Аль болох амар хялбар аргаар мөнгө олох гэсэн бодолтой, аливаад шантарган, юухнаас ч халираад хойш суудаг монгол эрчүүдийн байр байдал хэрээс хэтэрлээ. Хэзээнээс эрчүүд ийм байлаа. Монголчууд эрт дээр үеэс малчин айл бол эрэгтэй хүүхдээ "Айл гэрийн эзэн болох хүн" гэж нойронд сэргэг, номонд мэргэн байлгаж, өглөө эрт адуунд мордуулж, өдөр нь айраг бүлэх, сур элдэх ажилд томилж, үдэш хонио хотлуулахаас эхлээд гадаах бүх ажлаа цэгцлэх зэргээр ахуйн ажилд шамдуулж ирсэн билээ.

        Хотод ч ялгаагүй. Аль болох л эрдэм номд шамдуулж, гэрийн ажилд дадуулж, хоолоо хийх, хувцсаа угаах, усаа авах, түлээ модоо бэлтгэх байдлаар завгүйд сургадаг билээ. Гэтэл хаанаас хэн зааж өгөв, ёстой л нөгөө ямар нь шивнэв гэлтэй асар хойрго залхуу, аль болох бүхнээс арагш суусан, ямар ч дайчин чанар, хөдөлмөрлөе, амьдралын төлөө зүтгэе гэх сэтгэлгүй, элгээ тэвэрч, эхнэр, хүүхэд, ээж, аавыгаа харсан л улс болсон байх юм. Хэдийнэ амьдрал зохиож, хариуцлагаа үүрэх ёстой нь нэг иймэрхүү дүр төрхтэйн дээр болохгүй болоод ирэхээр эхнэр, хүүхдээ орхиод явчихдаг болж. Харин арай эхнэр аваагүй нь үд хүртэл унтаж, орой шоудаж, өглөө унтаад, эргээд л орой сэрэх хэв маягаар амьдарч, хөнгөн, бэлэн, хялбархан бүхнийг эрж, гараа хумьж суухдаа дуртай. Ийм болохоор л эмэгтэйчүүддээ гологдсон монгол эрчүүд болжээ гэж байгаа юм.

        Эрчүүд ийм дүр төрх, байр байдалтай бидэрч байхад эмэгтэйчүүд эсэргээрээ өөрсдийгөө хайрлаж, улам гоё болж, боловсролдоо анхаарч, сэтгэл санааны хувьд илүү анхаарах болсон. Хүнтэй сууж, хүүхэд төрүүлж амьдрахыг ч чухалчлахаа больсон. Хэрэв суухдаа тулбал амьдралаа авч явах бодол, эрмэлзлэлтэй, сүйхээтэй, зорилго, мөрөөдөлтэй, түүндээ зүтгэдэг, боловсрол, мэдлэгтэй, халамж сэтгэлтэй, бизнес сэтгэлгээтэй хүнтэй л сууна уу гэхээс бэлэн зүйлд дуртай, халирамтгай, шантрамтгай, гараа хөдөлгөх дургүй хүнтэй хэн сууна гэж. Тэгж өөрсддөө ачаа үүрч, биеэ зовоохоос татгалздаг . 

Түүнээс цахим мөрийтэй тоглоомд донтож, хар тамхи хэрэглэсэн, халуун, хүйтэн ч даахгүй, хамаг бүхний ард суусан, хариуцлагаас зугатсан, архинд дуртай амьдралгүй эрчүүдийг хэн засаж, залруулж амьдарна гээд сууж байх билээ.