Сүүлийн жилүүдэд Монгол Улсад төмөр замын салбар эрчимтэй хөгжиж, шинэ төмөр замын төслүүдийг хэрэгжүүлэн 900 гаруй км төмөр замыг барьж, ашиглалтад оруулаад байна.  

        Манай улс Олон Улсын төмөр замын хамтын ажиллагааны байгууллагаас батлан, мөрдүүлж буй ачааны болон зорчигчийн харилцааны хэлэлцээрийг өөрийн улсын төмөр замын салбарт өдийг хүртэл хэрэглэн, хамтран ажиллаж ирсэн. Цаашид зүүн, баруун босоо төмөр замын коридор болон бусад чиглэлийн төмөр замуудыг барьж, нийт 2700 км төмөр замыг ашиглалтад оруулахаар болжээ. Одоогийн баригдаж, ашиглалтад ороод буй төмөр замуудын өртөөдийг олон улсад нээлттэй өртөөгөөр зарлуулах, шинээр баригдсан төмөр замуудыг олон улсын хамтын ажиллагааны байгууллагын төмөр замын шинэ коридороор зарлуулж Ази-Европыг холбосон шинэ коридор болгохоор төлөвлөжээ.   

            Монгол Улс саяхныг хүртэл БНХАУ-тай төмөр замаар Замын-Үүд-Эрээн гэсэн ганцхан боомтоор холбогдож байлаа. Тэгвэл Шивээхүрэн-Сэхэ, Гашуунсухайт-Ганцмод, Бичигт-Зүүнхатавч боомтыг шинээр холбох ажлыг амжилттай эхлүүлж Хятадын талтай тохирч чадсан байна. Цаашлаад Ханги-Мандал, ОХУ-тай Арцсуурь-Цагаантолгой зэрэг дараагийн шинэ гарцуудыг нээхээр анхааран ажиллаж байна. Хил холболтын төмөр замуудыг  барьж, шинэ гарцууд нээснээр 2030 он гэхэд төмөр замын хүчин чадал жилд 180 сая тонн болж нэмэгдэнэ.

            Чойбалсан-Хөөт-Бичигт чиглэлийн төмөр зам ашиглалтад орсноор бүс нутгийн уул уурхайн бүтээгдэхүүн эдийн засгийн эргэлтэд орж тээвэрлэлтийн хүчин чадал 25-30 сая тонноор, Арцсуурь-Нарийн сухайт-Шивээхүрэн чиглэлийн 1255 км төмөр зам жилд 25-30 сая тонн ачаа тээвэрлэх боломжтой. Сайншанд-Баруун-Урт-Хөөт чиглэлийн 431 км төмөр замын төсөл нь концессоор хэрэгжих бөгөөд “Монголын төмөр зам”-ын оролцоотой төслийн зориулалттай “Сайншанд-Баруун-Урт-Хөөт төмөр зам”-ыг хэрэгжүүлэх юм.

         Энэ 2024 оны хувьд төмөр замын салбарт ажил ундрах төлөвтэй байгаа аж. Онцолбол, Гашуун сухайт-Ганц мод, Бичигт-Зүүнхатавч боомтын хил холболтын төмөр зам болон нийт 1826 км төмөр замын барилгын ажлыг эхлүүлэх юм. Төмөр замын бүтээн байгуулалтууд улс орны эдийн засагт эерэг нөлөөтэй ч үүнийг дагаад байгаль экологийн эрсдэлийг сайн тооцох хэрэгтэй хэмээн мэргэжилтнүүд сануулж байна. Ялангуяа нутгийн зүүн бүсэд баригдах төмөр замууд зэрлэг амьтдын нүүдэлд саад болохгүй байх нь чухал билээ.     

         Монголын төмөр зам болон хилийн зурвас дагуух өргөст торонд жил бүр цагаан зээр, хулан, хар сүүлт зэрэг нүүдлийн амьтад олон арваараа өлгөгдөж, орооцолдон үхдэг талаар баримт бий. Тиймээс тал хээр, говь цөлийн бүсийн дагуух амьтдад зориулсан гарц байгуулах стандартыг Монгол Улс 2015 онд төв Азийн орнуудаас анх удаа баталсан билээ. Үүгээр зогсохгүй уулархаг нутгийн зам, замын байгууламжийн дагуу зэрлэг амьтдад зориулсан гарц байгуулах стандартыг Стандартчилал хэмжил зүйн газар баталсан. Ингэснээр Монгол орны аль ч хэсэгт авто, төмөр зам тавихдаа зэрлэг амьтдад зориулсан гарц заавал байгуулах ёстойг стандартчилж өгсөн гэсэн үг. Эдгээр стандартыг хэрэгжүүлснээр дэлхийд ховор хулан, хар сүүлт, цагаан зээр, аргаль, янгир, монгол бөхөн, цоохор ирвэс зэрэг олон зэрлэг амьтны нүүдлийн зам, амьдрах орчинд саад учрахгүй байх боломж бүрдэх юм.

         Ганц цагаан зээр ийм хүнд байдалд ороод байгаа юм биш. Сайн тооцохгүй бол нутгийн зүүн хэсэгт шинээр барих авто болон төмөр зам хулан, хар сүүлтийн нүүдэлд  саад болохоор байна. Хэрвээ одоогийн төслөөр явах юм бол цагаан зээрийн сүрэг ес хуваагдана гэдгийг мэргэжилтнүүд хэлж байна. Хулан долоо, хар сүүлтийн сүрэг мөн долоон хэсэгт  хуваагдах төлөвтэй байгааг эрдэмтэд судалгаанд үндэслэн хэлж байгаа юм. Нүүдэллэдэг амьтдын сүрэг олон хэсэгт хуваагдана гэдэг тухайн амьтан мөхөл рүүгээ явахын эхлэл гэдгийг эрдэмтэд, судлаачид сануулж байгааг анхаарах хэрэгтэй болжээ.