ЭРХ МЭДЭЛД ХЭТ ШУНАЖ, ЭРЭЭ ЦЭЭРГҮЙ ДӨВЧИГНӨЖ БАЙГАА Д.СУМЪЯАБАЗАР

            Өмнө нь Ардын намынхан хэчнээн хэрүүл, зодоонтой байсан ч түүнийгээ гадагш нь гаргахгүй, асуудлыг хүндрүүлэлгүй дарж чаддаг хэмээн өөрсдийгөө дөвийлгөж, Ардчилсан намынхныг тохуурхдаг байлаа. "Олон хавар нэгэндээ" гэж өнөөдөр Ардын намынхны эрх мэдлийн төлөөх зодоон “хайрцаг”-наасаа хальж, багтаж, шингэх аргагүй болчихоод хаа сайгүй хальж, асгарч эхэллээ. Хотын дарга асан Д.Сумъяабазар суудлаасаа буухаасаа өмнө төлбөртэй нэвтрүүлэгт орж, тэр хэрээрээ одоогийн МАН-ын даргад нэр дэвшиж байгаа улстөрчийг “намнаж” явсан түүхтэй нэгэн. Гэхдээ увайгүй улс төр нь дуусаж, урд хождын явдлуудаа мартаж, эвлэрч байгаа бололтой. МАН-ын генсек болохоор улайрч явна. Бид Хотын дарга асан Д.Сумъяабазарыг Тусгаар тогтнолын ордон руу бус, хорих анги руу “ачих” хангалттай баримтуудыг цувралаар хүргэж байгаа билээ.

Энэ удаад Д.Сумъяабазарын дүү Д.Давгадоржтойгоо хамт Үндэсний хөрөнгө оруулалтын банкийг “дампууруулсан” шалтгаанаар шалгагдаж байсан хэргийг сануулж байна.

ТЭДНИЙГ УЛСАД 20 ТЭРБУМ ТӨГРӨГИЙН ЗЭЭЛ АВАХДАА ХУУЛЬ ЗӨРЧСӨН ХЭМЭЭН ШАЛГАЖ БАЙЛАА

   Хэдхэн жилийн өмнө УИХ-ын гишүүн асан Ц.Ундармаа  улсын  мөнгө хувьдаа завшсан хэргээр хорих ялаар шийтгүүлсэн байдаг. Тэрбээр өөрийн эзэмшилийн Капитал банкаараа дамжуулан Эрүүл мэнд, нийгмийн даатгалын сангийн мөнгийг завшиж, чанаргүй зээл олгосон. Үүний улмаас  улсад онц хэмжээний хохирол учруулсан хэрэгт буруутгагдан хорих ялаар шийтгүүлсэн. Тэгвэл үүнтэй ижил төстэй хэргийг АТГ-аас шалгаж байлаа. Бүр тодруулж хэлбэл  Үндэсний хөрөнгө оруулалтын  банктай холбоотой  чанаргүй зээл олгож, улсын мөнгийг үрэн таран хийсэн ноцтой хэрэг юм. Дээрх хэрэгт Улаанбаатар хотын дарга асан Д.Сумъяабазар, түүний дүү Асашёрюү Д.Дагвадорж  тэргүүтэй  нэр бүхий хүмүүсийг шалгаж байсан. Хэрэг мөрдөн шалгах ажиллагаа хийгдэж байсан ч хэрхсэн нь тодорхойгүй замхарсан билээ.

УЛСЫН 120 ТЭРБУМ ТӨГРӨГНИЙ ЭРЭЛД БУЮУ ЧАНАРГҮЙ ЗЭЭЛЭЭР АЛГА БОЛСОН НЬ

       Чингис хаан, Үндэсний хөрөнгө оруулалтын банканд “Эрдэнэт” үйлдвэрийн 45 тэрбум, “Эрдэнэс таван толгой”ХК-ийн 28 тэрбум, ЭМДЕГ-ын 25 тэрбум, “Таван толгой”ХК-ийн 10 тэрбум, Хадгаламжийн даатгалын корпорацийн 10 тэрбум, НДЕГ-ын таван тэрбум, Хөгжлийн банкны нэг тэрбум, Сангийн яамны хоёр тэрбум, Албан журмын даатгагчдын холбооны 1.7 тэрбум, ЖДҮХС-гийн  1.4 тэрбум гээд төрийн өмчит компани, яам, агентлаг, сангийн нийт 120 тэрбум байршиж байсан гэдэг.

Өөрөөр хэлбэл  төрийн өмчит компани болоод Сангийн яамны хүртэл мөнгө дээрх хоёр банкны дансанд байршиж байсан гэсэн үг. Гэвч тус хоёр банкны эзэд нь энэ мөнгөнөөс өөртөө, хамаарал бүхий этгээддээ, улс төрийн өндөр албан тушаалтнуудад банкны зээлийн зарим хууль, дүрэм зөрчөөд олгочихсон. Улмаар тэр зээлүүд нь чанаргүй зээл болж, эргэн төлөгдөхгүй байгаа учраас төрийн байгууллагууд хадгалуулсан мөнгөө гаргаж авч чадахгүй гацаанд ороод байгаа нь шалгалтын явцад илэрч эхэлсэн аж.

    Үндэсний хөрөнгө оруулалтын банк маш их хэмжээний чанаргүй зээл олгосон нь тус банкны чадамж, ирээдүйд ийн сөргөөр нөлөөлж байсан. Өөрөөр хэлбэл улсын мөнгө зээл нэрээр гараад эргэн төлөгдөхгүй, шаардлагатай  зүлд зрцуулж чадахгүй алга болчихжээ.  120 тэрбум төгрөг банкинд байршуулхад улс төрчид эрх мэдэл албан тушаалаа урвуулан ашигласан байж болзошгүй нөхцөл байдал үүссэн гэсэн үг.  Чанаргүй зээл их хэмжээгээр олгож, эрүүгийн хуулийн хэд хэдэн ноцтой заалт зөрчөөд байгаа гэгдэх Үндэсний хөрөнгө оруулалтын банк нь анх 2002 онд ОХУ-ын “Менател Санкт-Петербург”АХН банкны Монгол дахь салбар болж байгуулагдсан. Улмаар 2006 онд Монголбанкны 327 тоот тушаалаар Үндэсний хөрөнгө оруулалтын банк болсон. Үндэсний хөрөнгө оруулалтын банкыг Асашёрюү Д.Дагвадорж 56.9, түүний төрсөн ах Нийслэлийн Засаг дарга асан Д.Сумъяабазар 15.9, Б.Баярсайхан 15.9, Д.Сумъяабазарын хадам эгч Ч.Маралмаа 5.3, Японы хөрөнгө оруулалттай UB DIVERSIFIED LLC 5.7 хувь эзэмшдэг байсан. Дээрх банкинд улс итгэж  их хэмжээний хөрөнгө мөнгийг хадгалуулсан ч оготно “идчихсэн” гэсэн үг л дээ.

ХУВЬ ЭЗЭМШДЭГ БАЙСАН ҮНДЭСНИЙ ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТЫН БАНКНААСАА АСАШЁРЮҮ Д.ДАГВАДОРЖ 12 ТЭРБУМ,  ХОТЫН ДАРГА АСАН Д. СУМЪЯАБАЗАР НАЙМАН ТЭРБУМ ТӨГРӨГИЙН ЗЭЭЛ АВСАН БАЙДАГ

       Улсын байгууллагуудын их хэмжээний мөнгийг хадгалж байсан тус банкны гол чанаргүй зээлдэгчид нь мөн л эзэд нь өөрсдөө. Тухайлбал, Асашёрюү Д.Дагвадорж 12 тэрбум, Д. Сумъяабазар найман тэрбум, Б.Баярсайхан 14 тэрбум төгрөгийн чанаргүй зээлтэй авсан түүхтэй. Тэд нийлээд 34 тэрбум төгрөгийн чанаргүй зээл авсан гэсэн үг. Түүнчлэн өнгөрсөн хугацаанд УИХ-ын хэд хэдэн гишүүн болон УИХ, Орон нутгийн ИТХ-д нэр дэвшигчдэд их хэмжээний зээл олгосон нь тогтоогдсон гэдгийн тухайн үед эх сурвалж мэдээлж байлаа. АТГ-аас Үндэсний хөрөнгө оруулалтын банкны захирал болон зээлийн эдийн засагч нарыг шалгаж байсан. Тэднээс ямар шалтгаан, нөхцөл байдлыг үндэслэн хувь эзэмшигч нарт зээл олгосон. Чанаргүй зээл олгож байгааг Монгол банкны хяналт шалгалт тавьж байсан уу зэргийг  асууж тодруулсан гэдэг. 

Гэвч энэ хэрэг хэрхсэн нь тодорхойгүй байна. Эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, улсын мөнгийг хувьцаа эзэмшдэг банкнаасаа зээлдэж, завшсан Д.Сумъяабазар, түүний дүү нар хууль хяналтын байгууллагаас хэрхэн мултарсан бэ.