Архангай аймгийн Эрдэнэмандал сумын иргэдийн амь нас, эрүүл мэндийн төлөө 50 дахь жилээ зүтгэж яваа гавьяат эмч Ц.Дэнсмаатай ярилцлаа. Жижүүрийн сувилагчаас ажлын гараагаа эхлүүлсэн тэрбээр хүүхдийн их эмч болж байсан түүхийг уншигч танд хүргэх гэж байна. Сувилагчаар ажиллаад удаагүй байх эхний он жилүүддээ малчин айлд лааны гэрэл, машины гэрэлд үзлэг хийж, машинд эх барж байсан түүхтэй. Ийнхүү "алтан" гартай, олны төлөө гэсэн сайхан сэтгэлтэй эмч нарын нэг нь тэр юм.

-Та 50 жил орон нутагт эмчээр ажиллажээ. Дуудлагад явахад цаг агаарын нөхцөл байдлаас эхлээд олон бэрхшээл тулгардаг байсан байх. Тэр тухайгаа ярьж өгч болох уу?

-Эмчээр ажиллаж эхлэхэд эмнэлэг унаа муутай байсан. Тийм болохоор морь, мотоцикл, нэгдлийн даргын тэрэг, сүүний машинаар дуудлагад явдаг байсан. Зуны улиралд шавар, шалбааг ихтэй, гүүр ховортой үед явган гол гарах үе ч байсан. Эмчээр ажиллаад удаагүй байтал өвчний түүх нь хүнд хоёр настай хүүхдийн дуудлага ирсэн юм. Тэгээд сүүний машины жолоочтой дуудлагад явтал Хотонтын Бургастайн голд суучихсан. Жолооч маань сумын төв рүү унаа дуудахаар яваад би цаг орчим алхаж байж айлын бараа харж, гэрийн эзэнтэй нь мориор дуудлага өгсөн айл руу явж, хүүхдийг нь морьтой сундалж эмнэлэгт хүргэж байсан. Мөн машинд эх барьж, тэдний амийг аварч байлаа. Надтай хамт дуудлагад явсан мэс заслын эмч нар лааны гэрэлд хүртэл хагалгаа хийж байсан тохиолдол бий. Энэ мэтчилсэн хөдөөний эмч нар жилийн дөрвөн улирлын саад бэрхшээлийг даван туулж, хүний амь аврахын төлөө өдөр, шөнөгүй зүтгэдэг юм. Одоо унаа тэрэг элбэгтэй, эмнэлэгийн эм, тариа сайтай болсон учир тухайн үеийг бодоход харьцангуй сайхан болсон.

-Тухайн үед эмч нарт үзлэгийн гол багаж юу байсан бэ?

-Бидэнд чагнуур, даралтын аппарат, халууны шилнээс өөр зүйл байгаагүй. Түүгээрээ л хүүхдийн өвчнийг оношилдог байсан. Хүмүүс хүүхдийнхээ ханиад, хатгалгааг хүндрүүлчихээд эмч дуудахгүй удаж, хүүхдээ алдаж байсан тохиолдол ч их гардаг байсан.  Эмнэлэгт ч эм тариа цөөн байсан.

-Хүүхдийн онош тогтоох хэцүү юү. Хүүхэдтэй ажилладаг эмчийн хувьд тэднийг ойлгож, мэдрэх нь чухал байдаг байх?

-Хүүхдийн онош тогтоох хамгийн хэцүү байдаг. Тэд хаана, юу нь өвдөж буйгаа хэлж чадахгүй уйлаад л байдаг. Тийм болохоор тэднийг маш олон янзаар ажиглаж, харж, дарж, чагнаж үзлэг хийдэг. Том хүмүүс хаана, яаж өвдөж байгаагаа тодорхой хэлчихдэг болохоор оношийг нь олоход амар байдаг. Гэхдээ би хүүхдийн эмч мэргэжилдээ үнэхээр дуртай. Дуртай болохоор 50 жил ажилласан байна.

-Таны ажлын гараа аль сумаас эхлэлтэй вэ. Эмч болох шийдвэрийг хэрхэн гаргаж байв?

-Дархан-Уул аймгийн Анагаах ухааны дунд сургуулийг 1976 онд төгсөөд, Архангай аймгийн Жаргалант суманд сувилагч, бага эмчээр ажлынхаа гарааг эхлүүлсэн. 1978-1979 онд Эрдэнэмандал суманд бага эмчээр ажиллаж байгаад Анагаах ухааны дээд сургуульд элсэж, зургаан жил суралцаад хүүхдийн эмчээр төгссөн. Тэгээд Архангай аймгийн Хотонт суманд хувиарлагдаж, таван жил ажилласан. 1990 онд Хотонт сумаас Эрдэнэмандал сумандаа шилжиж ирээд одоог хүртэл ажиллаж байна. Би одоо сумынхаа сургуулийн эмчээр ажилладаг. Намайг бага байхад ээжийн минь бие тааруу байдаг байсан. Тэгээд ээждээ ганц тариа ч болтугай хийж суръя гээд эмч мэргэжлийг сонгож байсан. Ээжийгээ асарсаар байгаад өндөр наслуулсандаа баяртай байдаг.

-Та хэдэн онд гавьяат эмч шагнал хүртсэн бэ. Ямар үнэлэмжээр таныг тус шагналаар шагнасан юм бол?

-Жаргалант, Цэцэрлэг, Хайрхан болон өөрийн Эрдэнэмандал сумандаа хүрч ажилладаг байлаа. Манайх сум дундын эмнэлэг болохоор дуудлагад их явдаг, хүүхдүүд их ирдэг байсан. Би 2011 онд гавьяат эмч цолоор шагнуулсан. Тухайн би хүүхдийн өвчлөлийг нэн багасгаж, өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээг сайн авдаг байсан. Тэрхүү үзүүлэлтээрээ орон нутгийн эмч нарыг манлайлж, гавьяат эмч болж байсан юм. Харин орон нутгийн эмч нарын туулдаг зам, хийдэг ажил нь нэг шүү дээ. Би хэдийгээр хүний амь аврахын төлөө гол гаталж, явган явж, цас, шуургыг даван туулж байсан ч тэр нь миний хийх ёстой ажлын нэг хэсэг байдаг.