Их бичгийн хүмүүн холын аянд мордсон уйтай өглөө биднийг угтлаа. Тэр бол үндэсний бичиг, соёлын орой нь явсан эрхэм. Судар бичиг, ном зохиолын гүнд нь нэвтэрсэн эрдэмтэн. Эрдэмт шавь, эгэл ардынхаа эрхэм хүндэт багш нь. Нуруу, шүд, эвэр, нум, сүүлтэй үндэсний бичгийнхээ элч нь явсан хүмүүн. Нугарашгүй, ганхашгүй эх хэлнийхээ даалгаврыг биелүүлсэн хүү нь. Монгол Улсын Ардын багш, Төрийн соёрхолт, доктор, профессор Ш.Чоймаа багш ийм л хүмүүн байлаа.

   Ийм л дэлгэр хүмүүн талд мордсон өглөө юм. Ээждээ, аавдаа хийсэн, бүтээснээ ярихаар эндээс явсан өдөр юм. Тэр эх хэлнээсээ урваж, эх бичиг соёлоо түгээн дэлгэрүүлэх үйлсээс нэг ч удаа зүрх сэтгэлээ татаж, эгэл биеэ хойш суулгаагүй бат бөх уул байсан. Үг, үсэг, өгүүлбэр бүртээ сэтгэлээ шингээсэн бичиг соёлын том соронз явсан. Энэ ертөнцөд эх хэлээ түгээгээд ирээрэй гэсэн бурхны томилолт өвөртөлж ирсэн. Өнөө харин томилолтоо биелүүлээд, сурснаараа жин тээгээд буцлаа. Үйлс бүтээлээ үлдээгээд, үргэлжлүүлэхээр өнө холд цахиллаа.

    Нэг удаа тэрбээр ярилцлагадаа “Энэ насандаа хүн зорьсноо биелүүлж чадахгүй ч гэлээ, биелүүлэхийн төлөө эцсийн мөр хүртлээ зүтгэж яваад өнгөрөхөд, дараа насны сайны авьяасын эхлэл болдог гэдэг. Тэгэхээр зөвийн төлөө зүтгэж яваад энэ хорвоог элээхэд хойд насанд сайн авьяас билгийн эхлэл байна гэж боддог” гэж ярьсан байдаг. Үнэхээр тэр эхлэлээ сайн тавиад харьж явна.

    Түүнийг буцахад, манантай өглөө, манхайн цайсан тэнгэр, цаст уулс, цэнгийн бороо, цэцэгст хөндий, хүлэг морины төвөргөөн цөм үдэн өгч байгаа нь лавтай. Энэ ертөнцийн сайхан бүхнийг  тэр угалзруулан бичиж, таталгаж, хөрвүүлж байсан болохоор цөм байраа эзлээд гаргаж өгч байгаа байх. Үүнээс хойш  бид дурсан санах л үлдлээ. “Багш минь”, “Тийм нэг эрхэм хүмүүн байсан даа”, “Үндэсний бичгийн төлөө л төрсөн хүн дээ” гээд үгүйлэн ярих боллоо. 

      Уншигч та санаж байгаа даа. 1989 онд Ш.Чоймаа багш анх ард түмэнтэйгээ цэнхэр дэлгэцээр учран золгож, монгол бичгийн хичээл зааж байсан. Андашгүй дээ, Цогт тайж” киноны дуу явахад л тэвхийтэл хувцсаа өмсөж, толийтол үсээ самнасан идэр насны эрдэмтэн багш минь хүн арддаа монгол бичгийн хичээл заахаар тун чиг бэлэн, ёстой л өнөө үүрэг авсан цэрэг шиг л “Та бүхний амгалан айлтгая. Өнөөдрийн хичээлээ эхэлье” гээд үл мэдэгхэн ёсолчихоод шохойгоо барин самбарын өмнө зогсдог нь одоо ч ютүүб хуудас, телевизийн бичлэгт илхэн байна. Үг яриа цэгц шулуун, үйлдэл нь ч эмх цэгцтэй эл хүмүүн бол монгол түмний багш. Ш.Чоймаа багшаар монгол бичгийн хичээл заалгаж, эл эрхэм хүмүүнээс үг сонсож, дуулаагүй хүн бараг үгүй байх.

Ихээ тайван дөлгөөн өнгөөр голыг нь олж, эх хэл бичгийнхээ тухай хүүрнэх нь хэн бүхэнд одоо ч сонсогдож байгаа болов уу.

      Багш үндэсний бичиг, соёлынхоо тухай л ярина. Нуруугаа эгцхэн татаж, шүдээ эгц гаргаж, нумаа хөнгөхөн татаад, сүүлээ зураад, орхиц хаях тухай л заана. Ондоо яриа дэлгэх нь ховор хүмүүн. Хэдэн жилийн өмнө "Монгол тулгатны зуун эрхэм" нэвтрүүлгийн хойморт уригдахад нь ярианд нь чих тавьж билээ. Аав, ээж, эх нутгийнхаа тухай тэрбээр “Аав минь намайг дунд сургуульд байхад шинэ үсэгтэй, сургуулиасаа хойно их номтой хүнээр монгол бичиг заалгаж, сургасан. Дараа нь өөрийнх нь уншиж байгаа төвд номыг сонирхож, уншдаг, мэддэг болсон” хэмээн гунигтайхан өгүүлж суусан сан.  Бараг аав, ээж, нутгийнхаа тухай ярьж суусан л тэр болов уу. Бусдаар бол эрдэм ном, бичиг, соёлынхоо өмнө мэхийж, үүрэг авсан намын гишүүн шиг л бөртийдөг сөн.

    Түүнийг холын аянд мордсон ийм л нэг өглөө бүхий олон шавь нар нь уйтай сууна. Эрдмийн олон багш нар, мөр зэрэгцсэн нөхөд нь уйлж сууна, аргагүй дээ. Ингээд л гэнэт яваад өгнө гэж санаагүй байх. Үндэсний бичиг соёлын том нөмөр, түшиг, уул, багана, дээвэр, шүхэр нь тэр байв. Түүний орон зай хэсэгтээ ханхайж, онгойх ч хэтдээ ч мөн үгүйлэгдэх нь гарцаагүй.