Нарнаас өөрийгөө хамгаалахаар эрээн алаг шүхэр барьсан америк эр “Найман шарга”-ын валют худалдаалах бүх газраар орчуулагчтайгаа хамт орж, гарч байв. Тэд дундаа цүнхтэй ам.доллар дамжлаад явж буй бололтой. Мөн гадаад валютыг жижиглэнгээр буюу задгайгаар худалддаг ченжүүд замын хоёр талаар гартаа мөнгө сарвалзуулан зогсоно. Ченжүүд “Ам.доллар 3250 төгрөгөөр авна. Евро 3315, юань 45, рубль 48 төгрөгөөр тус тус худалдан авна” хэмээн нэг, нэгнээсээ өрсөлдөн хашхирч байв. Аялал зуучлалаар яваа болон гадаадад ажил хийж гэрийнхэндээ мөнгө явуулж, түүнийг нь гэрийнхэн нь төгрөг болгохоор “Найман шарга”-ыг зорьдог.

Гадаад улс орнууд хилийн хоригоо тавьж, аялал жуулчлал сэргэж эхэлснээр монголчууд ч гадагшаа явах нь ихэссэн гэх мэдээлэл бий боловч яг үнэндээ валютын өсөлтөөс хамаараад эсрэгээрээ багассан бололтой

            Тиймээс өдөр бүр олны хөлөөр тасардаггүй тус газар есдүгээр сарын 11-ны өдрийн байдлаар нам гүмхэн байлаа. Хэдийгээр дэлхий нийтийг хамарсан цар тахлын хөл хорио тавигдсан ч “Найман шарга” захын худалдаа бага байгаа бололтой. Гадаад улс орнууд хилийн хоригоо тавьж, аялал жуулчлал сэргэж эхэлснээр монголчууд ч гадагшаа явах нь ихэссэн гэх мэдээлэл бий боловч яг үнэндээ валютын өсөлтөөс хамаараад эсрэгээрээ багассан бололтой. Үүнээс гадна биднийг “Найман шарга” захад очиход маск зүүсэн, тэвхийсэн валют атгасан 40-50 насны эмэгтэйчүүд “За юу солиулах уу, хэдийг солиулах уу” хэмээн угтан авлаа. Тэдний ярьж буйгаар “Иргэдийн хувьд ам.долларын ханш чангарч байгаа нь хүнс, бараа, шатахуун зэрэг бүх зүйлд нөлөөлж байна. Ялангуяа өнгөрсөн хоёр жилийн хугацаанд хил хаагдсан гэх шалтгаанаар орон сууц, автомашины үнэ огцом нэмэгдсэн. Үүнийг дагаад ч тэр үү валют өсөж, иргэд валют солиулах нь эрс буурсан. Өнөөдрийн байдлаар доллар 3250 төгрөг байна. Харин валют авдаг төвүүдээр 3265 төгрөгтэй байгаа. Зургадугаар сард валют нэлээд тогтворжих янзтай байсан. Гэвч бага багаар нэмэгдсээр өнөөдрийн байдалд хүрлээ” гэв. Түрүүхэн л орчуулагчаа дагуулан валют солих төвүүдээр орж, гарч явсан америк эр бидний дэргэдүүр өнгөрч гарлаа. Энэ үед ченж эмэгтэйчүүд “Ам.доллароо солиулсан уу” хэмээн асуув. Гэтэл орчуулагч эмэгтэй “Үгүй ээ. Маргааш банканд хандаж солихоор боллоо” хэмээгээд явлаа.

Биднийг “Найман шарга” захын валют солилцооны төв рүү ороход лангууны дэргэд 50 гаруй насны эр мөнгөө рубль болгон солиулж байв. Харин тус газрын үйлчлэгч эр гар утсаар ашиг орлого муутай байгаа талаар ярьж, бухимдлаа илэрхийлж байв.

-ЕВРО, РУБЛЬ, АМ.ДОЛЛАР, ҮНЭ НЭМЭГДСЭН  БАЙНА-

           Өчигдөр буюу есдүгээр сарын 11-нд Монголбанкнаас зарласан валютын ханшаар ам.доллар 3,220.86 төгрөг, евро 3,252.42 төгрөг, рубль 53.17 төгрөг, юань 465.39 төгрөгийн үнэтэй байсан. Үүнийг Монголбанкны өнгөрсөн сарын дундаж гадаад валютын ханштай харьцуулж үзвэл ам.доллар, евро, рубль өсөж, юанийн үнэ тогтвортой байгаа юм. 

Харин “Найман шарга” захад ам.доллар 3250-3265 төгрөг, евро 3325-3350 төгрөг, рубль 50.80-53.17 төгрөг, юань 465-475 төгрөгийн үнэтэй буюу Монголбанкаас зарласан ханшнаас харьцангуй үнэтэй байв. “Найман шарга” захын лангуунууд дахь гадаад валютын дундаж үнэ өнгөрсөн сарынхтай харьцуулбал өсөлттэй байгаа аж.

       Гадаад валют энэ мэтчилэн өсөөд байвал “Найман шарга” зах үйлчлүүлэгчгүй болж дампуурахад хүрээд байна

          Өдөр бүхэн олны хөлд дарагдаж байдаг “Найман шарга” зах эл хулхан байна. Лангуу болгон нь л дүүрэн шахуу хүнтэй байдаг тус газар үйлчлүүлэх хүнгүйгээс болоод хоосрох шахуу болжээ. Уг нь бол чихэлдэж ядсандаа үнэ харж зогссон нэгнээ “Чи зүгээр үнэ харж байгаа юм бол хойшоо зогсчихооч. Ажил төрөл хэцүүдлээ” гээд л нэгнийгээ түлхэж байдаг байлаа.

         Төгрөгийн ам.доллартой харьцах ханш сүүлийн жилүүдэд огцом биш ч бага багаар суларсаар. Харин бид ам.долларын ханшийн өсөлтийг хэвийн зүйл мэт хүлээн авч байгаа нь нууц биш. Төгрөгийн ханш сулрах нь иргэдийн амьжиргааны түвшин, цалин, тэтгэврийн үнэ цэнийг бууруулах нэг шалтгаан болдог. Нөгөөтээгүүр инфляц өндөр байгаа энэ үед иргэд төгрөгөө үнэгүйдүүлэхгүйн тулд валютад шилжүүлж буй талаар ч мэдээлэл бий. Гадаад валют энэ мэтчилэн өсөөд байвал “Найман шарга” зах үйлчлүүлэгчгүй болж дампуурахад хүрээд байна. Үүнийг дагаад монголчуудын амьдрал, амьжиргааны түвшин ямар байгааг мэдэж болох. Тиймээс валютыг буруулдаггүй юм гэхэд тогтвортой байлгах тал дээр анхаарал хандуулмаар байна.