Манай улсын эдийн засаг зэс, нүүрс зэрэг уул уурхайн салбарын цөөн хэдэн нэр төрлийн бүтээгдэхүүний олборлолт, үйлдвэрлэл, экспорт болон эдгээр салбарт хийгдсэн гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтын урсгалаас голчлон хамаардаг. Тодруулбал, зэс, нүүрсний үйлдвэрлэлээс дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 20, экпсортын орлогын 90, төсвийн орлогын 30 орчим хувь нь бүрдэж байна. Тэр дундаа зэсийн баяжмал нь манай улсын экспортын 30 орчим хувийг эзэлдэг бөгөөд зэсийн баяжмалын гол уурхай болох "Оюутолгой", "Эрдэнэт үйлдвэр" гэсэн хоёр уурхай нийлээд жилд хоёр тэрбум ам.долларын экспорт гаргаж байна. Гэвч металлын үнэ нэг түвшинд тогтвортой байдаггүй бөгөөд улс төрийн бодлого, эдийн засгийн нөхцөл байдлаас хамааран хэлбэлзэж байдаг. Тэгвэл манай улсын экспортын голлох түүхийн эдийн нэг, аж үйлдвэрийн гол металл болох зэсийн эрэлт буурч, үнэ ханш нь мөн зах зээлд буураад байсан бол нийлүүлэлт хумигдсантай холбоотойгоор эргэн өслөө. Тодруулбал, дэлхийн зэсийн хоёр дахь томоохон олборлогч улс болох Перуд цар тахлын улмаас хөл хориог чангатгаснаар нийлүүлэлт тасалдах шалтгаан болжээ. Мөн цаг агаарын нөхцөл байдлын улмаас Чилийн далайгаар тээвэрлэдэг зэсийн нийлүүлэлт тасалдаад байгаа аж. Үүнтэй холбоотойгоор шинжээчид зэсийн нийлүүлэлт хумигдаж эхэлснээр үнэ нь эргэн өсөж байна гэж үзэж буй аж.

Лондоны металлын бирж дээр зэсийн үнэ энэ сарын 5-ны байдлаар нэг тонн нь 7936 ам.доллар болж хаагдсан байна. 

Харин манай улс дэлхийн зэсийн нийт үйлдвэрлэлийн (нэг жилд) ердөө хоёр хувийг л эзэлдэг бөгөөд уг металлын үнийг тогтооход хэтэрхий жижигдэх юм. Иймд олон улсын зах зээлийн үнийг хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр аргагүй. Тэгвэл Лондоны металлын бирж дээр зэсийн үнэ энэ сарын 5-ны байдлаар нэг тонн нь 7936 ам.доллар болж хаагдсан байна. Манай улсын экспортын голлох түүхий эдийн нэг зэсийн баяжмалын хувьд зах зээл таатайгаар өрнөсөөр байгаа юм. Төвбанкнаас гаргасан Инфляцийн тайландаа “Ирэх 2021 онд гадаад эрэлт сэргэж, зэс, нүүрс, газрын тос зэрэг голлох түүхий эдүүдийн олборлолт нэмэгдэж, "Оюутолгой"-н зэсийн баяжмал дахь металлын агууламж сайжрах нь уул уурхайн салбарын өсөлтөд эерэг нөлөө үзүүлнэ” гэж онцолсон. Мөн шинжээчдийн өөдрөг төсөөллөөр 2021 онд зэсийн үнэ 7500 ам.доллар дээр тогтвол улсын төсөвт зэсээс олох орлогын хэмжээ 15 хувиар өсөж, нэг их наяд 700 тэрбум төгрөгт хүрэхээр байгаа. Гэвч зэсийн үнэ улс орнуудын улс төрийн бодлого, эдийн засгийн байдлаас хамааран хэлбэлзэж байдаг билээ.

Ташрамд дурдахад, сүүлийн 10 гаруй жилд уул уурхайн салбар улсдаа маш их хөрөнгө өгч, эдийн засгийг 2-3 дахин ихэсгэлээ. Манай улсын төсвийн орлого хамгийн ихдээ 11 их наяд төгрөг. Үүний 30 гаруй хувь нь уул уурхайн салбарын орлого. Түүнчлэн нийт экспортын 90 хувь нь уул уурхай байна.