-Хүүгээ “Эр хүн болоод ир” гэж цэргийн албанд мордуулсан эцэг эх төд удалгүй хүүгийнхээ хөрсөн цогцсыг хүлээж авсан тохиолдол ганц энэ биш-

Зэвсэгт хүчний 326 дугаар ангид алба хааж байсан байлдагч Ц “согтуу” салаан даргадаа “зодуулж” амиа алдлаа. Тодруулбал, Зэвсэгт хүчний 326 дугаар ангийн салаан дарга, дэслэгч Г согтуурсан үедээ байлдагч Б-г  ухаан алдтал нь зодсон. Улмаар байлдагч Б өнгөрсөн Даваа гарагт шилжих шөнө Төрийн тусгай алба хаагчдын эмнэлгийн Эрчимт эмчилгээний тасагт ухаангүй хүргэгдэж ирсэн. Эмч нар бүхий л шаардлагатай эмчилгээг хийсэн ч нэгэнт оройтсон байж, тэр өнгөрсөн шөнө амьсгал хураалаа.

Талийгаачийн ээж Б.Баттулгын мэдээлснээр “Тархиндаа цус харваж, маш их  цус алдаж, амнаас нь хөөс сахарсан байдалтай эмнэлэгт хүргэгдсэн” гэх. Ямар хатуу дэглэлт, ямар “үнэтэй” агсамнал, ямар аймшигтай харгислал вэ. Цэргийн ангиудын салаан дарга нар аавын хөвгүүдийг цэргийн эрдмээр эр хүн болгож төлөвшүүлэх ёстой болохоос биш “алах” ёсгүй байлтай. Харамсалтай нь тархинд нь цус харватал, амнаас нь хөөс сахартал зодоод амийг нь авчихлаа.

Цэргийн алба хааж, “Жинхэнэ эр хүн болоод ирнэ” хэмээн ээж, аавдаа баруун хацраа үнсүүлээд мордсон Б гэртээ үүрд харихааргүй боллоо. Цэрэгт явах хүслийг нь дэмжиж, “Иргэний үүргээ биелүүлж, эр хүн болоод ир” гэж үнсээд үдсэн аав ээж хоёр одоо өөрсдийгөө “зүхэж”, цэрэгт явуулсандаа харамсаж, халаглаж сууна. Нэгэн эцэг ингээд голомт залгах хүүгүй болж хоцорлоо.

Хэрэг гарах үед Зэвсэгт хүчний 326 дугаар ангийн удирдлагууд болон байлдагч нарын 60 хувь нь хээрийн бэлтгэлд гараад эзгүй, цөөн тооны байлдагч, “хурган” дарга, дэслэгч, офицерууд ангиа сахиад үлдсэн байсан гэх. Гэтэл удирдлагуудаа эзгүйчилсэн салаан дарга, дэслэгч Г архидан согтуурч, улмаар байлдагч нараа зодож, албан тушаалын эр бяраа гаргаж агсамнасан юм байх. Ингээд эцэст нь байлдагч Б ухаангүй эмнэлэгт хүргэгдэж, хоёр хоног ухаангүй байж байгаад амьсгал хураалаа.

Зэвсэгт хүчинд зөвхөн эрүүл саруул эрчүүд жинхэнэ эр хүн болох гэж, эх орон, ээж аав, элгэн саднаа хамгаалах гэж татагдаж очдог. Түүнээс биш эрэмдэг болоод ирэх гэж, эсвэл энэ хорвоогоос цаг бусаар одох гэж биш. Гэтэл эрүүл саруулыг нь сорчилж “түүдэг” эр цэргийн алба яагаад ийм харгис, хатуу болчихов оо. Ганц энэ удаа ийм хэрэг гарсан бол согтуу дэслэгчийг буруутгаад өнгөрөх байлаа. Гэтэл ийм харгислал, тамлал, хуучин нийгмээс үлдэж хоцорсон ёс бус дэглэлт Зэвсэгт хүчний салбар даяар бугшчихсан байна. Өөрөөр бол энх цагийн байлдагчид дайны цагийнхаас ялгаагүй, эрэмдэг тахир дутуу болоод халагдах, цаашлаад амь насаа алдах тохиолдол нэгээр биш нижгээдээр тоологдох боллоо.

Жишээ нь, 2017 оны нэгдүгээр сарын 17-ны өдөр Дорноговь аймгийн Зүүнбаян сумын Зэвсэгт хүчний 336 дугаар цэргийн ангид алба хааж байсан байлдагчийг ахлагч нь дарамталж, өвлийн хүйтэнд хөл нүцгэн цемент дээр зогсоосны улмаас хөл нь хөлдөж, хөлийнхөө есөн хурууг тайруулсан ноцтой хэрэг гарсан. Эх сурвалжууд эл хэргийн тухай “Түүнийг шөнийн ээлжид гарч байхдаа харуулын байранд гал түлж дулаацсан хэмээн буруутгаж, харуулын ахлагч нь шийтгэсэн байна” хэмээн мэдэгдэж байлаа.

2019 оны нэгдүгээр сарын 22-ны өдөр мөн л Дорноговь аймгийн Зүүнбаян сумын Зэвсэгт хүчний 336 дугаар ангийн байлдагч, 19 настай А нь амиа алдсан ноцтой хэрэг гарч байсан. Холбогдох хууль хяналтын байгууллагууд “Байлдагч А өглөөний гүйлтэндээ гүйж байгаад унаж, ухаан орохгүй байсаар амиа алдсан” гэх тайлбар хийсэн ч үнэн хэрэгтээ цэргийн албанд ужгирсан харгис дэглэлтээс болж амиа алдсаныг ар гэрийнхэн нь, хамт алба хааж байсан нөхөд нь гэрчилсэн байдаг. Уг хэргийг хууль, хяналтын байгууллагаас дахин шалгаж, амиа алдсан цэргийн хэрэгтэй холбогдох гурван албан тушаалтныг 5-6 жилийн хорих ялаар шийтгэж байв.

Энэ мэт “хурган” дарга нарын “хийрхэл”-ээс үүдэлтэй хэргүүд гаарч, шинэ цэргүүд амиа алдаж, эр хүн биш эрэмдэг нэгэн болчихоод ирж байна. Бидний чихэнд “хүрч”, олон нийт мэдсэн нь л дээрх хэргүүд. Харин олон нийтэд ил болоогүй, нам дараад өнгөрүүлсэн хичнээн хэрэг Зэвсэгт хүчинд “нуугдаж” байгааг мэдэх аргагүй юм. Энэ байдал цаашид үргэлжилбэл эр цэргийн алба эзгүйрэх нь. “Яргалуулж байсны оронд яаж ийгээд хүүгээ цэрэгт явуулахгүй авч үлдэнэ” гэдэг давлагаа хүүтэй эцэг эхчүүдийн дунд өрнөөд эхэллээ. “Эрэмдэг болоод халагддаг юм бол цэргийн албан явахгүй” гэх хандлага залуучуудын дунд газар авч байна. Харгис дэглэлт, бурангуй яргалал үйлдэгчиддээ хариуцлага тооцож, цэргийн албыг цэвэрлэхгүй бол эх орноо хамгаалах залуусгүй болох нь байна, Г.Сайханбаяр сайд аа.

-Байлдагч нараасаа “татвар татаастай” Зэвсэгт хүчин-

Зэвсэгт хүчинд “ужгирсан” өөр нэг ноцтой асуудал талийгаач Б-ийн хэргийг араас дэлгэгдэж байна. Тухайлбал, талийгаач Б-гийн ээж Б.Баттулга хэлэхдээ “Миний хүү ойр ойрхон мөнгө шилжүүлээч гэдэг болсон” хэмээн мэдүүлсэн бөгөөд талийгаач Б нь ар гэрийнхнээсээ ойр ойрхон Итгэлийн Энхтөгс гэх хүний данс руу мөнгө шилжүүлэхийг хүсдэг байжээ. Түүнчлэн зодуулахынхаа өмнөх өдөр буюу гуравдугаар сарын 28-нд ээжийнхээ ахын гар утас руу залгаж, “Ах аа, над руу яаралтай 60 мянган төгрөг явуул” гэж хэлээд утсаа тасалсан гэнэ. Өөрөөр бол цэргүүд сэтгэл санаа, эрүүл мэндээрээ хохирохгүйн тулд дээд тушаалтнууддаа татвар төлөх ёстой гэж үү. Цагдаагийн байгууллагаас талийгаач амиа алдсан хэргийн материалд энэ хэргийг ч хавсаргаж, шалгаж байгаа гэх.