Шинийн 1-ний өглөө өнгө өнгийн дээлээр гангарч, цагаан, цэнхэр хадаг дээлийнхээ энгэрээс унжуулж, энд, тэнд түгжирч зогсдог монголчуудын Цагаан сарын баяр хатуу хөл хорионд эхэллээ. Монголчууд хоёр дахь жилдээ цахимаар Цагаан сарын баяраа тэмдэглэж байна. Энэ удаа өнгөрсөн жилийнхээс хатуу хөл хорионд тэмдэглэж буй гэдгээрээ онцлог. Хаврын тэргүүн сарын шинийн 1-ний өглөө нар харж, мөрөө гаргахаас эхэлдэг Цагаан сарын баяраа монголчууд хөл хорионд хэрхэн тэмдэглэж байгааг сурвалжиллаа.

Байрныхаа дээврээс шинэ сарын анхны нар харжээ

Эр, эмгүй шахуу уулын орой "булаацалдаж", нар харахаар зорьдог монголчууд энэ жил байрныхаа дээврээс шинэ сарын анхны нарыг харжээ. Хийморийн овоо, Сонгинохайрхан, Баянзүрх хайрхан гээд Улаанбаатарчуудын зорьдог томоохон уул, овоо руу хүрэх замыг цагдаагийн алба хаагчид хамгаалтад авсан учир иргэдийн цуваа эрс буурчээ. Зөвхөн ойр хавиар нь амьдардаг иргэд л явганаар уул руу очсон байна. Мөн иргэд өглөөгүүр гэрийнхээ ойролцоо мөрөө гаргасан гэнэ.

Шинийн 1-нд 9800 тээврийн хэрэгсэл замын хөдөлгөөнд оролцжээ

Хотын төв, гэр хорооллын гудамжинд зөвшөөрсөн байгууллагын ажилтнуудаас өөр машин унаж яваа хүн тун ховор аж. Өчигдрийн байдлаар гэхэд л 9800 тээврийн хэрэгсэл замын хөдөлгөөнд оролцсон гэдгийг албаныхан мэдээллээ. Зөвшөөрөлгүйгээр иргэд замын хөдөлгөөнд хэр оролцож байгаа талаар Баянзүрх дүүргийн хоёрдугаар хороо, Сансарын тойрогт үүрэг гүйцэтгэж буй цагдаагийн алба хаагчаас тодруулахад “Иргэд маш ухамсартай байна. Зөвшөөрөлгүй автомашинаар зорчиж байгаа хүн алга. Ганц, хоёр байсныг нь тайлбарлаж хэлээд буцаалаа. Мөн зөвшөөрөлтэй тээврийн хэрэгсэл дотор ажлын газрын тодорхойлолт, үнэмлэхгүй сууж байгаа хүмүүсийг буулгаж, гэрт нь хариулах арга хэмжээ авч ажилласан” гэв.

“Хотын төвд золголт хийж байгаа хүн алга”

Гудамжинд алхаж буй гурван хүн тутмын нэг нь эргүүлийн үүрэг гүйцэтгэж буй төрийн алба хаагч байв. Тэд иргэдээс “Ямар шалтгаанаар хаашаа явж байгаа. Бичиг баримтаа үзүүлнэ үү” гэж асууж, шаардлага тавьж байлаа. Биднийг Сүхбаатар дүүргийн 11 дүгээр “Хангай” хотхоны орчим очиход хүний хөдөлгөөн их. Мөн байр болгоны гадна шахуу эргүүлийн ажилтан үүрэг гүйцэтгэж байв. Хүмүүсийн олонх нь дэлгүүр, эмийн сан орж байгаа харагдана.

Тус байрны оршин суугч Д.Баяртуул “Хөдөө байдаг аав, ээж рүүгээ битүүний өдөр л яваад очдог юм. Энэ жил хөл хориотой учраас гэртээ Цагаан сараа тэмдэглэж байна. Эргүүл, хамгаалалт сайн байгаа учраас иргэд золголт хийхгүй байгаа бололтой. Би гэхэд л өнөөдөр ганцхан хүүтэйгээ золгосон. Тэгээд өөр хэн ч ирээгүй. Өвчин зовлонтой учраас хүмүүсийг ирээд ч хэрэггүй гэж хэлсэн. Гадуур гарахдаа байрныхаа дэлгүүрээс хэтрэхгүй байгаа болохоор хөл хорио ямар байгааг сайн мэдэхгүй. Манай хотхонд л лав тун боломжийн байна” гэсэн юм. Харин тус хэсгийн эргүүлийн ажилтнаас иргэдийн хөл хөдөлгөөн хэр байгаа талаар тодруулав. Тэрбээр Сүхбаатар дүүргийн ЗДТГ-ын ажилтан бөгөөд найман цагаар үүрэг гүйцэтгэж байгаа талаараа хэлсэн юм. Үргэлжлүүлэн “Хангай” хотхоны нэг байранд гэхэд л хоёр аж ахуйн нэгж үйл ажиллагаа явуулдаг учраас хүний хөдөлгөөн багагүй байгаа. Хүнсний дэлгүүр, эмийн сангаар үйлчлүүлэх хүн олон байгаа учраас тэр бүр хүний хөдөлгөөнд хяналт тавих боломжгүй байна. Тэрнээс золголт хийгээд явж байгаа хүн алга. Харин архи, согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн ганц, хоёр хүн байсан. Тэдэнд хяналт тавьж, “Гэртээ ор” гэх шаардлага тавьсан. Хүмүүс шаардлага тавихад зөвөөр хүлээж авч байгаа учраас хүндрэл гарахгүй байна” гэв.

Хашаа, байрныхаа үүдэнд "манаачтай" учраас Цагаан сарын эхний өдөр иргэд хөл хорио зөрчих, албан хаагчдын шаардлагыг биелүүлэхгүй байх нь харьцангуй бага байна гэдгийг албаныхан онцолж байлаа. Иргэд ч наагуур, цаагуур зугтааж, айлаар хэсэхгүй, машин тэргээр зорчихгүй байгаа аж. Харин ээлжийн ажилтай, эмнэлэгт хэвтсэн хүн эргэх гээд зайлшгүй явах шаардлагатай иргэдэд хүндрэлтэй байгаа талаар ярив.

“Цайзаас ЭХЭМҮТ хүртэл алхаж, төрсөн охиныхоо шөлийг зөөж байна”

Биднийг сурвалжилга хийж явах үеэр 18:00 цаг өнгөрч байсан учир нийтийн тээвэр хүлээж байгаа хэд хэдэн хүн автобусны буудал дээр байлаа. Мөн тор, цүнх барьсан олон хүнтэй гудамжинд зөрөв. Тэднээс ямар шалтгаанаар гадуур явж байгааг тодруулахад “Манай охин өнөөдөр (өчигдөр) Эх, хүүхдийн эрүүл мэндийн үндэсний төвд амаржиж, хүүтэй болсон. Бид өглөө төрөхөд нь хэрэгтэй эд зүйл, хоол, цай аваад очсон юм. Зөвшөөрөл байхгүй учир машинаа эмнэлгийн үүдэнд орхиод, гэр рүүгээ өдөр автобусанд суугаад явсан. Оройных нь хоолыг хүргэх гэж Цайзаас ЭХЭМҮТ рүү алхаж очлоо. Хоолыг нь хүргэчихээд гэр рүүгээ алхаад явж байна. Автобус нь хэдэн цагт явах нь тодорхойгүй болохоор эмнэлгээс Цайз хүртэл алхаж байна шүү дээ. Алхсаар байтал нялх биетэй хүний шөл, цай хөрөхөөс эхлээд л олон асуудал үүсэж байна. Эмнэлгээс гаран гартал нь ингэж алхах бололтой. Би МУБИС-д ээлжийн харуулын ажилтай. Маргааш (өнөөдөр) ажилдаа явахдаа яаж явах нь мөн л тодорхойгүй байна. Даргын гарын үсэгтэй ажлын тодорхойлт, ажлын үнэмлэх байхад л хувийн автомашинаар зорчуулахгүй байгаа нь маш хүндрэлтэй юм. Тэгэхээр ажилдаа алхаж явах нь тодорхой боллоо. Настай надад Цайзаас МУБИС хүртэл алхана гэдэг амаргүй л байна. Хотын гудамжаар машины хөдөлгөөн бага байгаа ч эмнэлгийн байгууллагаар үйлчлүүлэх, эргэлт хүргэхээр явж байгаа хүмүүстэй олон таарлаа. Хүмүүс эргүүлийн ажилтанд ийм шалтгаан хэлээд, явж байх шиг байна даа. Учраа хэлэхээр явганаар бол чөлөөтэй нэвтрүүлж байна” гэлээ.

Цагаан торонд хоолны халуун сав, хувцас хийж, цүнх үүрсэн 45 эргэм насны эмэгтэй Сансарын шатахуун түгээх станцын автобусны буудал руу эргэн, эргэн харан алхаж байв. Ямар нэгэн зүйлд яарсан бололтой түргэн түргэн алхаж, бас  хэнийг ч юм харуулдах аятай явах тэрбээр коронавирусийн шинжилгээ авдаг сувилагч аж. Ажлаа дуусгаад гэр рүү харьж яваа нь энэ гэнэ. Тэрбээр “Би гурван хоног Баянгол дүүрэгт коронавирусийн илрүүлгийн шинжилгээ авч явлаа. Өнөөдөр гэр рүүгээ харих гэсэн чинь автобус олдохгүй, хорооллоос Сансар хүртэл алхаад ирлээ. Одоо автобус ирэхгүй бол Шархад хүртэл алхана. Биднийг нэгдсэн унаагаар гэрт минь хүргэж өгөх ч бүх хүн шинжилгээ авч дууссаны дараа гэсэн. Тэгэхээр 23:00, 24:00 цаг хүртэл хий дэмий хүлээх болчихоод арга буюу алхаад явж байна. Эмнэлгийн байгууллагын ажилтан учраас үнэмлэхээ үзүүлээд, явган явж болж байна. Би уг нь 19001950 дугаараас нийтийн тээвэр хэдэн цагаас явж байгаа талаар асуухад “17:00 цагаас” гэж хэлсэн. Гэтэл одоо 19:00 цаг болж байна. Одоо хүртэл нэг ч автобус ирээгүй, алхаж байна. Нийтийн тээврийнхээ цагийг тодорхой болгоод, хүртээмжтэй болгох хэрэгтэй” гэв.

Гудамжинд зөрсөн хүмүүсийн олонх нь эмнэлэгт хэвтэж байгаа хүнд хоол, цай хүргэхээр явж байгаагаа хэлж байв. Тэд нийтийн тээврийн явж эхлэх цагийн хуваарьт амжихгүй байгаа учраас ихэнхдээ алхаж буй гэнэ. Хөл хориотой хотын Цагаан сарын эхний өдөр иймэрхүү байдалтай өнгөрлөө.