УИХ-ын чуулганы хуралдаанаар Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2025 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2026-2027 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн эцсийн хэлэлцүүлгийг хийж байна. Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүд асуулт асууж хариулт авлаа.

УИХ-ЫН ГИШҮҮН Д.ЭНХТҮВШИН: 35.8 их наяд төгрөгийн зардалтай төсөв ярьж байгаа. Үүнээс гадна төрийн өмчит компаниуд гэж асар том зүйл байгаа юм. Төрийн өмчийн оролцоотой компанийн өсөлтийг хэрхэн төсөөлж байгаа юм. Хүний нөөцийн зах зээл дээр ирэх жил өсөлттэй холбоотой тэлэлт яаж явах юм бэ. Гуравдугаарт, гадаад зээлийг намуудын мөрийн хөтөлбөр дээр ДНБ-ийн 40 хувьд хүргэнэ гэсэн заалт байгаа юм. Ирэх жилийн төсвийн хүрээний мэдэгдэлд 55 хувь гэж тусгасан байна. Түүхэнд байгаагүй том төсөв орж ирсэн. Урсгал зардлаас 3.6 их наядыг л танаж өгөөч гэж бид хүсэж байгаа. Энэ саналыг тухайн үед нь ярьсангүй гэх мэтээр, жижиг зүйлээр шалтаглан харлуулж байна. 

ТӨСВИЙН БАЙНГЫН ХОРООНЫ ДАРГА Ц.ДАВААСҮРЭН: 3.2 их наяд төгрөг танах талаар ажлын хэсэг боло Төсвийн байнгын хороон дээр ийм санал гараагүй. Бадамсүрэн гишүүнээс болоод буруу ойлголт түрүүлээд байна. 3.2 их наядыг танах асуудал хоёрдугаар хэлэлцүүлэг дээр гараагүй шүү. Гуравдугаар хэлэлцүүлэг дээр энэ асуудлыг явуулах боломжгүй, орж ирээгүй шүү. Тэгэхээр үүнийг шууд хэлэлцэх боломжгүй байгаа учраас урсгал зардлыг асуудлыг тогтоол гаргаж хэлэлцүүлье. Арванхоёрдугаар сард багтаж төсөвт тодотгол хийе гэж тохирсон. Ер нь төсвийн зардал сүүлийн гурван жил гурван их наядаар өсөж байгааг би хэлж л байсан.

САНГИЙН ЯАМНЫ ТНБД Ж.ГАНБАТ: 2023 оны байдлаар Төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоот аж ахуйн нэгжүүдийн нийт хөрөнгө нь 64.2 их наяд төгрөгт хүрч өмнөх оноос өссөн. 2023 онд 4.9 их наяд төгрөгийн орлого төсөвт төвлөрүүлсэн. Татварын орлогоор 4.4 их наяд, ногдол ашгаараа 449.8 тэрбум төгрөг төсөвт төвлөрүүлсэн. Төрийн өмчит компаниас 2025 онд 6.3 их наяд төгрөгийн орлого төвлөрүүлэхээр тусгасан. 

САНГИЙН САЙД Б.ЖАВХЛАН: Ирэх жил өрийн хүрээ хязгаар 55 хувь, төсвийн хуулинд гүйцэтгэлээ 42.6 хувиар гаргана гээд хуулиа өргөн барьсан.  Ирэх жил өнөөгийн үнэ цэнээр бодсон бол 40 хувьд хүрэх байсан. 

УИХ-ЫН ДАРГА Д.АМАРБАЯСГАЛАН: Улсын төсвийг хэлэлцүүлэх нь өөрөө тусдаа дэгтэй. Нэгдүгээр хэлэлцүүлгээр гишүүд асуулт асууж, үг хэлнэ. Дараа нь Хөгжлийн бодлого төлөвлөлттэй орж ирсэн төсөв нийцэж байгаа эсэхэд санал хураалт явуулдаг. Энэ санал хураалт дэмжигдсэн тохиодолд төсөв хэлэлцүүлэгт орно. Дэмжигдээгүй бол төсөв санаачлагчид буцаана. Буцаасан бол гурав хоногийн дотор Засгийн газар төсвөө дахин оруулж ирэх процесстой. Хоёрдугаар хэлэлцүүлэг дээрээ зарчмын зөрүүтэй санал хураалтаа явуулна. Нэгдүгээр хэлэлцүүлгээр төсвийг УИХ-аар дэмжсэн бол буцаах боломжгүй юм. УИХ-ын гишүүдээс урсгал зардлыг танах ёстой гэсэн байр суурь гарч шинэ нөхцөл гарч байгаа юм. Тиймээс төсвийн тодотгол хийх шинэ төслийг хамт хэлэлцүүлэхээр болсон. Уг тогтоолын төслөөр Мөнгөний бодлого төсөвтэй уягдаж байгаа эсэх, төсвийн тодотголыг энэ ондоо багтаж хийх талаар тогтоол баталсан.