-ӨРШӨӨЛИЙН ХУУЛЬ БАТЛАГДВАЛ ӨНДӨР НАСТАН, ӨВЧТЭЙ ХҮМҮҮСИЙН ДАЛБААН ДОР ТӨРИЙН “ТОМ”-ЧУУД АСАНГУУД СУЛЛАГДАХ МАГАДЛАЛ ӨНДӨР-

Монголын төр 1990 оноос хойш 30 жилийн хугацаанд зургаан удаа Өршөөлийн хууль баталж байжээ. Хамгийн сүүлд буюу 2015 оны наймдугаар сард Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн Өршөөлийн хуулийг баталсан байдаг. Харин 2021 онд эрх баригч МАН-ынхан “Ковид-19”-ын нэрийн дор Өршөөлийн хууль батлах бололтой. Учир нь, энэ онд Ардын хувьсгалын 100 жилийн ой тохионо. Мөн Ерөнхийлөгчийн сонгууль болно. Цаг хугацааны хувьд харвал Өршөөлийн хуулиуд түүхэн ой болон УИХ, Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн өмнө батлагдаж байжээ. Тэгэхээр энэ удаад цар тахал нэрийн дор Ардын хувьсгалын 100 жилийн ой болон Ерөнхийлөгчийн сонгуулийг угтаж Өршөөлийн хууль батлах нь гэсэн таамаг байгаа юм. 

Өршөөл үзүүлэх тухай яриа анх УИХ-ын дарга Г.Занданшатараас гарсан байдаг. Тэрбээр өнгөрсөн дөрөвдүгээр сард цар тахалтай холбогдуулан хөнгөн ялтай хоригдлуудад өршөөл үзүүлэх асуудлыг судалж байгаа талаар мэдэгдэж байсан. Энэ асуудлаар Ерөнхийлөгч хүртэл чиглэл өгсөн гэх яриа ч бий. Гэтэл уг асуудал хэсэгтээ намжсан ч арваннэгдүгээр сард дотоодын халдвар нэмэгдэх үеэр эргээд сэргэсэн билээ. Тэгвэл Хууль зүй, дотоод хэргийн яамнаас “Ковид-19”-ын үеэр өршөөлөөр суллагдах боломжтой хүмүүсийн судалгааг гаргасан байна. Тухайлбал, нийгэмд ямарваа нэгэн ноцтой хор хохирол учруулаагүй буюу хөнгөн хэргээр шийтгэгдэж байгаа ахмад настай, архаг хууч өвчтэй, 60-аас дээш насны мөн эмэгтэйчүүд болон насанд хүрээгүй зэрэг 790 орчим хоригдлыг өршөөлд хамруулах боломжтой гэсэн судалгаа гаргажээ. 

Энэ талаар Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Х.Нямбаатар “Хэрвээ эдгээр хүмүүсийг суллана гэвэл УИХ Өршөөлийн хууль батлах ёстой. Эсвэл шүүхийн шийдвэрээр суллагдана. Түүнээс биш ДЭМБ-ын зөвлөмжөөр ял эдэлж байгаа хүмүүсийг суллах боломжгүй” гэсэн тайлбар өгч байсан. 

Тэгвэл Өршөөл үзүүлэх асуудал дээр Ерөнхийлөгч Х.Баттулга, Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх, УИХ-ын дарга Г.Занданшатар нар “учраа ололцохгүй” байгаа гэх мэдээлэл бий. МАН олонхиороо нийлж Ерөнхийлөгчийн өргөн мэдүүлсэн Шүүхийн тухай багц хуулийн төсөлд “бойкот” хийж, цаашлаад эрх мэдлийг нь “булаах” оролдлого хийж байгаа нь Ерөнхийлөгчийн дургүйг хүргэсэн ч байж мэдэх юм. Гэхдээ Өршөөлийн хууль батлах нь УИХ-ын бүрэн эрх. Харин Ерөнхийлөгч хуульд хориг тавих эрхтэй. Тиймээс төрийн өндөрлөгүүд нэгдсэн тохиролцоонд хүрсний дараа Өршөөлийн хууль батлах эсэх нь яригдах болж байна. 

Хэрвээ энэ удаа Өршөөлийн хууль батлагдвал шоронд ял эдэлж байгаа, төрийн өндөр албан тушаал хашиж байсан хүмүүс суллагдах нь гэх хардлага нийгэмд бий болж буй юм. Оны өмнө Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж одоогийн Ерөнхийлөгч Х.Баттулгад хандан “Улс төрийн хоригдол” хэмээн нэрлэгдээд байгаа 14 хүнд уучлал үзүүл хэмээн “шахалт” үзүүлж байсан билээ. Харин “Хэлмэгдсэн хүмүүсийг өршөөлд хамруулах ажлыг УИХ 100 жилийн ойгоороо хийг” гэх утга бүхий мэдээллийг цахим хуудсаараа дамжуулан өгч байсан. Тэгвэл Өршөөлийн хууль батлах, цаашлаад хэнийг хамруулах эсэх талаарх яриа улс төрийнхний хүрээнд ид яригдаж буй бололтой. 

Хэдийгээр хөнгөн ялтай хүмүүсийг өршөөлд хамруулна гэж байгаа боловч одоогоор авлига, албан тушаалын хэргийг хамруулах тухай хэсгийг “ярихгүй” байна. Өөрөөр хэлбэл, 2015 оны Өршөөлийн хууль шиг авлига, албан тушаалын хэрэгтнүүдийг өршөөлд хамруулахаар гэнэт оруулаад ирж мэдэх л байх. Тухайн үед Монгол Улсын Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж авлига, албан тушаалын гэмт хэргийг өршөөх хэсэг дээр хориг тавьж байсан билээ. Хэрвээ энэ удаад УИХ-аар Өршөөлийн хууль оруулж ирвэл Ерөнхий сайд асан С.Баяр тэргүүтэй Ж.Эрдэнэбат, Н.Номтойбаяр, С.Баярцогт нарын арав гаруй “том”-чуудыг өршөөх заалт орж ирэхийг үгүйсгэхгүй юм.