Хот хөдөөгүй иргэдийн хөдөлгөөн нэмэгдэж залуус их сургуулийн босго алхаж ирээдүйнхээ төлөө шамдан суралцах цаг хугацаа тун удахгүй эхлэх гэж байна. Гэхдээ зарим оюутан залуусын хувьд сургалтын төлбөр  томоохон дарамт болох нь элбэг. Харин сургалтын төлбөрийн дарамтаас чөлөөлөгдөж болох нэг гарц нь тэтгэлэг билээ. Тэр дундаа олон улсын нэр хүндтэй их сургуулиас тэтгэлэг авах юм бол алтан тасалбар атгалаа л гэсэн үг. Гэвч харь оронд сурах учир боломж муутай айлын хүүхдүүд 100 хувийн тэтгэлэг л авахгүй бол үлдсэн төлбөрөө төлөөд гадаадад сургуульд сурна гэдэг хэцүү. Нэр хүндтэй сургуульд тэдний оюун ухаан тэнцдэг хэдий ч санхүүгийн байдал нь тэнцдэггүй гэж хэлж болно. Учир гэвэл 80 болон 50 хувийн тэтгэлэг авсан сурагчид хэдий тэтгэлэг авсан ч үлдсэн төлбөрөө хийхэд ихээхэн хүндрэл гардаг. Мөн тэнд амьдрах урсгал зардлаа ч өөрсдөө гаргах учир сайтар бодох хэрэгтэй болдог. Тэгвэл зарим оюутнуудын алтан тасалбар болдог гадаад дотоодын их сургуулиудын тэтгэлгийн  талаарх мэдээллийн хүргэж байна.

ЖИЛ БҮР ЗАРЛАГДДАГ ДОТООДЫН  ТЭТГЭЛЭГТ ХӨТӨЛБӨРҮҮД

          Монгол Улсын Засгийн газар болон компаниуд олон төрлийн тэтгэлэгт хөтөлбөр зарладаг.Тэр дунд нэг семестрийн болон бүтэн жилийн сургалтын төлбөр гээд олон хуваагдана. Мөн гадаадын их дээд сургуулиуд руу явуулах эсвэл дотоодын сургуулиуд байдаг. Харин тавигдах шаардлага нь ихэвчлэн 3.5 голчоос дээшээ, нийгмийн идэвхтэй, суралцах чин хүсэлтэй байхыг шаарддаг. Эдгээр тэтгэлэг дунд буцалтгүй тэтгэлэг байхад  сургуулиа төгсөөд тэтгэлэг өгсөн компанид тодорхой хугацаанд ажиллах заалттай тэтгэлэг ч байдаг.

• Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн нэрэмжит тэтгэлэг
• Монгол Улсын Ерөнхий Сайдын нэрэмжит тэтгэлэг
• Зориг сан , Швейцарын хөгжлийн агентлагтай хамтарсан тэтгэлэг
• ХААН Банкны нэрэмжит “Шинэ оюутны тэтгэлэгт хөтөлбөр”
• Монголын Урлагийн Зөвлөлийн “Ирээдүйн авьяастан” сургалтын тэтгэлэгт хөтөлбөр
• “Оюу толгой” компаний боловсролын тэтгэлэгт хөтөлбөр
• “JCI” Монгол байгууллагын тэтгэлэг
• МОННИС группийн “Ирээдүйн манлайлагч” тэтгэлэгт хөтөлбөр гэх мэт тэтдлэгүүд дотоодын сургуулиудад ихэвчлэн нэг семестерийн тэтгэлэг олгодог.

Мөн их сургуулиуд өөрсдийн гэсэн тэтгэлэгт хөтөлбөр, буцалтгүй тусламжтай байдаг.

• "АШУҮИС-ийн "Захирлын нэрэмжит тэтгэлэг"
• "МУБИС-ийн “Захирлын нэрэмжит тэтгэлэг”
• "ХААИС-ийн “Захирлын нэрэмжит тэтгэлэг”
• "ШУТИС-ийн "Захирлын нэрэмжит тэтгэлэг"

ДЭЛХИЙН ШИЛДЭГ 20 ИХ СУРГУУУЛЬ

      Дэлхийд сургалтын чанараараа эхний 20 байрыг эзэлдэг нэр хүндтэй сургуулиудыг танилцуулж байна. Дараах сургуулиудын тэтгэлэгт хөтөлбөр зарлагдахад сурагчид хувиараа холбогдож тэтгэлгийн хүсэлтээ өгдөг билээ. Тус сургуулиудын нэг жилийн сургалтын  төлбөр 400-48000 ам.доллар хүртэл байдаг.

• Оксфордын их сургууль
• Калифорний Технологийн Институт
• Харвардын их сургууль
• Стэнфордын их сургууль
• Кембрижийн их сургууль
• Массачусетсийн технологийн их сургууль
• Принстоны их сургууль
• Калифорнийн их сургууль, Беркли
• Иелийн их сургууль
• Чикагогийн их сургууль
• Колумбын их сургууль
• Эзэн хааны коллеж Лондон
• Жонс Хопкинс их сургууль
• Пенсильванийн их сургууль
• ETH Zurich
• Бээжин их сургууль
• Цинхуа их сургууль
• Торонто хотын их сургууль
• UCL
• Калифорнийн их сургууль

         Ингээд гадаадад суралцаж байгаа монгол оюутнуудтай холбогдож тэдний хэрхэн тэтгэлэгтэйгээр суралцаж байгааг тодрууллаа. Гадаадын их сургуульд суралцах тэтгэлэг авсан ч амьжиргааны зардлаа тэд өөрсдөө зохицуулдаг. Бидний холбогдсон гурван оюутны жилийн төлбөр 4-36 сая хүртэл төгрөг байсан юм.

    И.Бүжинлхам “Би Тайвань Улсын их сургууль 100 хувийн тэтгэлгээр суралцдаг. Алхах сургуулиа төгсөөд гадаадын их сургууль сурах өргөдөл өгөхөд 12 дугаар ангийн дундаж дүнгээс хамаарч тэтгэлэг тогтоодог.тэр тэтгэлэг эхний семестрт хүчинтэй байдаг. Дахин тэтгэлэг авах эсэх нь өмнөх семестртээ хэр суралцсанаас шалтгаалдаг. Сургууль бүр харилцан адилгүй төлбөртэй манай сургууль  жилийн 11 сая төгрөгийн төлбөртэй. Амьжиргааны төлбөрийн өөрсдөө ажил хийж олдог.Гэхдээ Тайвань Улсад гадаад оюутан долоо хоногийн 20 цаг ажиллах эрхтэй байдаг. Ажил хийх оюутан заавал ажиллах эрхийн үнэмлэхтэй байх ёстой. Хэрэв үнэмлэхгүй хууль бусаар ажиллаж байгаад баригдвал торгууль төлдөг. Ажиллах эрхтэй оюутнууд долоо хоногтоо монгол мөнгөөр 352 мянган төгрөгтэй болно гэсэн үг. Гэхдээ зарим үед энэ мөнгөөр хэрэгцээгээ хангаж чаддаггүй”.

Б.Буянхишиг Оросын 'Московский Государственный Юридический Университет имени О.Е.Кутафина" их сургуульд тэтгэлгээр сурдаг.

 Тэрбээр “Москва хотод хуулийн их сургуульд хуульч мэргэжлээр сурч байна. В.В. Путины нэрэмжит тэтгэлэг авахын тулд ярилцлага болон мэргэжлийн хичээлийн бичгийн шалгалт өгч байсан. Мөн ЕБС-ын хичээлийн дүн хавсаргаж материалаа бүрдүүлсэн.   Орос Улсын Ерөнхийлөгчийн нэрэмжит дөрвөн жилийн 100 хувийн тэтгэлгийг авсан. Хэрвээ тэтгэлэг аваагүй бол жилийн 36 сая орчим төгрөгөөр одоогийн сурч буй сургуульдаа сурах байсан. Сургуулиасаа сар бүр амьжиргааны зардал гэж 100 мянган төгрөг авдаг. Орос Улсад сурвал сургалтын төлбөрөөс гадна амьжиргааны зардал нь жилийн долоон сая орчим болно. Тэтгэлгээ алдах эрсдэл бага харин сургуулиасаа хөөгдөх эрсдэлтэй  байдаг. Тухайлбал, сургуулийн дүрэм зөрчих, олон удаа хичээл таслах, хичээлийн шалгалтад унах зэрэг үйлдэл олон давтагдвал сургуулиас хөөгддөг” гэв.

Б.Энхжин Хятад Улсын "Qingdao" их сургуульд орчуулагч, эдийн засагч хоёр мэргэжлээр хосолсон хөтөлбөрт тэтгэлгээр суралцдаг.

Тэрбээр "Күнзийн тэтгэлгээр сурдаг. Сар бүр амьжиргааны зардал 2500 юань буюу 1.175.200 төгрөг  авдаг. Хэрвээ тэтгэлгээр сурахгүй бол нэг жилийн сургалтын төлбөр гэж 9000 юань буюу 4.230.720 төгрөгөөр сурна. Тэтгэлгээс хасагдах тохиолдол бараг байдаггүй. Тэтгэлэг хамрагдахдаа хятад хэлний HSK4 оноо авсан гэрчилгээ болон өөрийн хичээллэдэг спортын гэрчилгээ, товч намтраа хавсаргаж материалаа бүрдүүлж байсан" гэв.