Гэмгүй хүн гэж байдаг уу, байхгүй. Бид бүгд амьдралынхаа туршид, амь тавих хүртлээ гэмээ үүрч амьдардаг.

Эгч, дүү хоёр хөгшний амийг хөнөөж, сүхээр толгойг нь тастах, хуулийн нэрийг барьж, хэн нэгэнд цаазын ял оноож бахаа хангах, 18 нас ч хүрээгүй охиныхоо гэрийнхнээ тэжээх гэж биеэ үнэлж, олж ирсэн мөнгөөр нь архи авч уух аав, шүүгч болж амьдрах нь бүгд гэм. Гэм гэхээсээ илүү гэмт хэрэг.

“ГЭМ ЗЭМ”-ийнхний “гэм”-ийг ШҮҮЕ

Аллага болсноос хойш 150 жилийн дараа болсон онлайн шүүх хурал.

          “Орфей” театрынхан нэгэн зууны зартай гэмт хэрэг, Родион Романович Раскольниковын үйлдсэн хүн амины онц ноцтой гэмт хэргийг шүүхээр тайзаа засжээ. Шүүгч Мармеладовыг шүүх танхимд орж ирэхтэй зэрэгцэн гэрчээр оролцохоор ирсэн 100 гаруй гэрч/үзэгч/ нэгэн зэрэг босож, эхлэхээсээ ч өмнө тодорхой байсан Раскольниковыг “алах ёстой” шүүх хурал эхэлсэн юм.

          Шүүгчийн алх тасхийх дуу гарснаар “Раскольников алуурчин уу, ардын баатар уу”, “Хүн эхээс төрсөн шигээ ариун нүгэлгүй үлдэх үү”, “Гэм нүгэлтэн ч гэсэн хайрлагдах эрхгүй гэж үү” гэх зэрэг “онц ноцтой” асуулт цуварч, дүрүүдийн монолог хөвөрнө. Театрт цугласан гэрчүүд дүрүүдийн монологоос гэмийг харах ёстой байсан ч, тайзан дээр нэг ч гэмтэй хүн байсангүй. Өөрийн дотоод “гэм”-ийг бус, өөр нэгний гэмийг хайж, ГЭМТЭН нэртэй нэг рүүгээ үзэн ядах, эгдүүцэх , зэвүүцэх, хорсолтой гэгч нь харж, шүүлцэх аж. ГЭМТ нэр зүүгээгүй л бол өөрийгөө “гэмгүй” гэж бодсон дүрүүд гэмтнээ ч “чимж”, тайзаа ч амилуулж байв.

          Хэргэмт түшмэл асан, архичин эцэг Мармеладовын эцсийн өчил, “хагарсан” баян Свидригайлов, Лужин хоёрын “үнэн”-тэй тулгарсан нь цагаатгал биш, аврал ч биш. Харин ч гэм нүглээсээ зугтсан хэрэг.

          Галзуу ээж, дүү нараа тэжээж, архичин аавдаа архины мөнгө олохоор биеэ үнэлэх Соня шашин, бурхны үзэлдээ “сохорсон” нь нүгэл. Өөрийн болоод, өөр хэн нэгний төлөөх хүсэлдээ автаж, Раскольниковыг өмөөрч, “шүтсэн” бүхэн цагаатгалаа бус, нүглээ олсон.

Оросын зохиолч Ф.М. Достоевский “Хүнийг гэм нүгэлтэй нь хайрла” гэж байсан нь бий.

Харин өөрийн гэмийг үл хайх, өөрийн гэмээ ч ойлгож, хүлээн зөвшөөрөөгүй “Гэм зэм”-ийнхэн хайрлагдах эрхтэй юү.

-МОНГОЛ ТАЙЗАН ДЭЭР МОНГОЛ ЖҮЖИГ-

          “Орфей” театрын тайзанд 18 дахь удаагаа тоглосон “Гэм зэм” постпрамын жүжгийн сүүлчийн үзвэрийн эхлэл рүү дахин очъё. “Гэм зэм”-ийн сүүлчийн тоглолт эхлэхээс өмнөхөн РЦНК-ийн ерөнхий захирал Амгалан Ренчинович Базархандаев “Монголчууд Монгол театрт хайртай” гэж хэлсэн юм.

          Хэдэн арваны турш “Театрын бүтээл болгох боломжгүй” хэмээн яригдаж ирсэн “Гэм зэм”-ийг монголчууд театрын тайзнаа амилуулж чаджээ. Раскольниковын сэтгэл зүйн шаналанг тулгаж, “Гэм зэм”-ийн адармаатай зохиолыг үзэгчдэд хамгийн энгийн бөгөөд ойлгомжтой хэлбэрээр найруулан хүргэжээ. Үзэгчдэд “өвөрмөц”-өөрөө таашаагдсан тайз засал, дуу, хөгжмийн найруулгыг ч тэр монгол хүмүүс хийсэн. “Гэм зэм”-ийнхэн “Гэм зэм”-ийг Монгол жүжиг болгосон гэхэд ч хилсдэхгүй.

          "Орфей" театрынхан үзэгчдээ шүүх хуралд гэрчээр оролцох урилга тарааж, "Петербургийн мэдээ" сонины тусгай дугаарыг хэвлэснийг нь онцлоё. "Гэм зэм" жүжгийн сүүлчийн үзвэрт орохоор шатаар өгсөж явахдаа өнөө тараасан "Петербургийн мэдээ" сонин нүүрэн дээр улаан балаар "АЛУУРЧИН" гэж бичээд шалан дээр хаясан байсан юм. Монгол найруулагч, зохиолч, багийн хамтарсан "Гэм зэм" постдрамын жүжиг үзэгчдийнхээ сэтгэл зүйн тийн нөлөөлсөн аж.

Мөн нэг талаараа “Гэм зэм”-ийн жүжгийн багийнхан Достоевскийг төлөөлж дугарсан бус, нэрийг нь “зээлдэж”, Достоевскийг өөрийг нь “шүүхээр” тайзаа засжээ.

Я.БАЯРАА: Бид Достоевскийг шүүсэн

“Гэм зэм” постдрамын жүжгийн сүүлчийн үзвэрийн дараа жүжгийн зохиолч Я.Баяраатай баярын сэтгэгдлийг нь хуваалцахад

“Бид “Гэм зэм” жүжгээр үзэгчдээ шүүгээгүй. Хоосон зааланд ч тоглож болно. Харин бид Достоевскийг шүүсэн.

          Шүүх бол хүн төрөлхтөн өөрсдийгөө тамлах гэж бүтээсэн хамгийн гоё театрчилсан жүжиг. Хүний харилцаанд шүүх шиг театрчилсан юм гэж үгүй. Тийм ч учраас шүүхээр ямар ч зохиолыг шүүж болно.

          Яг үнэндээ би Достоевскийд эрхэлсэн. Байхгүй зүйлээс байлгаж, бий болгох хэцүү. Харин байхгүй зүйлээс шинийг татаж гаргах амархан. Гол асуудал нь, байгаа зүйлийг дордуулчихгүйхэн шиг татаж гаргасандаа л байгаа юм.

          Бэлтгэл сайн байсан учир “Гэм зэм” эхний тоглолтоосоо л сайн байсан. Би анхны тоглолтоос л сэтгэл хангалуун эхэлж, долоо дахь тоглолт сэтгэлээ хангаж, сүүлчийн тоглолтод бүр илүү баярлалаа.

Бид үзэгчдээ басамжилдгаа болих хэрэгтэй. Үзэгчдээ найрын дугараа шиг юм хийнэ гэвэл тэрийгээ чуулгадаа л хийх хэрэгтэй. Харин театрт бол үгүй” хэмээсэн юм.

М.БАТБОЛД: Бид ялсан

Харин “Гэм зэм” жүжгийн ерөнхий найруулагч М.Батболд

“Гэм зэм” романыг жүжиг болгохдоо Достоевскийн гол санааг тайзаар бүрэн илэрхийлэх нь маш их зүйл бодогдуулж байв. Тэр их хэцүү байсан.

          Хүн өөртөө цаг үргэлж шүүлт хийж, өөрийгөө жинхэнэ хэн бэ гэдгийг таньж, амьдрах ёстой. Өөртөө шүүлт хийж чадаагүй үедээ хяналтдаа алддаг. Достоевскийн зохиол дахь бүх дүр шүүлтээр орсон. Тэр бүх дүр өнөөгийн Монголын цаг үеийг санагдуулж байсан.

          Би “Гэм зэм” жүжгээр өөрийгөө шүүсэн. Зөвхөн би бус, “Гэм зэм” жүжгийн багийн 100 гаруй гишүүн бүгдээрээ шүүлтээр орсон. Бид бүгд цоо шинэ мэргэжлийн хэмжээний урлагийг төрүүлэх гэж олон сар зүтгэлээ. Сүүлчийнхээ тоглолтыг дуусгаж, бид бүгд шүүлтийнхээ ард гарлаа. Шүүлтийнхээ ард ОНЦ авлаа гэж би бодож байна. Бид ялсан” гэв.