Битүү саарал үүлсийн доор Улаанбаатар хот гэрэлтэн байна. Гэр хорооллын гудамж дундах тоглоомын талбайд “Наашаа бөмбөгөө дамжуулаарай, өө чи дамжуулахгүй амиа тоглох юм аа” хэмээн хүүхдүүд шуугина. Нохдын дуу үл тасрах гудамд хүүхдүүд айх зүйлгүй тоглож байгаа нь сайхан санагдаж байлаа. Хуучин гэр хорооллын гудам гэрэлтүүлэг бүү хэл, ёлтгор чийдэн ч үгүй, булан тохой эргэхээс айдас хүргэм байсныг нуух юун. Тэр үеийг бодвол нийслэл маань гэрэлтүүлэг сайтай болсон нь сайшаалтай. Хуучин гэрэлтүүлэггүй гудамд хүүхэд бүү хэл насанд хүрсэн хүн ч явахад бэрхшээлтэй байсан билээ. Тухайлбал, гэрэлтүүлгэгүй гудамд дээрэм, хулгай, гэх мэт гэмт хэрэг их гардаг. Гудманы мухарт согтуу хүн ихтэй, зөрөхөд айдас хүрэм байв. 2018 онд нийслэл хотын гэрэлтүүлгийг гурван дахин нэмэх шийдвэр гарсан байдаг.

Хуучин гэрэлтүүлэггүй гудамд хүүхэд бүү хэл насанд хүрсэн хүн ч явахад бэрхшээлтэй байсан билээ

            Хүйтний ам цаашилж, хөхүүрийн ам наашилсан урин цаг иржээ. Хүүхдүүд оройдоо тоглоомын талбай бараадаж цагийг үр дүнтэй өнгөрүүлж байна. Гэр хороолол дунд хүүхдүүд чөлөөт цагаа зөв боловсон өнгөрүүлэх газар нэг үеэ бодвол элбэг болжээ. Сургуулийн гаднах талбайгаас илүүтэй гэрийнхээ ойролцоох тоглоомын талбайд тоглох дуртай гэнэ.

Ажлаа тарж ирээд хүүхдүүдтэйгээ хамт цаг зөв боловсон өнгөрөөх боломж их боллоо

           Бид гэр хорооллын дундах тоглоомын талбайд тоглож хүүхдээс тодрууллаа. Тэрбээр “Намайг Э.Ган-Эрдэнэ гэдэг. Би энд дүүтэйгээ ирсэн. Дүү маань гулсуур тоглож байгаа. Би харин үеийнхэнтэйгээ сагс тоглож байна. Дулаан орсон болохоор заавал зааланд тоглох шаардлагагүй. Манай хорооны хүүхдүүд энд цуглаж, сагс тоглодог. Гэрэлтүүлэг сайтай болохоор 23:00 цаг хүртэл тоглоход асуудал гардаггүй. Зарим үед ах нар ойр орчимд ирж архи уудгаас өөр төвөгтэй нөхцөл байдал үүсдэггүй” гэлээ. Мөн хүүхдээ тоглуулж яваа ээж “Манай энэ хавь нэг үеэ бодвол сайхан болоод байна. Хүүхдээ тоглуулах талбайтай, гэрэлтүүлэг сайтай. Шөнө орой явахад айдас хүйдэсгүй. Ажлаа тарж ирээд хүүхдүүдтэйгээ хамт цаг зөв боловсон өнгөрөөх боломж их боллоо. Хүүхдээ инээд цацруулсан тоглож байгааг харах сайхан байдаг. Цаанаасаа л сэтгэл тэнийгээд гоё шүү дээ. Хүүхэд гэлтгүй настай хүмүүс цуглаад яриа суух сүүдрэвч гээд энэ хавь сайхан болж байна” гэлээ.

            Бид цааш хөдлөн гудмаар явлаа. Гудмынх цаад мухарт хэдэн хүн бөөгнөрөн зогсжээ. Дөхөөд очвол архи байгаа бололтой “Алив нэг татчих. Үлдсэн ганц шилтэйгээ уугаад орж амрах минь. Та хэд ч гэсэн гэртээ ороорой. Тоглоомын талбай орж, тоглож байгаа хүүхдүүд айлгав” хэмээн нэг нь хэлнэ. Түүнийг үгийг бүгд толгой дохин зөвшөөрөх аж. Хэсэг хугацааны дараа салцгааж, дуу аялан гуйван явав. Хажуугаар нь ганц нохой зөрөн давхих аж. Гудманы нөгөө талд хүүхдүүд тайван амгалан тоглож байна.

Зориулалтын хашаатай, сандалтай тоос шороо босохгүй амар байдаг. 

            Бид цааш хөдлөн Зүүн салаад байрлах тоглоомын талбайг зорилоо. Тоглоомын талбайн хажуугаар автомашин зогсож, талбайд хүүхдүүд тоглоно. Хэдийнэ бүрий болсон тул гудманы гэрэлтүүлгүүд асжээ. Зарим эцэг, эхчүүд хүүдээ тоглохыг хараад машиндаа утсаа оролдон суух бөгөөд энэхүү газар хүүхдийн ёстой цалгиж байлаа. Тоглоомын талбайд тоглох Б.Эрдэмхүү “Сургуулийн гаднах тоглоомын талбайд тоглохоор багш “Гэртээ харь” гээд байдаг. Тиймээс тухтай  тоглож чаддаггүй. Дэмий л цаг нөхцөөдөг, хашаандаа тогловол шороо тоос боллоо гэж ээж, аав үглэх нь их. Тиймээс энд ирж тоглодог. Зориулалтын хашаатай, сандалтай тоос шороо босохгүй амар байдаг. Би хичээлээ тараад өдөр дүүгээ хардаг. Аав, ээжийг ажлаа тараад ирэхээр нь зөвшөөрөл авч энд хоёроос гурван тоглодог доо. Дандаа таньдаг хүүхдүүд болохоор эвтэй найртай гоё тоглодог” гэв. Сагсан бөмбөг тоглож байгаа хүүхдүүд цаг орой болсон болохоор тарцгааж, найм хүүхэд үлдлээ. Тэд хоёр баг болж хуваагаад хожигдсон нь ундаа авч өгөх тохироотой тоглов. Гулсуур дээр тоглож байсан жаахан хүүхдүүдийг ээж, аав нь машиндаа суулгаад давхин одлоо. Хэсэг хугацааны дараа хожигдсон багийн хүүхэд дэлгүүр гүйн хоёр гартаа ундаа барьсаар ирэв. Хүүхдүүд ундаанаас хүд, хүд хийтэл залгилаад дахин тоглолоо.

Цемент нь хүүхдэд тоглохын аргагүй овгор, товгор тоглоомын талбай ч олон байдаг аж

            Хүүхдийн цагийг зөв боловсон өнгөрөөх газар өдрөөс өдөрт хотод нэмэгдэж байгаа нь сайшаалтай. “Сайны хажуугаар саар” гэгчээр гэрэлтүүлэг байхгүй, тоос шороонд дарагдсан. Цемент нь хүүхдэд тоглохын аргагүй овгор, товгор тоглоомын талбай ч олон байдаг аж. Улаанбаатар хотод 1553 тоглоомын талбай байдгаас 465 нь стандартад нийцээгүй гэх судалгаа байдаг байна. Үүнээс хотын төвийн зургаан дүүргээс Сүхбаатар дүүрэг хамгийн бага тоглоомын талбайтайд тооцогддог аж.

            Улаанбаатар хотын гэр хороолол гэрэлтүүлэг сайтай болж, хүүхдүүд тоглох тоглоомын талбайтай болжээ. Урь орсон болоох заавал зааланд тоглохгүйгээр гэрийн ойролцоох тоглоомын талбайд цагыг үр дүнтэй өнгөрөөж байна. Нийслэл хотын төвд гэрэл, камергүй нэг ч булан тохой байхгүй. Үүнээс их хотынхоо хөгжлийг харж болно. Энэ хотыг ирээдүйд авч явах хүүхдүүд тоглоомын талбайд инээд цацруулан тоглож байна.