“Өнгөрсөн жилийн борооноор л нүүрээ угаасан гэнэ лээ” гэдэг шиг шавар шавхай болсон автомашин нийслэл хотод хаа сайгүй явах болсон. Энэ үзэгдлийг шар усны үертэй шууд холбон ойлгож болох юм. Гэр хорооллын гудмаар шар ус урсаж, шавар шавхтай зууралдсан иргэд хээр хаягдсан зүү мэт орхигджээ. Усны гутал өмсөж, хүрз, жоотуу бариад иргэд шар уснаас сэргийлэх шуудуу гаргахаар зүтгэж байна. Гэвч тэдний ус зайлуулахаар бэлтгэсэн шуудуу их усыг тогтоож чадахгүй байгаа аж. Аргаа барсан иргэд “Гэр орон, өмч хөрөнгө минь усанд бүү урсаасай” гээд залбирч байна. Тэр дундаа “Учраа мэдэхгүй алдрай жаахан үрсээс минь аюул холуур өнгөрөөсэй” хэмээн чин сэтгэлээсээ хүсэж байна.

              Гэр хорооллын иргэд гэрээсээ гараад автобусны буудал бүү хэл нойл орох зайндаа л гутлаа нэвт норгож, дахин өмсөх аргагүйд хүрч байгаа гэнэ. Хаа сайгүй цасны тогтоол ус, аюулд автуулж мэдэх шар ус урсаж байна. Нийслэл хотын иргэд цэвэрхэн машин бүү хэл, олигтойхон ч хувцас өмсөж чадахгүйд хүрлээ. Үүнийг дагаад олон айл хохирч байна. Сүхбаатар дүүргийн 14 дүгээр хороо гэхэд л гудмаар явган явах ямар ч аргагүй байх. Гишгэх хуурай газаргүй шавар шавхай, тогтоол ус дүүрчээ. Гудамжны үзүүрт Сэлбэ гол хог хаягдалтай холилдон хоржигнотол урсах нь эмгэнэлтэй. Бид тус хорооны оршин суугч иргэнээс тодруулахад “Манай энд явган явахад тун хүндрэлтэй болсон. Манайх гэхэд л хашаа дүүрэн ус, шавартайгаа холилдоод байж байна. Хэчнээн цэвэрлээд ч нэмэр алга. Хоёр, гурав хоногийн өмнө цэвэрлээд хуурай шороо асгасан боловч шар ус урсаж орж ирээд дахиад л шавар болчихлоо. Ийм нөхцөл байдалд хүүхдүүдээ ч гадаа тоглуулж болохгүй байна” гэсэн юм. Мөн тус гудамжаар ач хүүгээ дагуулаад явах 60 гаруй насны иргэнээс тодруулахад “Энэ өвөл цас их орсноос хөрсний ус ихтэй, шар усны үерийг шингээж дийлэхгүйд хүрчээ. Гэтэл Улаанбаатар хотод хөрсний усны насос станц ганцхан байдаг” гэж ах нь мэдээгээр сонссон. Тэгэхээр Улаанбаатар хот гамшгийн түвшинд хүрээд байна уу гэж харж байна. Би гэхэд л ач хүүгээ сургуульд нь хүргэж өгөөд тарахаар нь очиж авдаг. Энэ хавиар үнэндээ над шиг явган явдаг хүмүүст алхах газар олдохгүй байна. Машинтай хүн ч яах вэ машин нь муухай болохоос биш, хувцас муухай болох биш. Хажуугаар гарахдаа ус цацаад гарна. Ер нь хүндхэн л нөхцөл байдалтай байна. Ер нь хариуцлагагүй, дүрэмгүй дураараа авирлалын горыг нийтээрээ амсаж байна. Шар усны үерээс сэрэмжилж хариуцлагатай байхыг цаг үе шаардаж байх шиг байна” гэлээ.

Гудамжны үзүүрт Сэлбэ гол хог хаягдалтай холилдон хоржигнотол урсах нь эмгэнэлтэй

              Хөрсний ус сорох зориулалтын ганцхан насостой нийслэл хот шар усны үерийг давна гэдэг үлгэрийн далай бололтой. “Цагийн байдлыг харъя” гэдэг шиг цас бүрэн хайлж дуусахыг хүлээх шаардлага гарч байна. Өнгөрсөн зун гэхэд л тасралтгүй хоёр, гурав хоног бороо орсны улмаас нийслэл хот үерт автаж, олон өрх, аж ахуй болон үйлчилгээний байгууллага хохирсон нь нууц биш. Үүнтэй холбоотойгоор эрх мэдэлтнүүд шалгагдаж, зөвшөөрөлгүй барьсан барилгуудыг нурааж эхэлсэн. Харин энэ өвөл хаа сайгүй ихээхэн хэмжээний цас орж, зудын дараах зуд буюу шар усны үер хаалга хаяагаар орж ирлээ.

Харин энэ өвөл хаа сайгүй ихээхэн хэмжээний цас орж, зудын дараах зуд буюу шар усны үер хаалга хаяагаар орж ирлээ.

             Нийслэл хотын гудам, жалганд овоорсон хог, хаягдал урсаж, шавар шавхай болсон автомашин хаа сайгүй холхиж байна. Ойрын хэдэн жил ороогүй их цасны ус жалга, судгаар хоржигнон урсаж нийслэлийн иргэдийг айдаст автуулж байна. Шар усны аюулын талаар Хотын дарга Х.Нямбаатар "Шар усны үерийн бодитой аюул, эрсдэл бий болчихлоо. Халиа, тошин шар усны үерийн аюул “шар” түвшинд байна. Энэ жил 1991 оноос хойших цаг агаарын олон жилийн дунджаас температурын хэлбэлзэл хамгийн өндөр байгааг мэргэжилтнүүд хэлж байгаа. Ус цаг уурын Эрдэм шинжилгээний хүрээлэн шар усны үер болох эрсдэл “маш өндөр” гэх бичгийг ирүүлсэн. Иймд эхний ээлжид Сэлбэ голын ай сав газрын мөсийг зөөж, Сонсголонгийн гүүрнээс баруун тийш гаргаж буулгаж байна” гэсэн юм. Үүнээс гадна зөвхөн өчигдөр л гэхэд гурван айлыг нүүлгэн шилжүүлсэн билээ.

Энэ тухайн Нийслэлийн Онцгой байдлын ерөнхий газраас тодруулбал, “2024 оны дөрөвдүгээр сарын 1-ний өглөө нойтон цас орсны улмаас шар усны дуудлага мэдээлэл ихсэж, шар усанд автсан нийт 20 дуудлага, мэдээлэл ирсний дагуу холбогдох мэргэжлийн байгууллагууд ажиллаж, усанд автсан гурван айл, өрхийн эд хогшлыг нүүлгэлсэн. Мөн 3570 метр шороон далан босгож 310 айл, өрх, тав аж ахуйн нэгжийн аюулгүй байдлыг хангаж, Баянзүрх дүүрэгт ес, Сонгинохайрхан дүүрэгт нэг, Хан-Уул дүүрэгт хоёр нийт 12 айл, өрхийг нүүлгэн шилжүүлээд байна” гэх мэдээллийг өгсөн юм.

Ойрын хэдэн жил ороогүй их цасны ус жалга, судгаар хоржигнон урсаж нийслэлийн иргэдийг айдаст автуулж байна

                Монгол орны нийт нутгаар дулаарч агаарын температур өөрчлөгдөж буй. Агаарын өөрчлөлт болон хөрсний бохирдлоос үүдэн өвчлөл нэмэгддэг билээ. Тиймээс бид үүнтэй холбоотойгоор албаны эх сурвалжаас дараах мэдээллийг авсан юм.

              Энэ тухай НЭМҮТ-ийн эрдэм шинжилгээний ажилтан Н.Мягмарсүрэн “Улсын хэмжээнд жилд 30 гаруй мянган гэдэсний халдварт өвчин бүртгэгддэг байсан. Харин сүүлийн жилүүдэд энэ тоо өсөж, мөн цусан гүйлгэ, тууралт зэрэг өвчин 60 мянга орчим бүртгэгдэх болсон. Үүний гол шалтгаан нь шаардлага хангаагүй нүхэн жорлон. Шаардлагагүй нүхэн жорлон олон байгаагаас үер усны аюулын үеэр халдварт өвчин тархах магадлал өндөр байдаг. Тэгвэл шар усны аюул маш эрсдэлтэй хэмжээнд яригдаж буй энэ үед шаардлага хангаагүй нүхэн жорлонтой газрын айл, өрхүүд халдварт өвчин тусах ч эрсдэлтэй байгаа юм” гэв.

              Нийслэл хот шар усны үерт автаж, олон айл орох оронгүй болох вий гэдгээс иргэд айж байна. Сэлбэ голын мөсийг том оврын машинаар зөөсөн тухай оршин суугчид хэлж байлаа. Гэвч бодит байдал дээрээ голын мөсийг автомашинаар хэчнээн зөөсөн ч үр дүнд хүрээгүй бололтой. Үүнээс гадна шар усны аюул хөрсний бохирдол үүсгэж, өвчлөл үүсгэх өндөр магадлалтайг албаны хэлж байна. Тэгэхээр нийслэлийн иргэд үертэй, өвчлөлтэй энэ хаврыг давах бололтой. Иргэд “Гэр минь л битгий үерт урасчихаасай” хэмээн үнэн сэтгэлээсээ залбирч байна. Ямартайж ялгадас, шар усан дундах Улаанбаатар хөрсний бохирдол үүнийг дагасан өвчлөл дунд энэ хаврыг өнгөрөөх бололтой.