“Нарантуул” Олон улсын худалдааны төвийн урд малчид, тариаланчдын аж ахуйд хэрэгцээтэй зүйлсийг худалдаална. Баруун захаас нь эхлэн явахад нарны эрчим хүчээр цэнэглэдэг цахилгаан барааны дэлгүүр, мал, амьтны эмийн сангууд ярайна. Үргэлжлүүлэн хятад бичигтэй туг далбаа намирч, мотоцикл худалдаалах хэсэг залган авна. Тэр хавь хятад мотоцикл, автомашины дугуй сэлбэгээр дүүрэн бөгөөд хэрэгцээт зүйлсээ базаахаар ирсэн малчин хосууд хоёр гурваараа явж харагдана. Энэ хэсэг хамгийн харамсмаар бас бараан хар өнгөтэй. Тэрхүү том том дугуй өрсөн худалдааны газрыг өнгөрөөтөхвөл бидний зорьсон хөдөө аж ахуйн техник, хэрэгсэлийн дэлгүүр байрлана. Гаднаа хөх трактор байрлуулсан “Цагаан мөрөн” худалдааны төв энэ хавьдаа ганц. Хадлан, тариалангийн техник, хэрэгсэл зарах өөр худалдааны төвүүд “Да хүрээ” захад л хэд бий аж.

    “Цагаан мөрөн” худалдааны төв хүний хөл багатай ч ганц нэг хүнээр үл тасарна. Жил бүрийн долдугаар сарын сүүлч, наймдугаар сарын эх бол хадланч, тариаланчдын техник, хэрэгслийн бэлтгэлээ хангаж, өвс ногоо, ургацаа хураах үе мөн. Тус худалдааны төвийн эзэн Г.Эрдэнэцогт энэ жил хил гаалийн асуудлаас болоод шинээр техник хэрэгсэл татаж авч чадаагүй гэнэ. Тэрбээр хамгийн сүүлд өнгөрсөн оны арваннэгдүгээр сард жижиг сэлбэг, хэрэгсэл захиалж авсан аж. Тиймээс хөдөө аж ахуйн техник хэрэгслийн үнийг нэмээгүй байгаагаа хэллээ. Нөгөөтээгүүр шинэ сэлбэг хэрэгсэл татаж аваагүй учраас худалдан авагчид цөөн байгаа гэнэ.

      Хадлангийн ажил эхэлж байгаатай холбоотойгоор хэрэглэгчид гол төлөв сегмент, хэрээ хошуу сураглаж, худалдан авч байгаа аж. Түүнээс сэлбэг, хэрэгслийн үнийг асуувал, сегмент, хэрээ хошуу 1000 төгрөг, тракторын дугуй нэг нь 378000 төгрөгийн үнэтэй гэж байлаа. Энэ үеэр нэгэн тариаланч залуу улаанпадын жанам, сэнс худалдаж авсан нь 88500 төгрөг болов. Тодруулбал, улаанпадын жанам 85000, сэнс 3500 төгрөгийн үнэтэй худалдаалж байлаа. Иймд “Цагаан мөрөн” худалдааны төвийн эзнээс улаан болон ногоонпад, түүний сэлбэг хэрэгслийн ялгааг асуухад “Улаан болон ногоонпад нь овор хэмжээ, зүтгэх хүч,  моторын хүчин чадлаараа ялгаатай. Улаанпад нэг цлиндртэй, ногоонпад нь хоёр цлиндэртэй. Тиймээс сэлбэгийн хувьд 10000-20000 төгрөгний үнийн зөрүүтэй байдаг. Тариаланчид анх улаанпадыг аж ахуйдаа хэрэглэдэг байсан. 2000-аад оноос хойш ногоонпад гарч ирсэн” гэлээ. Харин хадлангийн хэрэгсэл худалдааж байгаа эсэхийг асуувал “Хадлангийн улирал эхэлж байгаа ч хадуур, тармуур, пад орж ирээгүй байна. Хил гаальтай холбоотой асуудлаар захиалга өгсөн ч бүтээгүй” гэсэн юм.

     “Нарантуул” олон улсын худалдааны төв орчимд хамгийн хөл хөдөлгөөн багатай нь хөдөө аж, ахуйн техник, хэрэгслийн худалдааны хэсэг байлаа. Мөн хил дээр ачаа бараа удах зэрэг асуудалтай холбоотойгоор техник, сэлбэг дутмаг байгаа нь үүнд нөлөөлж байна. Г.Эрдэнэцогт “Манайх шинэ сэлбэг, хэрэгсэл татаж авч чадаагүй ч “Да хүрээ” худалдааны төвийн хөдөө аж ахуйн техник хэрэгсэл худалдагчид зургадугаар сард техник, хэрэгсэлээ татан авсан” гэлээ.

Б.Бадамзул