Засгийн газар сайд нарынхаа дээлийн “давхарласнаас” хойш хөгжлийн бодлого төлөвлөлтөд хэр анхаарч, эдийн засаг хэрхэн өөрчлөгдөж, өсөн дэвшив гэдийг дүгнэх цаг хангалттай болчихлоо. Тэр дундаа Монгол Улсын эдийн засгийг нуруундаа үүрч яваа Уул уурхай хүнд үйлдвэрийн яамны ажил урагштай байгаа вэ гэдэгт олон нийт анхаарлаа хандуулж байна.

       УУХҮ-ийн яамыг улсдаа толгой бизнесменийн нэгээр нэрлэгддэг “Оргил” ХХК-иар овлосон Ж.Ганбаатар удирдаж эхэлсэн. Улсын эдийн засаг уналтад орох уу, урагшлах уу гэдэг нь салбарын бодлого тодорхойлж байгаа түүнээс шалтгаална гэсэн үг. Харамсалтай нь, өнгөрсөн дөрвөн сарын хугацаанд эдийн засаг өсөж, экспортын хэмжээ мэдэгдэхүйц нэмэгдсэн зүйл одоогоор алга л байна даа. Хэдий цар тахлын нөхцөл байдал намжиж, хил гааль бүрэн нээгдсэн, уул уурхайн бүтээгдэхүүний үнэ тогтмол өсөлттэй, байгаа ч бүрэн хүчин чадалдаа хүрч, эдийн засагт эерэг үр дүн гартал сайжирсангүй. Наанадаж, хүнд үйлдвэрийн салбарт, шинэ төсөл хөтөлбөрийг урагшлуулах, санаа санаачлага гэх зүйлд бараг анхаарал хандуулсангүй.

        Уг нь энэ жил манайх уул уурхайн бүтээгдэхүүний экспортоо 2019 оны мөн үед хүргэж, уналтад орсон эдийн засгаа дахин сэргээнэ гэх зорилт тавьчихсан.  Тодруулбал, нүүрсний экспортыг 36 сая тонн-д хүргэж, 1.4 сая тонн зэсийн баяжмал гаргана гэх төлөвлөгөө гаргаад бу. Гэтэл салбар яамны тэргүүлэгч нь улсын эдийн засагт бус, улстөржсөн асуудлуудад илүү анхаарч байгаа нь сүүлийн үед ажиглагдах болов. Сар шинийн баяраар ахмадуудад улаан ууттай бэлэг тарааж, тойргоо тордож байгаагаа илэрхийлсэн тэрбээр сүүлийн үед дүүргийнхээ Засаг даргыг огцорсонд нэлээд ууртай, яваа сурагтай.

       Угтаа бол Баянгол дүүргийн Засаг дарга Б.Сумъяабаатараар дамжуулан сүүлийн хэдэн жил тус дүүрэгт “ноёрхлоо” тогтоож, УИХ-д улаан гэрлээр сонгогддог болсон. Тэр байтугай тус дүүргийн төрийн албанд хамаатан садан, хүргэн бэрүүдээ тэр чигт нь түүгээрээ дамжуулан Баянголчуудыг баздаг гэх  нь ч бий. Харин  сүүлийн үед эрх баригч намын томчууд хоорондоо толилцож, нийслэлийн МАН-ыг хэн удирдах вэ, гэдэг өрсөлдөөний дунд Баянгол дүүргийн асуудал нэлээд өндрөө авч байгаа гэдэг.

       Ингэхдээ Ж.Сумъяабазартай тохирсон тохирооноосоо Ж.Ганбаатар буцаж, С.Амарсайхантай нэгдэж Баянгол дүүргийг удирдах тохироо хийсэнд Д.Сумъяабазар уурлаж, Баянгол дүүргийн Засаг даргыг ИТХ-аар нь “базаж” буулгасан гэх яриа ч олны дунд бий. Ийн Уул уурхай хүнд үйлдвэрийн сайд улс төрийн асуудалд анхаараад улсын эдийн засгийг хөдөлгөгч гол салбараа мартчихсан яваа гэнэ.  Үндсэндээ “Оргил”-ын  гэх Ж.Ганбаатар УУХҮ-ийн яамыг самарч, эдийн засгийг элгээр нь хэвтүүлчихлээ.

        Уг нь уурхайн салбарт ахиц гарч, өгөөж өгөх хангалттай олон ажил өрнөж байна. Наанадаж нүүрсний хулгайн хэрэг гэгч илэрснээс хойш хил гаалийн байгууллагууд хяналт сайжирч, хяналтгүй гардаг байсан нүүрсний асуудал хэсэгтэй л анхааралд орчихсон. Нүүрсээ уул уурхайн биржээр худалдаалдаг болж, үнэгүй шахам худалдаалдаг байсан нь өөрчлөгдсөн. Оюунтолгойн гүний уурхайг ашиглалтад оруулж, эдийн засгийн экспортод гол нөлөө үзүүлдэг зэсийн баяжмалын экспорт нэмэгдсэн гээд тоочоод байвал уул уурхайн салбар нэг үеэ бодвол хяналт хариуцлага нь сайжирч, экспортын бүтээгдэхүүний үнэ, нийлүүлэлт өмнөх жилүүдтэй харьцуулахад хамаагүй сайжирчихаад байна. Яг л ийм боломжтой үед нь салбарын сайд нь хариуцлагатай, хичээгээд ажиллачихвал элгээрээ хэвтсэн эдийн засгаа дор нь сэргээхээр байна даа. Гэвч өнөөдрийг хүртэл эдийн засагт эерэг өөрчлөлт гарсангүй. Тэр байтугай гадаад валютын ханш тэнгэрт хадаж, өргөн хэрэглээний бараа үнэ өдрөөс өдөрт нэмэгдэх боллоо.

Салбарын сайд нь улс төрөөсөө ангижирч чадахгүй, хувийн бизнесээ цэцэглүүлсээр уул уурхайн салбар уналтад орох нь.

      УИХ-ын гишүүн Ж.Ганбаатар бохь зарж эхлүүлсэн бизнесээ барилгаар өргөжүүлж, үргэлжлүүлж яваа гэж “сайрхах” дуртай. Ингэхдээ хотын аль л ашигтай гэсэн байршил бүрд газар эзэмшиж, “Энканто”, “Оргил” нэртэй хотхон, хороолол, спорт цогцолборуудыг сүндэрлүүлж буйгаараа хамгийн их бахархдаг гэж нэгэн ярилцлагадаа дурдсан байдаг юм билээ. Үнэхээр ч өөрөөрөө “бахархах” нь аргагүй юм, “А” зэрэглэлийн бүс, аль ашигтай гэсэн байршил болгон УИХ-ын гишүүн Ж.Ганбаатарын эхнэр, ээж, дүүгийнх нь мэдэлд орчихсон юм байна. Ингэхдээ бүр 2059 он хүртэл эзэмших эрхтэй ажээ.

 УИХ-ын гишүүн Ж.Ганбаатар, түүний эхнэр Б.Хишигжаргал, түүний охин Г.Хүслэн нарын хамтран эзэмшдэг “Камдер” ХХК Баянзүрх дүүргийн 26-р хороо буюу Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн хойно 2.1 га газар эзэмшдэг. 2059 оны арваннэгдүгээр сарын 8-н хүртэл эзэмших эрхтэй. Энэ газар дээр “Энканто таун-1” хотхон, Оргил супермаркет, “Энканто” спорт цогцолбор байрладаг талаар баримтуудыг бид өмнө нь нийтлэж байлаа.

     Өнгөрсөн хугацаанд Засгийн газар хөгжлийн бодлого тодорхойлно гэхээсээ илүүтэй хууль хяналтын байгууллага шиг нь боллоо. Тэрийг шалгаж, үүнийг цагдан хорино гэхээс өөрөөр бодлого төлөвлөлтийн талаар ярьж, эдийн засагт юу дутагдаж, юу онож байгааг харах, ярих сөхөөтэй хүн даанч алга даа.