-МОНГОЛЫН ТӨР ХЭЗЭЭ НЭГЭН ЦАГТ САЙЖРУУЛСАН ШАХМАЛ ТҮЛШИНД УГААРТАЖ АМИА АЛДСАН ХҮМҮҮСИЙН ТӨЛӨӨ ХАРИУЦЛАГА ХҮЛЭЭНЭ-

     Монголчууд “үхэж” байна. Нэг шөнийн дотор хэдэн арваараа үхээд дуусах нь. Утаанаас салах гэхдээ иргэдээ угаартуулж, угаарын хоронд хордуулаад дуусах бололтой, Монгол Улс. Ийм л эмгэнэлтэй хувь заяанд нийслэлчүүд амьдарч, эцэст нь амь тавьж байна.

Сонгинохайрхан дүүргийн зургадугаар хороонд насанд хүрсэн 10 хүн угаартаж, амиа алдсаныг ЦЕГ-ын Хэвлэл мэдээллийн төвөөс өнгөрсөн амралтын өдөр зарлалаа. Ингэхдээ нас барсан иргэд зуухны хаалтаа хаасан, утаа мэдрэгчгүй байсан гэдгийг цохон тэмдэглэж хэлэв. Өөрөөр хэлбэл, иргэд угаартаж нас барсан, гэхдээ өөрсдөө зуухны хаалтаа хаагаад “үхчихсэн” байна гэсэн үг л дээ. Хэн ч, ямар албан тушаалтан сайжруулсан шахмал түлшний талаар дурьдсангүй.

      Манай сурвалжлах баг сэрэмжлүүлэг болгох үүднээс уг хэргийн талаар сурвалжиллаа. Ослын газар болох Сонгинохайрхан дүүргийн зургадугаар хороо, дугаар гудамж, тоотод очлоо. Байшингийн урд талд сайжруулсан шахмал түлшийг 10 орчим шуудайг овоолсон эзэнгүй айл угтав. Энэ хашаанд уяатай нохойноос өөр амьд амьтан алга.

      Хөрш айлын өгсөн мэдээллээр “Осол болсон байшинд эрэгтэй хүн ганцаараа амьдардаг байсан. Урт залгаа байшингийн баруун талыг нь нялх хүүхэдтэй хүн түрээсэлж амьдардаг байсан. Гэрийн эзэн зүүн талын байшиндаа байдаг байсан. Угаартаж, нас барсан шөнө 12 хүн байсан юм билээ. Хоёр хүн нь хэзээ, хэдэн цагт гарч явсныг нь мэдэхгүй. Ямартай ч өглөө болоход 10 угаартаж, бие нь хөшчихсөн байсан гэсэн. Уг айлд энэ хавьд амьдардаг орон гэргүй, архи уудаг хүмүүс цуглардаг байсан. Тэр шөнө архи уусан юм шиг байна лээ. Гэхдээ айлын эзэн эрэгтэй маш цэвэрч, нямбай хүн байсан. Сүүлийн хэдэн жил энэ байшинд ганцаараа амьдарч байгаа. Одоо хашаанд нь уяатай нохой нь л амьд байна. Хажуу байшинг нь түрээслэдэг байсан эмэгтэй тэр өглөө нүүгээд явчихсан. Цагдаа, сэргийлэх ирж амжаагүй байтал хамаг хувцас, ачаагаа машинд ачаад явчихсан. Бодоход тэр эмэгтэй л холбогдох хүмүүст дуудлага өгсөн байх. Бид бол цагдаа, онцгойгийнхон ирэхэд л мэдсэн. Ийм харамсалтай хэрэг гарсанд харамсаж байна” гэсэн юм.

ЗУРГАДУГААР ХОРООНЫ ЗАСАГ ДАРГА С.ОЧИР: МАНАЙ ХОРООНЫ ИРГЭН ХҮМҮҮСТЭЙ АРХИ УУГААД, 10-УУЛАА УГААРТААД, АМИА АЛДЧИХЛАА

        Бид 25-55 насны 10 иргэн угаартаж, нас барсан харамсалтай хэргийн талаар Сонгинохайрхан дүүргийн зургадугаар хорооны Засаг дарга С.Очироос тодрууллаа.

Тэрбээр “Манай хороонд ганцаараа амьдардаг байсан иргэн хэдэн хүмүүстэй нийлж, архи уугаад салахгүй байсан. Харамсалтай нь, тэд хамт байж байгаад угаартаж, амиа алдчихсан байна. Хэргийн газарт холбогдох байгууллага алба хаагчид ажиллаад явсан. Мөрдөн шалгах ажиллагаа үргэлжилж байгаа учраас бид мэдээлэл өгөх боломжгүй байна. Нас барсан иргэдийн цогцсыг Шүүх шинжилгээний үндэсний хүрээлэн рүү хүргэсэн гэнэ лээ” гэв.

УГААРТАЖ АМИА АЛДСАН ХҮМҮҮСИЙН АР ГЭРИЙНХЭН: ХҮРГЭН ДҮҮ МААНЬ УГААРТААД, АМИА АЛДЧИХЛАА

      Биднийг очих үед хохирогчийн эгч гэх эмэгтэй хашааны үүдэнд зогсож байсан юм. Тэрбээр “Хүргэн дүү минь угаартаад амиа алдчихлаа. Эхнэр, хүүхэд нь орон нутагт мал маллаж амьдардаг. Түр хугацаанд Улаанбаатар хотод ирээд байсан. Харамсалтай нь, угаартаад амиа алдчихлаа. Бидэнд маш хэцүү байгаа учраас мэдээлэл өгч чадахгүй. Ар гэрийнхэн рүү нь мэдээлэл хүргүүлсэн, удахгүй хотод ирэх байх” гэлээ.

       Улаанбаатарын утаа улам бүр өтгөрч, түүхий нүүрс түлж байснаасаа дор үхлийн хөндий болчихлоо. Өнөөдөр Монгол төрийн үйлдвэрлэж байгаа утаагүй шахмал түлш гэгчид монголчууд хэдэн зуугаараа угаартаад хонож байна. Аз нь байвал эмнэлгийн сэхээний тасаг руу, азгүйтвэл цогцос болчихоод моорог руу ачигдах хувь тавиланг өглөө бүр үзэж байна. Утаагүй түлш олон айлыг өнчрүүлж, айдаст автуулж байна. “Хэрэв бид хөөтэй ч гэсэн түүхий нүүрсээ түлээд сууж байсан бол миний аав, ээж, хүү, охин амьд байх байсан” гэх бололд хэчнээн хүн өөрсдийгөө дөнгөлж, гэр хорооллын хаа нэгтээ халаглаж, айдас, түгшүүрт дарагдаж, сайжруулсан түлш гэхээс дагжин чичирч, даарч суугаа бол. Харамсал, харуусал дүүрэн ийм шархиралтыг хэчнээн айл мэдэрсэн бол гэхээс ч зүрх зүсэгдэж байна. Ийм эмгэнэлтэй зовлонг ирээдүйд хэдэн айл үүрч, угаарын хортой хийд хучигдаж, амьдрал нь дуусах бол гэхээс ч бэргэж байна.

МОНГОЛЫН ТӨР УТААГҮЙ ТҮЛШ ҮЙЛДВЭРЛЭЖ, УТААНД НЬ 8390 МОНГОЛ ХҮН УГААРТАЖ, 166 НЬ АМИА АЛДСАН ЭМГЭНЭЛ

Сайжруулсан шахмал түлж эхэлснээс хойш буюу утаагүй болсон гэх сүүлийн таван  жилийн хугацаанд хугацаанд улсын хэмжээнд 8390 хүн угаартаж, 166 хүн амиа алдсан гэх тоон мэдээллийг албаны эх сурвалжууд өгөв. Амьд үлдсэн хүмүүсийн хэд нь хөгжлийн бэрхшээлтэй, хүний асаргаанд байгаа нь тодорхойгүй байна. Энэ бол аюулын харангын чанга хэрнээ хатуу дуут дохио. Онц байдал зарлах хэмжээний онц аюултай үзэгдэл. Улаан гэрэл унтрахгүй асаж, түгшүүрийн дуу тасралтгүй чарлаж, ард түмний чихний хэнгэрэг, уушгийг “цоолж” байна. Харин утаанаас ангижуулах бодлого тодорхойлох, улсыг удирдаж байгаа эрх мэдэлтнүүдэд л энэ дуу сонсогдохгүй байгаа нь энэ цагийн утаанаас ч хортой гамшиг болчихоод байна.

Амиа алдсан хүний тоо 166 гэдэг нь зөвхөн цаасан дээр байгаа тоо гэдгийг энд цохож хэлье. Угаарын хий гэж ангилаагүй химийн хордлого гэх нэгдсэн нэр томъёонд багтаасан олон хүний үхэл “нууц” байж болзошгүй.

Тодруулбал, утаагүй түлш хэрэглэж эхэлснээс хойш буюу 2019 онд 1664 хүн угаарын хийнд өртөж, 14 хүн амиа алджээ. Харин 2020 онд 1463 хүн угаартаж, 19 хүн амиа алдсан, 2021 онд 1153 хүн угаартаж, 40 хүн амиа алдсан, 2022 онд 1453 хүн угаартаж, 20 хүн нас барсан, 2023 онд 2124 хүн угаартаж, 57 хүн амиа алдсан, 2024 оны эхний гурван сарын байдлаар 533 хүн угаартаж, 16 хүн амиа алджээ.

       Монголын төр утаагүй түлш үйлдвэрлэж, тэр түлшнээс гарсан утаанд нь 8390 хүн угаартаж, 166 иргэн амиа алдсан эмгэнэл цаашид хэчнээн жил үргэлжлэхийг, хэдэн мянган хүн амиа алдахыг тааж мэдэхгүй нь. Утаагүй гэх түлшинд угаартсан амь болгоноос уучлал эрье. Улсын нийслэлээ утаанаас нь салгах гэж зүтгэхдээ утаагаа биш, ахмадуудаа, идэр насны залуусаа, ирээдүйд хөтлөх үрсээ угаартуулж хөнөөчихөөд сууж байна шүү дээ. Улстөрчид “Улаанбаатар утаагүй болсныг та, бидний уушги гэрчилнэ” гэж уянгалахдаа улсынхаа хамгийн том үнэт баялгийг хэдэн зуугаар нь үнсэнд “булчихаад” сууж байна. Гэр хороололд олон айлын гэр үүрд эзгүй үлдсэн ч, хэчнээн олон амь угаарын хийнд хордож, амиа алдсан ч Улаанбаатар утаанаасаа салсангүй.