Тэртээх 1913 оны гуравдугаар сарын 6-ны өдрийг үндэсний сэтгүүл зүйн үүссэн өдөр болгон тэмдэглэх саналыг Монгол Сэтгүүлчдийн холбоо 1992 онд гаргаж, 2009 оноос хойш тогтмол тэмдэглэдэг болсон билээ.

  Энэ өдрийг тохиолдуулан Эргэлт.мн мэдээллийн сайт ирээдүйд сэтгүүл зүйн салбарын түүчээ болох оюутан, залуустай холбогдож, үзэл бодол, үнэт зүйлсээр нь аяллаа. Ингээд уншигч танд дөрвөн өөр сургуулийн, дөрвөн өөр ертөнцтэй залуусын байр суурийг хуваалцъя.

 

“Сэтгүүлч мэргэжлийг зурагтаар гарч, олон танигдсан сайхан мэргэжил гэж бодож, сонгож байсан. Багаасаа л энэ мэргэжилд дурласан. Энэ хүсэлдээ хөтлөгдөн, сэтгүүл зүйн ангид элссэн. Мэргэжлийн сэтгүүл зүй гэдэг миний төсөөллөөс тэс өөр байсан. Телевизээр гардаг, мундаг мэргэжил зэрэг гоё зүйлийг л төсөөлж байсан гэдгээ мэдсэн. Хичээлээ үзээд, дадлага хийж, бодит нөхцөл байдалтай танилцахад зөвхөн гаднаас нь дүгнэж байгаа гэдгээ ойлгосон. Өөрөө л дурлаж сонгосон мэргэжил минь болохоор улам хичээх, суралцах, нэмж судлах зэрэг ур чадвар шаардлагатай гэдгийг мэдэрсэн. Би спортын сэтгүүлч болох хүсэлтэй. Тиймдээ ч энэ чиглэлээр дадлага хийсэн. Олон ч зүйл сурсан. Сэтгүүлч гэдэг бол салбар бүрийн мэдлэгтэй, үнэний дуу хоолой болсон хүнийг хэлэх байх.  Миний бодлоор ирээдүйн сэтгүүл зүйд одоо бэлтгэгдэж буй залуус, шинийг санаачлах, мэдээллийг илүү хялбаршуулж, шуурхай хүргэх тал дээр ажиллана гэж хардаг. Тиймээс хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд залуусыг дэмжих, хамтран суралцах боломжоор хангах зэрэг асуудлуудыг шийдвэрлэчихвэл залуус хичээж ажиллах боломж бүрдэх болов уу гэж боддог”.

 

“Арван жилдээ эсээ бичлэгийн уралдаанд түрүүлсэн юм. Тухайн үедээ манай багш намайг “Чи бичих, найруулах чадвар сайтай юм, сэтгүүлч болбол яасан юм бэ” гэж хэлсэн нь сэтгүүлч мэргэжлийг сонгоход нөлөөлсөн. Би сэтгүүлч мэргэжлийг сонгох зорилготой байсан учир ЭЕШ-аа өгөөд МУБИС-д элсэж байсан. Мэргэжлээ сонгосноос хойш хүмүүсийн хандлагыг анзаарахаар “Сэтгүүлч гэдэг чинь мэдээ бэлтгээд л амар ажил” гэх үгийг их сонсож байсан. Мэргэжлийн хүрээнд дадлагажих явцад нэг мэдээг үнэн зөвөөр хүргэх гэж ямар их хүч, хөдөлмөр, цаг хугацаа шаарддаг юм бэ гэдгийг маш сайн ойлгосон. Мөн ач холбогдолгүй мэдээлэл бэлтгэж бусдыг шантаажилдаг цөөн хүмүүсээс болж сэтгүүлчдийн мэргэжлийн үнэ цэн буурдаг юм шиг санагдсан. Түүнчлэн залуу үеийнхэндээ зөвөөр үлгэрлэж, мэргэжлийн үнэ цэнийг мэдрүүлээсэй гэж боддог. Орчин үеийн залуус олон давуу тал бий. Тиймээс хийж, бүтээх хүслийг нь унтраалгүй, улам ноцоодог, дэмждэг байгаасай гэж хүсдэг”.

 

 

“Би бага байхын нийгмийн идэвхтэй хүүхэд байлаа. Аль болох л нийгэмд миний оролцоо байж болох бүхий л газар байгаасай гэж зорьдог нэгэн. Тэр ч үүднээс би үзэл бодлоо бусадтай чөлөөтэй илэрхийлж дуу хоолойгоо олон хүнд хүргэхийн тулд сэтгүүлч мэргэжлийг сонгосон. Энэ хавар их сургуулиа төгсөж, жинхэнэ сэтгүүлч болох учраас одооноос ажиллах чиглэлээ тодорхой болгосон. Телевиз, сонинд дадлага хийж байх үед цаашид ажиллах өөрийнхөө чиглэлийг мэдэж авсан. Бүх хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл улс төр, эдийн засаг, нийгэм соёл, эрүүл мэнд гэсэн чиглэлийн мэдээ, нийтлэлийг тогтмол бэлтгэдэг хэрнэ боловсролын салбарыг орхигдуулсан санагддаг. Тийм болохоор боловсролын салбарыг томоор нь харж мэдээлдэг, асуудлыг олон талаас нь судалж үнэн бодит мэдээллийг түгээх сайт байгуулахаар зорьж байна. Миний бодлоор сэтгүүлч бол  хүний эрхийн мэдрэмжтэй,  иргэдийн дуу хоолой болж хараат бусаар шударга ажилладаг байх ёстой гэж дүгнэдэг. Ирээдүйд, сэтгүүл зүйн салбар залуусыг дэмждэг, хуучин тогтолцоогоор хазаарладаг биш, хэт их ачаалал өгч ядраахаас илүү энэ хүнд ямар үр чадвар байна, яаж илүү сайжруулж, чадавжуулах вэ гэдэгт илүү анхаардаг болох хэрэгтэй байх. Миний үеийн залуучууд хувьсал хийж, манлайлах хүч байдаг гэдэгт би итгэдэг. Үе хоорондын ялгааг ажлаас илүүд тавьж, залуу учраас ачаалал даах ёстой гэх зэрэг хуучин сэтгэлгээнд бид дасан зохицох ёсгүй. Цаг хугацааны хурдаар хувьсаж буй энэ үед хүний хөдөлмөрийн үнэлдэг газарт залуу үе тогтож, залгамж болно шүү дээ. Хэрэггүй зүйлсээр урмыг нь мохоох бус, хийх, суралцах хүслийг бадраасан салбар болоосой. Тэгж гэмээн өөрчлөлт гарах байх”.

 

“Бага байхын л яриа, хөөрөө сайтай хүүхэд байсан болохоор сэтгүүлч мэргэжлийг сонгосон. Суралцаж байхдаа ойлгосон зүйл нь олон талын мэдлэг сэтгүүлч хүний цензурыг тогтоодог юм байна гэж бодсон. Миний мэргэжлийн үнэ надаар тодорхойлогдоно гэж бодохоор мэргэжлээрээ бахархдаг. Нийгмийн зүгээс сэтгүүлчийг “ Бусдыг доромжилдог, буруу мэдээлэл тараадаг” гэсэн ойлголт байдаг. Энэ ойлголтыг өөрчлөх нь сэтгүүл зүйн салбарыг таниулах эхний алхам байх болов уу. Шинээр төрөн гарч буй сэтгүүлчдийг угтаж авах орон зай хязгаарлагдмал болохоор, залуус өөр чиглэлээр хөрвөж ажилладаг. Үүнд үе хоорондын ялгаа нөлөөлдөг ч байж болох юм. Миний бодлоор сайн сэтгүүлч болох суурийг бэлдэж, зааж чиглүүлэх ёстой хүмүүс нь “Жоохон болохоор чи чадахгүй ээ” гэдэг хандлагатай байхаар дөнгөж сурч байгаа оюутнууд цаашдаа яах юм бэ. Бидэнд зөвөөр үлгэрлэж, дэмждэг редакцууд ирээдүйд илүү олон болчихвол гоё. Мөн залуу гэж гололгүйгээр итгээд хамтраад явбал биднийг сайн сэтгүүлч болоход туслах юм шиг санагддаг”.