БНТУ-ын газар хөдлөлтийн голомтод дэлхийн өнцөг булан бүрээс ирсэн эрэн хайх, аврах баг, хүчин барилгын нурангид дарагдсан иргэдийг аврахаар ажиллаж байна. Тэгвэл нурангин дор байгаа хүмүүс хэр удаан амьд байж чадахыг мэргэжилтнүүд хэд хэдэн хүчин зүйлтэй холбон тайлбарлаж байгаа аж.

-ГЭНЭТИЙН ТОХИОЛДОЛ ХАРИУ АВАХ БЭЛТГЭЛ-

Хэзээ газар хөдөлж, барилга нурахыг тодорхойлох боломжгүй. Харин газар хөдлөлтийн гэнэтийн тохиолдолд хурдан хариу арга хэмжээ авах бэлтгэлтэй байсан зэргээс шалтгаалан нурангид дарагдсан хүмүүсийн амьд гарах боломж нэмэгдэхийг онцолжээ.

                               Туркийн томоохон авран хамгаалах байгууллага болох AKUT-ын зохицуулагч Мурат Харун Өнгөрен газар хөдлөлтийн үед бат бэх материалаар хийсэн сандал, ширээ зэргийн доогуур орж нуугдаж, эхний ээлжид хана, барилгын тулгуур хэсгээс толгойгоо хамгаалах, барилгын эд зүйлд дарагдахгүй байхын тулд өөрт ойр хөндий зайтай зүйлийн дор нуугдахыг анхааруулсан байна.

-АМЬСГАЛАХ ЗАЙ БА УС-

Барилгын нуранги дор гацсан үед амьсгалж, амьсгал авах зайгаа бэлдэх нь амьд үлдэх маш чухал аргуудын нэг гэнэ. Амьсгалахаас гадна тухайн хүний ямар бэртэл, гэмтэл авснаас шалтгаалж, цус алдах, яс хугарах хүчин зүйл нөлөөлөх аж. Хэрэв их хэмжээгээр цус алдсан, яс хугарсан гэмтэлтэй бол 24 цагаас илүү хугацаанд амьд байх боломж нь маш бага юм байна. Тиймээс нурангид дарагдсан хүн ямар нэгэн шарх аваагүй, амьсгалах зай хангалттай бол удаан хугацаанд амьд байж чадах юм.

                               Гэмтэл, бэртлээс гадна нурангид дарагдсан хүний амьд үлдэх боломжийг нэмэгдүүлэх дараагийн хүчин зүйл нь ус. Насанд хүрсэн хүс өдөрт бие засах, хөлс гаргах зэргээр биеэсээ 1.2 литр ус гадагшлуулдаг. Энэ маягаар шингэн зүйл уулгүйгээр биеэсээ найман литрээс илүү ус гадагшлуулбал хүндээр өвдөх, цаашлаад амьд эрсдэх аюултай. Тиймээс тус аюулаас сэргийлэхийн тулд боломжтой бол биеийн шингэнээ тогтмол байлгаж шингэн зүйл уух хэрэгтэй.

-БЭРТЭЛ, ГЭМТЛИЙН БАЙДАЛ-

Нурангин дороос аварсан хүмүүстээ яаралтай эмчийн үзлэг хийж, гэмтлийн зэрэг тогтоох ёстой. Толгой, цээж, нурууны үеүедэд хүнд бэртэл авсан хүмүүст нэн яаралтай эмчилгээ хийхээс урьтаж нас барах өндөр магадлалтай хүмүүсийн цуг алдалт, ясны хугарал, дотоод эрхтний гэмтлийг тодорхойлох нь зүй гэнэ. Дээр дурдсан төрлийн бэртэл, гэмтэлтэй хүмүүсийг огцом хөдөлгөх, цус алдалтыг нь тогтоогоогүй тохиолдолд нас барах магадлалыг нь илүү өсгөнө.

-ЦАГ УУРЫН НӨХЦӨЛ БАЙДАЛ-

Байгалийн гамшигт өртсөн хүмүүсийн амьд үлдэх боломж цаг уурын байдалтай шууд хамааралтай. Сүүлийн үед Туркийн цаг агаарын нөхцөл байдал эрс муудаж, хүйтэрч байгаа учир насанд хүрсэн хүн дунджаар 21 хэмд биеийн дулаанаа хадгалж чадах бөгөөд цаг агаар одоогийнхоосоо илүү хүйтэрвэл хүмүүсийн амьд үлдэх боломж илүү багасах аж.

-СЭТГЭЛ ЗҮЙ-

Нуранги дороос аврагдсан ч цочролоос үүдэн амиа алдах аюултай байдаг юм байна. Тиймээс дарагдсан, аврагдсан хүмүүсийг цочрол, айдас түгшүүрээ туулж, сэтгэл зүйн байдлаа тогтворжуулах хугацаа өгөх хэрэгтэй. Хэрэв ингэсэн тохиолдолд гамшигт өртсөн иргэдийн амьд үлдэх боломж маш ихээр нэмэгддэгийг мэргэжилтнүүд анхааруулжээ.

Д.ЭНХБИЛГҮҮН