Цагаан идээ бол монголчууд бидний уламжлалт сүүн гаралтай хүнс бөгөөд сүү, тараг, айраг, өрөм, аарц, ээзгий, бяслаг, сүү бяслаг сүүн цөцгий зэрэг олон төрлийн бүтээгдэхүүнүүд ордог. Зөвхөн хоол хүнс бус эрүүл мэндийн гол эх сурвалж юм. "Сүүтэй цайгаар угтаж, сүүн замаар үддэг" монгол ёс заншилд цагаан идээний гүн утга агуулагддаг билээ.

 ЦАГААН ИДЭЭНИЙ ЭРҮҮЛ МЭНДЭД ҮЗҮҮЛЭХ АЧ ХОЛБОГДОЛ

Дархлааг дэмжих нөлөө

    Аарц, тараг зэрэг исгэлэн бүтээгдэхүүнд агуулагддаг пробиотик бактери нь хүний гэдэсний бичил орчныг тэнцвэржүүлж, өвчнөөс хамгаалах дархлааны эсүүдийн үйл ажиллагааг идэвхжүүлдэг. Айрагт агуулагдах сүүн хүчил, архи төст органик нэгдлүүд нь ханиад томууны үед халуун бууруулах, хордлого тайлахад тустай.

Ясны өсөлт, бэхжилт

     Цагаан идээ нь кальци, фосфор, D аминдэмээр баялаг. Эдгээр нь хүүхэд ба өсвөр насныхны өсөлт хөгжилд зайлшгүй шаардлагатай. Ахмад настнуудад ясны сийрэгжилтээс сэргийлэх, шүдний бат бөх байдлыг хадгалахад тус болдог.

Зүрх, судасны эрүүл байдалд нөлөөлөх нь

   Айраг нь судас тэлэх, цус шингэлэх үйлчилгээтэй. Артерийн даралт бууруулах, цусны эргэлтийг дэмжих нөлөөтэй. Сүүн бүтээгдэхүүний зохистой хэрэглээ нь муу холестерины түвшинг бууруулж, сайн холестериныг дэмждэг.

Хоол боловсруулалтыг сайжруулах

    Тараг, айраг нь хоолны дуршлыг нэмэгдүүлж, гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөнийг сайжруулдаг. Ялангуяа зуны улиралд, хэт тослог, хүнд хоолны дараа айраг уух нь ходоод, гэдэсний ачааллыг багасгаж, хоол шингээлтийг дэмждэг.

 Чихрийн шижин, таргалалтаас сэргийлэх

    Цагаан идээ нь байгалийн гаралтай, нэмэлт сахар, хиймэл найрлагагүй тул цусан дахь сахарын түвшинг тогтвортой байлгахад тустай. * Аарц, бяслаг зэрэг нь уургийн агууламж өндөртэй тул удаан хугацаанд цатгалан мэдрэмж төрүүлдэг, энэ нь илүүдэл жинтэй тэмцэхэд тусална.

     Шинэ сүү- Шинэхэн саасан сүү нь хүний биед шаардлагатай аминдэм, эрдэс бодисын цогц юм. Үүнд: Кальци, фосфор, магни нь яс, шүдийг бэхжүүлнэ. B бүлгийн аминдэмүүд* мэдрэлийн системийг дэмжинэ. Бүлээн сүү уух нь нойрны хэмнэлд эерэгээр нөлөөлж, тайвшруулах үйлчилгээтэй.

     Тараг, айраг- Монголын айраг нь дэлхийд хосгүй бүтээгдэхүүн юм. Хөхүүрийн исгэлэн амт, амьд пробиотик бактеритай бүтэц нь: Гэдэсний ашигтай бичил биетнүүдийг нөхөн сэргээж, дархлааг дэмждэг. Айрагт агуулагдах органик хүчлүүд нь цус шингэлж, холестерины хэмжээг зохицуулж, зүрх судасны эрүүл мэндэд ашиг тустай. Тараг нь ходоодны үйл ажиллагааг дэмжиж, хоол боловсруулахад хөнгөн байлгадаг.

     Өрөм, аарц, ээзгий, бяслаг- Эдгээр бүтээгдэхүүнүүд нь их хэмжээний уураг, өөх тос, эрдэс бодис агуулсан байдаг бөгөөд: Өрөм нь өндөр илчлэгтэй тул хүүхдийн өсөлт, биеийн эрч хүчийг нөхнө. Аарц нь дархлааг сайжруулах уураг болон ашигтай амин хүчлээр баялаг. Ээзгий, бяслаг нь удаан хугацаанд хадгалагдаж, амин дэмийн агууламжийг алдахгүй. Тэдгээр нь таргалуулахгүй, харин уураг нөхөж, булчингийн хүч чадлыг дэмждэг.

      Сүүн бяслаг, цөцгий, ааруул- Ааруул нь аялал, нүүдэлд тохиромжтой, хадгалахад амар, шим тэжээлтэй хүнс. Сүүн бяслаг нь хүнд биеийн хөдөлмөр хийдэг хүмүүст илүү удаан хугацаанд цатгалан мэдрэмж өгдөг. Цөцгий нь гоо сайхны зориулалтаар ч хэрэглэгдэж, арьс чийгшүүлэх үйлчилгээтэй

Хүүхэд төрмөгц сүү уулгаж, өвдөж сульдсан үед аарц, өрөмтэй цай уулгаж, ахмад настны ядаргаа тайлахад халуун цай уулгах зэрэг нь төрөл бүрийн эмчилгээний зорилготой уламжлал тогтсон гэхэд буруудахгүй. Гэсэн хэдий ч уламжлалт бүтээгдэхүүн, сайн гээд л идээд байвал хор ч болж магадгүй төдийгүй архаг өвчинг ч сэдрээж болзошгүй гэдгийг үргэлж санах хэрэгтэй. Зөв зохистой хэрэглэвэл дархлаа дэмжих, өсөлт хөгжилд тустай байх, хоол боловсруулалтыг сайжруулах, өвчлөлөөс урьдчилан сэргийлэх зэрэг олон талын үр ашигтай.