гудамжныхаа доод талын дэлгүүрт тааралдав. Би түүнтэй, түүний үргэлжийн байдаг газраас өөр газар тааралдаж байгаа минь анхных. Эмээ, дэлгүүрийн худалдагч эмэгтэйд “Нэг годгор хиам авья, тэгээд тэтгэвэр буутал биччихнэ биз, хүүхээн” гэснээ, нэмээд нэг зайрмаг биччих, охиндоо өгье гэх нь тэр. Би ч эмээгийн бэлгээс татгалзахдаа “Би зайрмаг идэхгүй ээ” гээд гарч ирсэн сэн. Одоо харин эмээгийн өгсөн зайрмагийг иддэг байж дээ гэсэн харамсал төрнө. Эмээ бид хоёрын дурсамж үүгээр дуусахгүй.

Сонгуулийн сурталчилгаанд ажиллаж байхдаа би эмээгийн нэрийг мэдэж, орос гаралтай айл гэдгийг нь мэдсэн юм. Энэ бол миний эмээгийн тухай мэдсэн анхны зүйл.

   Өнгөрсөн намар. Гэнэтхэн гэдэс хэд хоногоор өвдөөд, халуурч, босож чаддаггүй, хэд хоног хэвтэв. Гэрийнхэн “Олгой” гэж таамаглаж байсан ч олгойн шинж тэмдэг биш болж таарлаа. Энэ тухай ээж гудамжинд эмээтэй таарахдаа хэлсэн аж. Тэгэхэд эмээ “Охиноо аваад манайд ороод ир, эмээ нь үзээд өгье” гэсэн гэдэг.  Би ч яаж айлд орох вэ, гээд байж байтал хаалга цохиж, манайд эмээ өөрөө ороод ирэв. Тэгээд орон дээр хэвтэж байсан миний гэдэс, толгойг барьж үзсэнээ “Ходоод нь өвдөөд байгаа юм байна. Маргааш өглөөнөөс эхлэн таван салаа буцалгаж уугаад, иод ихтэй ногоон мантуу ид. Ийм маягаар нэг  14 хоног явчих. Тэгвэл овоо сэргээд ирнэ. Ер нь хуурсан шарсан юм битгий ид” гэж оношлоод, толгойг маань барьж өгөөд гарсан юм. Би таван салаа ургамал буцалгаж уугаад эдгэрсэн ч мантуу идээгүй. Эмээ, ээжийг ажилдаа явахад нь “Охиндоо мантуу хийж өгсөн үү” гэж асуухад, ээж “өгсөн” гээд хэлчихэж. Худал хэлсэнийг мэдсэн үү, эсвэл ногоон мантуу хийж чадаагүй байх гэсэн дээ юу, хэд хоногийн дараа эмээ, манайд өөрөө ногоон мантуу хийчихсэн, авчирч өгч билээ. Түүний мантууг би гурил нь зузаан гэж өөлөөд, нэг, хоёрыг л идсэн байх. Ингэж л эмээгийн ногоон мантуу,таван салааны ачаар гэдэс зүгээр болсон доо. Дараа нь эмээ, намайг гэрийнх нь хажуугаар явахад “Миний охин, хуурсан, шарсан зүйл битгий идэж бай, мантуугаа идэж байгаа биз” гээд инээж билээ. Чин сэтгэлээсээ инээх түүний үгэнд би “идэж байгаа” гэсэн худал хариулт хэлээд өнгөрсөн юм. Түүнээс хойш бид тааралдах бүртээ толгой дохин мэндчилсээр өвөлтэй золголоо. Эмээг өвөл үүдэндээ суудаггүй болохоор гэртээ л байгаа байх гэж бодсон юм. Гэтэл тэр дахин хэзээ ч хашааныхаа үүдэнд сууж, надтай мэндлэхгүйгээр, надад "Мантуу идээрэй, миний охин" гэж хэлэхгүйгээр, дэлгүүрт тааралдахгүй болжээ. Ингээд бодохоор эмээ, надад дандаа л өгч байж. Харин би Тамара эмээд нэг удаа цайны сүү ч болов авч өгье гэж бодож байгаагүй дээ гомдож сууна. Толгой дохин, дотночлон мэндлээд өнгөрдөг, гэдсийг минь өвдөхөөр анагаадаг дотноос дотно эмээтэй байлаа, би.

Эмээ, ээжийг ажилдаа явахад нь “Охиндоо мантуу хийж өгсөн үү” гэж асуухад, ээж “өгсөн” гээд хэлчихэж. Худал хэлсэнийг мэдсэн үү, эсвэл ногоон мантуу хийж чадаагүй байх гэсэн дээ юу, хэд хоногийн дараа эмээ, манайд өөрөө ногоон мантуу хийчихсэн, авчирч өгч билээ.