Цөмийн энергийн тухай хуулийг гишүүд ганцхан Зөөвч-Овоон ордоор төсөөлөөд байгаа юм биш биз дээ. Францын хөрөнгө оруулалтын гэрээтэй холбоотой Цөмийн энергийн хуулийг яаравчилж байгаа нь үнэн. Гэхдээ Цөмийн энергийн тухай хуулийн ард Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдал бүхэлдээ багтаж байгааг гишүүд санах хэрэгтэй.
Нэг ёсондоо цацраг идэвхт ашигт малтмал болон цөмийн энергийг энхийн зорилгоор ашиглах харилцааг зохицуулдаг ганц эрх зүйн орчин нь Цөмийн энергийн хууль юм. Харин хуулийн төслийг чуулганы хуралдаанаар хэлэлцүүлж эхэлнээс хойш Францын хөрөнгө оруулалтаар жишээ татаж ярьж байгаа гишүүн олон анзаарагдах боллоо. Улаанбадрахын ураны төслөөс Монгол Улс ашиг хүртэх, шар нутгийг хэрхэн олборлох вэ, цахилгаан станц барих уу үгүй юү гэдэг нь зөвхөн Хөрөнгө оруулалтын гэрээнд тусгах асуудал. Харин Цөмийн энергийн хуулиар Монгол Улс нийтээрээ цацраг идэвхт ашигт малтмал олборлоод эхэлбэл хэрхэн аюулгүй байдлаа хангах вэ, эдийн засгийн үр өгөөжөө хөрөнгө оруулагч нартайгаа хэрхэн тохирч сайжруулах вэ, гаднын хөрөнгө оруулагчдыг татахын тулд ямар ашигтай хувилбар дэвшүүлж, төрийн эзэмшлийн хувь хэмжээг хэрхэн нэмж батлах вэ гэдэг дээрээ л эхний ээлжинд анхаарах ёстой юм.

Энэ удаагийн Цөмийн энергийн тухай хуулийн өөрчлөлтөөр одоо хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа Ашигт малтмалын тухай хууль болон бусад хуультай нийцүүлж өөрчлөх, шинэчлэх, хөрөнгө оруулалтын орчныг тодорхой болгох эрх зүйн орчныг бүрдүүлнэ гэдгээ хууль санаачлагчид танилцуулсан. Улаанбадрахын ураныг олборлоод эхэлсэн цагт одоогийн өөрчлөлт оруулах гээд зүтгээд байгаа энэ Цөмийн энергийн хуулиар дараа дараачийн хөрөнгө оруулагч нарын харилцаа зохицуулагдах болж байгаа юм. Тиймээс энэ хуулийн өөрчлөлтийг анхааралтай, хариуцлагатай хийх нь чухал байна. Ганцхан Францын хөрөнгө оруулалтыг хараад түүндээ нийцүүлсэн Цөмийн энергийн тухай хуулийг баталчихвал цаашдаа Монгол Улс ашигтай, ашиггүй олон гэрээн дээр алдаж мэднэ. Нэг ёсондоо Цөмийн энергийн талаар эрх зүйн зохицуулалттай болчихвол гаднын хөрөнгө оруулагчид ч манайхыг сонирхож эхлэх нь тодорхой.
“Орано” групптэй хийх гэрээ хэлэлцээр амжилттай болж, уран олборлох дээрээ хүрвэл дараа дараагийн ураны нөөц ордуудыг хойд хөршөөс эхлээд сонирхож байгаа улс олон бий.
Францын хөрөнгө оруулалтын гэрээний хүрээнд эхлүүлсэн Зөөвч-Овоо, Дулаан-Уулын ордоос гадна манайх ураны асар их нөөцтэй. Тухайлбал, Дорнод аймгийн Баяндун сумын нутагт орших 2300 тонн ураны нөөцтэй Мардайн орд газар бий. Мөн Дундговь аймгийн Өлзийт сумын нутагт найман мянган тонн орчим нөөцтэй Хайрханы орд газар. Дундговь аймгийн Баянжаргалан, Өндөршил сумын нутгаас Хайрханы ордтой ижил зэрэглэлийн ураны агуулгатай 7200 тонн ураны нөөцтэй Хараатын орд, Дундговь аймгийн Өлзийт суманд оршин 4500 тоннын нөөцтэй Гурвансайханы орд газар байна. Энэ мэт ураны нөөцийг нь судалсан олон орд байгаагаас гадна нөөцийг нь тогтоогоогүй ордууд ч их бий. Тиймээс Монгол Улс ураны нөөцөөрөө дэлхийд дээгүүрт бичигддэг. Цөмийн эрчим хүч үйлдвэрлэгч орнуудын анхаарлыг татсаар байгаа юм. Хэрэв зээ ураны уурхайгаа уудлаад эхэлбэл, ураныг олборлож, дэлхийн зах зээлд нийлүүлэх нь цаг хугацааны асуудал болж үлдэнэ гэсэн үг.
ЦӨМИЙН ЭНЕРГИЙН ХУУЛЬД ОРЖ БУЙ ОНЦЛОХ ӨӨРЧЛӨЛТҮҮД
Цөмийн энергийн хуульд дараах өөрчлөлтүүд орж байгааг танилцуулсан. Тухайлбал,
Харин төслийн хэлэлцүүлгийн явцад суурь АМНАТ буюу ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг есөн хувь болгох санал оруулж ирсэн. Тодруулбал, Төсвийн байнгын хорооны хуралдаанд УИХ-ын гишүүн Ц.Даваасүрэн суурь АМНАТ-ийг дөрвөн хувиар нэмж, есөн хувь болгох зарчмын зөрүүтэй санал гаргаж дэмжүүлсэн. Харин УИХ-ын чуулганы хуралдаан дээр АМНАТ-ийг есөн хувь болгох Ц.Даваасүрэнгийн санал дэмжигдэхгүй унасан юм. Ийн Цөмийн энергийн хуулиар Монгол Улс баялагтаа эзэн байх уу, баялагийнхаа “боол” болох уу гэдэг хэлэлцүүлэг явж байна.
| ЦӨМИЙН ЭНЕРГИЙН ТУХАЙ ХУУЛЬ МОНГОЛЫН ҮНДЭСНИЙ АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫН АСУУДАЛ ШҮҮ, ГИШҮҮД ЭЭ |
|
Е.АМАРБАЯСГАЛАН: Т.ТОГОО ЭГЧТЭЙ ХАМТ БҮЖИГЛЭЖ, ХҮМҮҮСИЙГ ХӨГЖӨӨГӨӨД "ХОЁР ТОНЖОО" ГЭДЭГ НЭР АВСАН ДАА
2026-11-10 01:11:22
“ЭРДЭНЭС ТАВАНТОЛГОЙ” ХК НЭГ ИХ НАЯД ТӨГРӨГИЙН НОГДОЛ АШИГ ТӨВЛӨРҮҮЛЭВ
2026-11-09 19:56:05
С.Нарангэрэл: Чингис хааны Их Засгийн амин сүнс нь ёс суртахуун гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн
2026-11-09 17:29:29
"Хантайшир" клуб Казахстаны тэмцээнээс 1 алт, 1 мөнгө, 1 хүрэл медаль хүртжээ
2026-11-09 17:10:51
Ц.ИДЭРБАТ: “Идэш” арга хэмжээний үеэр иргэд худалдаж авсан махныхаа төлбөрийг хувааж төлөх боломж бүрдүүлнэ
2026-11-09 16:25:14
АВСТРАЛИ УЛСАД ХИЛС ХЭРЭГТ ХОЛБОГДСОН МОНГОЛ УЛСЫН ИРГЭНИЙГ ЦАГААТГАЖЭЭ
2026-11-09 15:44:30
Нэгдүгээр ангийнхан сэтгэл хөдлөлөө таньж илэрхийлэх хичээл үзэж эхэллээ
2026-11-09 14:59:41
А.Алтанзул залуучуудын олимпын хүрэл медалийн төлөө тулалдана
2026-11-09 14:57:19
О.АЛТАНГЭРЭЛ: Хууль бус хөрөнгө хураах хуулийг чуулганаар хэлэлцэхгүй бол талбай дээр гарч тэмцэнэ
2026-11-09 14:08:49
Засгийн газрын нууц тогтоолыг хуурамчаар үйлдэж, хөрөнгө оруулагчдыг залилсан этгээдүүдийг илрүүлжээ
2026-11-09 13:56:34
Хэрэглээний зээлээ 48 сар хүртэл сунгах боломжтой боллоо
2026-11-09 13:25:38
Бидний нийгэм тайзан дээр амилжээ
2026-11-09 13:25:36
АТГ:Т.Даваадалай нарын 6.2 тэрбум төгрөгийг битүүмжиллээ
2026-11-09 13:09:17
Н.Учрал: ТӨК-ийн захирлуудыг нээлттэй сонгон шалгаруулна
2026-11-09 13:00:51
АТГ: Туулын хурдны замын төсөлд Х.Нямбаатараас гадна таван албан тушаалтныг шалгаж байна
2026-11-09 12:14:48
Нэрт хөгжмийн зохиолч Д.Лувсаншаравын мэндэлсний 100 жилийн ойн тоглолт болно
2026-11-09 11:05:53
ОБЕГ: Ослын 99 дуудлага бүртгэсэн
2026-11-09 10:56:04
Э.Энхмөнх “2026 Open Youth Judo Championship”-оос алтан медаль хүртжээ
2026-11-09 10:00:34
ТОЙМ: БААТАР ЦАГДАА БУЮУ КРАКОВЫН БУУДАЛЦААНД ЮУ БОЛЖ ӨНГӨРӨВ
2026-11-09 09:00:00
Г.Ариунхүслэн “ДАКАР-2026” олимпын наадмын дугуйн төрөлд өрсөлдлөө
2026-11-09 08:49:29
Э.Анужин “ДАКАР-2026” олимпын наадмын хүрэл медалийн эзэн болов
2026-11-09 08:42:11
Усан пологийн 4х4-ийн анхдугаар улсын аваргын тэмцээн боллоо
2026-11-09 08:30:02
Бурхан урлаач Т.Дүгэр "Жийдаан Богдын увдас" анхны үзэсгэлэнгээ дэлгэлээ
2026-11-09 08:00:00
БАТ-ӨЛЗИЙГИЙН ААВ БАЯРХҮҮ: ДАРХАН АВАРГА Н.БАТСУУРЬ ХҮҮД МИНЬ ЭЛЭГ БҮСЭЭ ТАЙЛЖ ӨГӨХӨД ЭРХГҮЙ УЙЛСАН ДАА
2026-11-09 08:00:00
ДУРСАХУЙ: НЭГЭН ЗУУНЫ ТҮҮХИЙГ БҮТЭЭСЭН МОНГОЛЫН СҮҮЛЧИЙН ХУРАНДАА ГЕНЕРАЛ БАЙЛАА, ТЭР
2026-11-09 07:30:00
2026-11-09 07:30:00
2026-11-09 07:20:00
“Чандмань- Оргил” дэвжээний тамирчид 7 алт, 6 мөнгө, 12 хүрэл медаль хүртжээ
2026-11-09 07:10:00
КАМЕРААР ЗӨВХӨН ТОРГОДОГ БИШ, ГЭМТ ХЭРЭГ, СУРАГГҮЙ БОЛСОН ХҮМҮҮСИЙГ ИЛРҮҮЛДЭГ БОЛЪЁ
2026-11-09 07:00:39
ОНЦЫН АЖИЛ ХИЙГЭЭГҮЙ Ч ОЛОН УДАА СОНГОГДОЖ, УИХ-ЫН ТАНХИМД “УЖГИРСАН” ГИШҮҮД
2026-11-09 07:00:01
С.БАЯРЦОГТЫГ УНАГАСАН “ТАВИУЛУУД” ХЭН БЭ
2026-11-09 07:00:00
Б.МӨНХ-УЧРАЛ: Өдөр бүр өөрийгөө ялж, өөртэйгээ тэмцэж байж өнөөдрийн амжилтад хүрлээ
2026-11-09 07:00:00
| Монгол Улс, Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, VIII хороо, "Ардын эрх"-ийн байр, Гуравдугаар давхарт Эргэлт.мн редакц |
| 7509-1188 |