“Наадмын дараа намар” гэдэг сэн. Гэтэл төрийн түшээд маань хамаг байдгаа найр, наадамдаа тавьж туугаад ирэх намрын бэлтгэл ч үгүй хоцорч байна даа.

-ЭДИЙН ЗАСГИЙН ШАЛГАЛТ БОЛЖ МЭДЭХ ЭНЭ НАМАРТ БЭЛДСЭН ЗҮЙЛ НЭГ Ч АЛГА-

            2022 оны эхний зургаан сарын байдлаар улсын инфляц 16.1 хувьд хүрсэн. Өнгөрсөн оны мөн үед 6.2 хувь байлаа. Харин жилийн дотор инфляц хэтэрч үсэрсэн шалтгаан нь газрын тосны бүтээгдэхүүний ханш, тээвэр ложистикийн хүндрэл болгох гэх.

Монгол Улсын амьжиргааны зардал бүс нутагтаа хамгийн өндөрт жагсаж байна. Үүнийгээ даган хэсэг хугацаанд ардыг бор хоолтой нь залгуулах өргөн хэрэглээний бараа, бүтээгдэхүүнээс эхлүүлээд өсөөгүй юм гэж үгүй болсон. Жишээлбэл, лууван 155.4 хувь, төмс 138.8 хувь, ногоон цай 131.5 хувь, ургамлын тос 94.3 хувиар өсөж байв. Тэр үед улс даяар үнийн өсөлт 18 хувьд хүрч байв.

                            Эдийн засгийн нөхцөл байдал хүнд, инфляц “тэнгэр”-т хадаж байх үеэр УИХ-ын дарга Г.Занданшатар чуулганы хуралдаан дээр 2022 оны намар их “бүрхэг” байхыг сануулсан. Тэрбээр “Ирэх намар инфляц хамгийн өндөр түвшинд хүрнэ. Намраас эхлэн оны эцэс хүртэл хүнсний бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтөд нэрвэгдэж болзошгүй байна” гэж байлаа. Гэтэл дэнжээ “хотойлгох” завгүй улс намрын эдийн засагт бэлдсэн юм нэг ч алга.

Үндэсний статистикийн хорооноос Монгол Улсад инфляц дахин 10 хувиар өсөхөд ядуурлын түвшин 34 хувиар өсөх тооцоо судалгаа гаргасан. Импортоос хамааралтай манай улсын түвшинд бараа, бүтээгдэхүүний хомстол, үнийн өсөлтөд нэрвэгдвэл барих гэсэн инфляцаа бүр алдаж дуусахыг эдийн засагчид хэлж байна. Хэрэв эдийн засгийн уналт үргэлжилж, инфляцаа давж дийлэхээ байвал 211 мянган иргэн ядуусын эгнээнд шилжихийг Дэлхийн банкнаас анхааруулаад байгаа юм.

-ЗЭЭЛЖИХ ЗЭРЭГЛЭЛ ТОГТООДОГ ГАДНЫН КОМПАНИУД МОНГОЛЫН НЭР БҮХИЙ АРИЛЖААНЫ БАНКУУДЫН ЗЭЭЛЖИХ ЗЭРЭГЛЭЛИЙГ БУУРУУЛСАН ГЭВ-

          Дефолт зарлах эрсдэлтэй 10 орны дунд “цохиж” мөн л нэг хэсэг олны санааг чилээх болсон. Үүний гол шалтгаан нь 33.8 тэрбум ам.долларт хүрсэн гадаад өр. ҮСХ-ны судалгаанд Монгол Улсын гадаад өр бусад хөгжиж буй оронтой харьцуулахад 2-3 дахин өндөр үзүүлэлт болж байх юм.

“Чоно борооноор” гэдэг шиг дефолтын сургаар хэд хэдэн арилжааны банк зарим төрлийн зээл олгохоо больж, хязгаарлаж эхэлсэн нь шууд иргэд рүү чиглэсэн хүнд цохилт болсон. Тиймээс ч гаднынхнаар хэлүүлэлтгүй иргэд өөрсдөө “Монгол Улс хоёр дахь Шри-Ланка болох нь” гэсэн байж мэднэ. Монголын нийт гадаад өрийг бүтцээр нь ангилбал,

• Засгийн газрын өр 8.5 тэрбум ам.доллар,
• Монголбанкны өр 2.6 тэрбум ам.доллар,
• Арилжааны банкуудын өр 1.6 тэрбум ам.доллар,
• Аж ахуйн нэгжүүдийн өр 21 тэрбум ам.доллар байгаагаас 12.5 тэрбумыг “Оюутолгой”-н өр эзэлж байх.

Харин аж ахуйн нэгжүүдийн авсан зээл Монгол Улсын нийт гадаад өрийн 62.3 хувийг дангаараа эзэлж байгаа гэдгийг мартаж болохгүй. Улмаар манай орон ирэх гурван жилийн хугацаанд дээрх дурдсан өрнөөс нийт 13.3 тэрбум ам.долларын өрийг эргэн төлөх хуваарьтай байгаа. Тухайлбал,

• Засгийн газар 4.6 тэрбум ам.доллар,
• Монголбанк 2.1 тэрбум ам.доллар,
• Арилжааны банкууд 700 сая ам.доллар,
• Оюутолгой 2.2 тэрбум ам.доллар,
• Энержи ресурс 400 сая ам.доллар
• Шангри-Ла 312 сая ам.доллар,
• МИК 300 сая ам.доллар,
• Бусад сектор 3.5 тэрбум ам.долларын өр эргэн төлөх аж.

          Мөн Монгол Улс дефолт зарлах эрсдэлтэй орнуудын жагсаалтад орсноос хойш гаднын зээлжих зэрэглэл тогтоодог газруудаас манай хэд хэдэн арилжааны компанийн зээлжих зэрэглэлийг бууруулсан гэх мэдээлэл бий. Намрын улирал ч хаяанд ирж, эдийн засгийн томоохон хүлээлт үүсгээд байгаа ч, бэлдэж, бэлтгэсэн зүйлгүй л угтах нь. УИХ-ын дарга Г.Занданшатарын хэлсэн шиг бүрхэг намар ирж, эдийн засаг маань тартагтаа тулж, иргэд модоо барих болох вий.