Модод нь зузаалж, охид нь нимгэлээд

Монголын сууринд хавар ирлээ” хэмээн яруу найрагч Б.Мягмаржав бичсэн нь бий. Яг л энэ шүлэг шиг урин дулаан ирж, нийслэлийн хотыг охидын гоо үзэсгэлэн чимэж байна. Дулаахан, халуухан энхрий ялдам хот дэгж дэрвэсэн хаврын үзэгдлүүдтэй зэрэгцээд төгсөлтийн баярын сүүлчийн хонх цангинаж эхэллээ. Нууцхан гуниг, нулимстай инээд, дуу хуур, дурсамж хосолсон сурагч, оюутны төгсөлтийн баярт "цуваа" хаа сайгүй өрнөх аж. Өмсөх хувцас, зүүх гоёлоо бэлдэхтэй зэрэгцээд ууж идэж, наргиж цэнгэх, бас болоогүй дурсамжийн цомог гээд бэлдэж зэхэх зүйл олон. Хаврын сүүл сар гарч, сүүлчийн хонхны жингэнэх чимээн дуу өдөр өдрөөр ойртсоор л... Дөнгөж арван жилийн сургуулийн ахлах ангиа төгсөж, амьдрал гэх их далайд хөл тавихаар яарах хүүхдүүд “сүүлчийн хичээлийн өдөр”-ийг инээд хөөр, баяр баяслаар дүүрэн сэтгэл догдлон хүлээж буй. Үргэлж хүүхэд насандаа байх мэт төсөөлөн 10 жил сурагчийн ширээнд тохой нийлүүлэн суусан үе тэнгийн найз нөхөд, өөрсдийнх нь төлөө эцэг, эхээс нь өөрцгүй сэтгэл гаргах ангийн багшаасаа салж байгаа учраас сүүлчийн хичээлийн өдрийг дурсамж дүүрэн өнгөрүүлэхийг хүсэх нь аргагүй. Тиймээс ч тэд улсын шалгалтаас гадна монтажны зураг авалт, хонхны баяраа хэрхэн тэмдэглэх тухай сэтгэл догдлон ярилцаж суугаа биз.  Тиймээс бид хонхны баярын гоёлын дээл болон хонх ямар үнэтэй байгааг сурвалжиллаа.

10 жил сурагчийн ширээнд тохой нийлүүлэн суусан үе тэнгийн найз нөхөд, өөрсдийнх нь төлөө эцэг, эхээс нь өөрцгүй сэтгэл гаргах ангийн багшаасаа салж байгаа учраас сүүлчийн хичээлийн өдрийг дурсамж дүүрэн өнгөрүүлэхийг хүсэх нь аргагүй

      Эргэн харж, дурсамжаа сэргээдэг зүйл бол дурсгалын цомог. Жилээс жилд үнэ нь нэмэгдсээр дурсгалын цомог дунджаар 500 мянгад хүрчээ. Өнгө, загвараасаа хамаараад үнэ нь өөр өөр байдаг юм байна.

Худалдагч “Охид ихэвчлэн торгон дээл сонирхож байна.

             “Нарантуул” худалдааны зах хүүхэд залуусаар дүүрэн аж. Ихэнх нь үнэ боломжийн, өнгө үзэмж сайтай дээл, костем авчих санаатай яваа гэнэ. Мөнгөн хонхны баяраа дурсамж дүүрэн өнгөрүүлэхийг хүсэх хүүхдүүд лангуу бүрээр явж, үнэ асууж, аав, ээж рүүгээ ярьж, санал бодлоо хуваалцаж байгаа аж. Энд дээлийн үнэ 190 мянган төгрөгөөс эхэлнэ. Хамгийн үнэтэй дээл нь 550 мянган төгрөгийн торгон дээл байдаг юм байна. Бүс унжлага нь илүү нарийн загвартай болох тусам дээлийн үнэ 60-80 мянган төгрөгөөр нэмэгдэж байлаа. Хичээлтэй байгаа охиндоо дээлийг нь авахаар ирсэн ээж охиныхоо сонирхсон дээлийг өмсөөд гар утсаараа дүрс дуудлага хийж охиныхоо хэлсэн тал бүр хүү эргэж, тойрч, урагш хойш алхаж үзүүлнэ. Худалдагч бүсгүй ч ам нэмэрлэн гоё сайхан байгааг нь магтана. Эмэгтэй Архангай аймгаас иржээ. Тэрбээр “Том охин минь их сургууль төгсөж байгаа юм. Их сургууль төгсөхөд их мөнгөний зарлага гардаг юм байна. Тухайлбал, монтаж, нийллэг, зургаалга, дээл, даашинз, гутал гээд барагдахгүй. Юмны үнэ ч өссөн байна. Удаах охин нь аймагт есдүгээр анги төгсөх гэж байгаа. Манай гэр бүлд хоёр хонхны баяр зэрэг таараад санхүү хүрэхгүй тэвдэж л байна” гэв.

Манай гэр бүлд хоёр хонхны баяр зэрэг таараад санхүү хүрэхгүй тэвдэж л байна

Худалдагч “Охид ихэвчлэн торгон дээл сонирхож байна. Уламжлалт загварын дээлээр гоёхыг илүүд үзэж байна. Уламжлалт загвартай дээл 180-450 мянган төгрөгийн үнэтэй байна. Захиалгын үнэ ч бас адил. Материалаа сонгоод, захиалга өгч болно. Гадуур дээл 350-800 мянган төгрөгийн үнэтэй байна. Одоогоор цөөн захиалга авсан” гэлээ. Энд япон торгон дээл дунджаар 350 мянган төгрөгийн үнэтэй байлаа.

Энэ жилийн амралтын газруудын дундаж үнэ 400 мянган төгрөгийн ханштай байна.

“Нарантуул” худалдааны төвд эрэгтэй хослол 250-400 мянган төгрөг гэнэ. Энд гурав болон хоёр хос гэсэн сонголттой бөгөөд залуус ихэнхдээ гурван хосыг авдаг аж. Харин хослолын дотуур өмсөх цамц 40 мянган төгрөгөөр худалдаалагдаж байлаа. эрэгтэй хувцасны тус эгнээнд худалдан авагч байсангүй. Наймаачид хэд хэдээрээ бөөгнөрөн юм ярих бол зарим нь саяхан ирсэн бололтой цоожтой төмөр авдраасаа бараагаа гаргаж байлаа. Худалдагч “Энэ жил хонхны баярын синдром эрт эхэлж байна. Залуучууд ч хувцас их авч байгаа. Хонхны баярын дөхөөд ирэхээр жилийн жилд манай “Нарантуул” зах хөл хөдөлгөөн ихтэй байдаг даа” гэв. Тус захад хонхны баярын өдөр залуусын энгэрт цангинах баярын хонх таван мянган төгрөгөөс дээш үнэтэйгээр борлуулагдаж байв. Үүнээс гадна хороололын томоохон дэлгүүрүүд болон УИД-т гоёлын дээл гурван сая хүртлэх үнэтэй байлаа.  Төгсөлтийн баярын үйл ажиллагаа амралт зугаалгаар үргэлжилж, амралтын газрууд олны хөлд дарагддаг билээ. Энэ жилийн амралтын газруудын дундаж үнэ 400 мянган төгрөгийн ханштай байна. Байршил болон амралтын газрын тухтай байдлаас шалтгаалан үнэ нь нэмэгдсээр нэг сая төгрөг хүрэх нь ч бий. Мөн амралтын газрын гэр хамгийн багадаа 150 мянган төгрөг аж. Харин дурсамж бүтээж буй залуус автобус 350-500 мянган төгрөгөөр түрээслэдэг байна.