Зуны дэлгэр цаг ирж хорхог, боодог, шорлогийг бидон бидоноор нь идэж, араас нь лааз лаазаар нь шар айраг, архи залгилдаг цаг ахиад л иржээ. Ингээд зунжин хорхгийг шар айраг, архиар даруулаад хэрэглэчихсэн монголчуудын элэг, цөс, ходоод яаж тэсэх билээ дээ. Удалгүй энд өвдлөө, тэнд өвдлөө гээд эмнэлгийн үүдэнд ар араасаа цуварч, үзүүлэх цаг авах гэж хэдэн өдөр, сар болдог.

     Хэзээнээс маханд дуртай монголчууд шарсан мах идэж, хүйтэн пиво, айраг, архиа ууж байж л амарсан, зугаалсан болдог юм шиг байгаа юм. Зуныхаа, ажлынхаа амралтаар хүүхдүүдээ дагуулаад хөдөө хамаатан садан, найз нөхдийндөө очихоор нь мөн л төмпөн дүүрэн хорхог, хөхүүр дүүрэн айргаар угтдаг. Тэгснээ нөгөө л нэг "Болсон идээнээс яаж буцах билээ. Сайхан амттай, зөөлөн болж" гээд л хорхог, махаа нимгэн нимгэн огтолно. Ингээд бодоход ер нь монголчууд хорхог, боодог, шар айраггүйгээр зуныг, зуны амралтаа төсөөлж чадахааргүй болжээ гэмээр. 

      Эмч, мэргэлжитнүүд хэдий буруу хооллолт “Өөх, тостой хоол хүйтэн зүйлтэй тэр дундаа газтай ундаа, пивотой тохирохгүй” хэмээн анхааруулдаг ч гэсэн ганц олдох зуны амралтаараа хоорог, боодогноосоо татгалзахгүй нь мэдээж.

     Тиймээс зуны улиралд хэрхэн зөв, зохистой хооллох талаар эмч, мэргэжилтнүүдийн үгийг хүргэж байна.  Хоол боловсруулах эрхтэн судлалын эмч Б.Халиун “Хорхог, боодог, хуушуур гэх мэт хүнс нь маш хүнд хоол, их хэмжээний өөх тос, гурил, мах байгаа эдгээрийг задлах гэж эрхтнүүд маань шүүрлээ маш ихээр ялгаруулна. Үүн дээр нэмээд архи уухаар энэ процесс бүр муудаж байгаа хэрэг. Мөн хүмүүс хэмжээг нь дандаа хэтрүүлж хэрэглэдгээс бас их шалтгаалдаг”

     УГТЭ-ийн Ерөнхий эмч Г.Өнөржаргал “Халуун, өөх, тостой хоол, хорхог идсэний дараа хүйтэн ус, ундаа, шар айраг хэрэглэж огт болохгүй, бүр хориотой. Хэрвээ өөх, тостой халуун хоол, мах идсэний араас хүйтэн зүйл уувал ходоод, гэдэс цочирч, нойр булчирхайн үрэвсэж, элэг өөхөлдөг. Аль болох хэрэглэхээс бүрэн татгалзах хэрэгтэй. Монголчууд зуны цагт аяллаар явахдаа ихэвчлэн хагас боловсруулсан хоол эсвэл хорхог, боодог иддэг. Иргэд аялах нэрийдлээр хөдөө гарч, ёс юм шиг хорхог, боодог, шорлог идэж, араас нь хүйтэн пиво, ундаа, архи хэрэглэж эрүүл мэндээрээ хохирч байна. Иргэд амарч чаддаггүй. Харин ч ядраад ирдэг. Яагаад гэвэл өдөр, шөнөгүй найрлаж, ууж, идэж, нойргүй хоноод ирдэг. Тиймээс бид алжаалаа зөв тайлж сурах хэрэгтэй байна”  

    Нийслэлийн түргэн тусламжийн төвийн ээлжийн ахлагч, их эмч Д.Гантуяа “Хорхог идсэнийхээ дараа согтууруулах ундаа хэрэглэх нь ходоод гэдэсний түгжрэл үүсэж болно. Гэхдээ нойр булчирхай, цөстэй холбоотой дотрын өвчлөл үүсэх магадлал нь илүү. Ялангуяа манайд таргалалт ихтэй, цөсний чулуу болон цөсний өтгөрөлтэй, нойр булчирхайн асуудал, суурь архаг өвчлөлтэй хүмүүс олон байдаг. Тиймээс өөх, тос ихтэй хоол хүнс идсэний дараа архи, согтууруулах ундаа хэрэглэснээр нойр булчирхайн цочмог үрэвсэл үүсэх магадлал ихэсдэг”

     Дүрс оношилгооны эмч Б.Бямбабаяр “Зуны цагт аялал зугаалгаар  явахдаа хорхог, шорлог их иддэг. Мөн өдөр тутамдаа хүнд хоол хэрэглэдэг шүү дээ. Үүнийг нойр булчирхай шүүж, задалж чадахгүй болохоороо шархалдаг.  Энэ нь өвдөлтөөр илэрч байгаа гэж ойлгож болно. Нэг ёсондоо дотроосоо өөрийгөө түлж гэмтээж байна гэсэн үг.

    Нэгэнт шархалсан нойр булчирхай эдгэрдэггүй. Зөвхөн хоолны дэглэмээр илүү хүндрүүлэхгүй байх гэсэн л зам бий. Хэрэв буруу хооллоод л байвал өвдөлт нь улам хүндэрч, хамгийн хүчтэй өвчин намдаах тариа ч үйлчлэхгүй болно. Цаашилбал хүн өвдөлт даахгүй болж, нойр булчирхай задарч амь насаа алдахад ч хүрдэг. Мөн нойр булчирхай нь бусад эрхтэн шиг шилжүүлэн суулгаж болдоггүй” хэмээлээ.

     Хорхог, боодог бол монголчуудын бахархал, амттай сайхан хоол. Гэхдээ амтанд нь автаад, хэмжээг нь мартах нь эрүүл мэндэд халтай гэдгийг ухаарах цаг болсон. Тиймээс махан хоолыг тохируулж, ногоо, салаттай хослуулан идэх, өдөрт хангалттай ус ууж, хөдөлгөөнтэй байх нь зуны улирлыг эрүүл, тайван давах үндэс болно.