Эрчим хүчний салбартаа хараат бус болж, системийн шинэчлэл хийх асуудалд анхаарч байгаа Монгол Улсад төсөв, санхүүгийн том асуудал тулгараад буй. Харин энэ үед Монголын Засгийн газар шинэ гарц, гаргалгаа гаргахаасаа илүүтэй иргэддээ эрчим хүчээ хэмнэхийг тулгаж байна.

Эргэлт.мн мэдээллийн сайт “Тэд бидний тухай” буландаа олон улсын хэвлэл мэдээллийн сайт, агентлагуудад Монгол Улсын тухай бичсэн нийтлэлийг хөрвүүлэн хүргэдэг. Тэгвэл энэ удаагийн дугаартаа “The Diplomat” сэтгүүлийн тоймч Рэйчел Тибо, Тажвар Арнаб, Кларенс Лау, Тонг Жан нарын бичсэн Монголын эрчим хүчний асуудалтай холбоотой нийтлэлийг хөрвүүлэн хүргэж байна.

-МОНГОЛ ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ САЛБАРТАА ШИНЭЧЛЭЛ ХИЙХ БОЛОМЖ БУЮУ ХӨГЖИНГҮЙ ОРНУУДЫН САНХҮҮГИЙН УРАМШУУЛАЛ-

Уур амьсгалын өөрчлөлттэй холбоотойгоор агаарын хэм буурч, цаг агаарын нөхцөл байдал улам тогтворгүй болж байгаа энэ үед Монгол Улс эрчим хүчний асуудлаа нөхөж, цахилгааны хэрэгцээгээ хангахын төлөө тэмцэж байна. Тэр дундаа Монголын эрчим хүчний гол эх үүсвэрүүд нэг ОХУ дайнд илүүтэй анхаарал хандуулж байгаатай холбоотойгоор эрчим хүчний асуудал нь найдвартай бус байгаа. Үүнтэй ч холбоотойгоор Монгол Улс дотооддоо эрчим хүчээ хэмнэж, зарим тохиолдолд цахилгаан хязгаарлаж байгаа бөгөөд сүүлийн үед цахилгаан хязгаарлах нь улам нэмэгдэж, иргэдээ удаан хугацаагаар тоггүй байлгаж байна. Монгол Улс эрчим хүчний хямрал, маш ноцтой асуудалтай нүүр туллаа. Эрчим хүчний асуудал, аюулгүй байдлын шийдэж, шийдвэрлэх тийм ч хялбар байхгүй. Системийн шинэчлэл хийе гэсэн ч маш их хугацаа, төсөв хөрөнгө зарцуулах буюу Монголын Засгийн газрын төлж чадахгүй, хугацаа нь хүрэхгүй асуудал тулгараад байгаа юм.

Өнгөрсөн оны сүүлчээр ОХУ-ын хэд хэдэн цахилгаан станцад гэмтэл гарсан гэх шалтгаантай холбоотойгоор Монгол Улс руу нийлүүлдэг 345 МВт цахилгаан эрчим хүчээ 150 МВт болгон бууруулсан. “Тодорхойгүй хугацаагаар” гэж мэдэгдсэн Оросын талын эрчим хүчний хэмжээгээ бууруулсан явдал нь Монгол даяар сүйд хийж, монголчууд дотооддоо төвийн бүсийн зургаан аймаг, 150 гаруй сумандаа цахилгааны хязгаарлалт хийх дээрээ тулаад байв. Гэхдээ ОХУ-ын талаас зөвхөн дээр дурдсан үед ганцхан цахилгаанаа багасгасан зүйл биш гэнэ. Өмнө нь ч олон төрлийн шалтгаантайгаар Монголд нийлүүлдэг эрчим хүчээ багасгадаг, зарим тохиолдолд цахилгаанаа хязгаарладаг талаар тус улсын хэвлэлүүд бичсэн байна. Тиймээс Монгол Улс зөвхөн ОХУ-ыг эрчим хүчний гол нийлүүлэгчээ болгохоос гадна дотооддоо эрчим хүч үйлдвэрлэх, эрчим хүчний системээ бүрэн шинэчлэх асуудалд анхаарал хандуулж байгаа. Гэсэн ч эрчим хүч салбартаа баталгаа гаргахад Монголын Засгийн газар хөрөнгө оруулж чадах уу гэсэн том асуудал гарч иржээ.

Монгол Улс 2015 онд Төрөөс эрчим хүчний талаар баримтлах бодлого баталснаас хойш 2030 он гэхэд эрчим хүчний салбартай холбоотой хүлэмжийн хийн ялгарлыг 20 хувиар бууруулах зорилт тавьсан. Баталсан бодлого нь дотооддоо эрчим хүчний системийн ачааллыг багасгаж, төлбөрийн зардлыг бууруулж, хангамжаа баталгаажуулж, бохирдлын эсрэг ажиллах. Хурдан, үр ашигтай, хэмнэлттэй хувилбар ч гэж болно. Үүнтэй холбоотойгоор одоо дэлхийн олон орон Монгол Улстай ижил хэв маягаар эрчим хүчний хэрэглээгээ өөрчлөх үр дүнтэй хөшүүрэг хайж байна. Харин үүнд Өмнөд Африк, Канад, Хятад, Энэтхэг зэрэг улсын санхүүгийн урамшуулал буюу хөгжиж буй орны хөгжилд хувь нэмэх оруулах мөнгөн тэтгэмж чухал нөлөө үзүүлж болох юм. Тиймээс Монголын эрчим хүчний системийн өөрчлөлт, эрчим хүчний асуудлаа шийдэх хамгийн гол түлхүүр сонголтуудын нэг нь гаднын санхүүгийн урамшуулал байх боломжтой аж.

                         Хөгжингүй орнуудын байгаа дээр дурдсан санхүүгийн урамшуулал томоохон төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай мөнгө олох гэж тэмцэж байгаа Засгийн газруудын хувьд сайн мэдээ. Судалгаа, шинжилгээгээр санхүүгийн урамшууллаар Засгийн газар томоохон төслөө бага санхүүжилтээр богино хугацаанд хийж байгаа сайн үр дүн гарчээ. Түүнчлэн дэлхийн улс орнуудын олон жилийн туршилтын хөтөлбөр, шийдлүүд үр дүнгээ өгч, эрчим хүчний салбарт шинэ эх үүсвэр бий болж буй. Тиймээс уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэх төсөл, хөтөлбөрийг санхүүжүүлж байгаа хөгжингүй орнуудын санхүүгийн урамшуулал Монгол Улс эрчим хүчний системийн шинэчлэлээ хийх нэг том боломж болно.