ОХУ-ын Ерөнхий прокурор Игорь Краснов БНХАУ-д хийсэн айлчлалынхаа үеэр “Монголыг хоёр талаас хавчъя” гэж ярьсанаас хойш Монголд түгшүүр үүсгэжээ. Гэхдээ энэ түгшүүр Оросын Ерөнхий прокурор Хятадад айлчлах үеэр болсон зүйл биш. Хүйтэн дайн дууссанаас хойших 30 жилийн хугацаанд Монгол ОХУ, БНХАУ гэсэн хоёр хөрштэйгөө найрсаг харилцаатай байж, эдийн засгийн гарцуудаа өргөжүүлэх арга зам хайж байгаа. Эдийн засгаа хөгжүүлж, өргөжүүлэн гадаад харилцаагаа тэлэх нэг арга зам нь Монголын “гуравдагч хөрш”-ийн бодлого. Гэсэн ч Монгол Улс гадаад харилцаагаа тэлж, эдийн засгаа төрөлжүүлэх гэсэн ч “гуравдагч хөрш”-үүд тоохгүй, гадаад харилцаа нь гацаанд оржээ.

                         Эргэлт.мн мэдээллийн сайт “Тэд бидний тухай” буландаа олон улсын хэвлэл мэдээллийн сайт, агентлагуудад Монгол Улсын тухай бичсэн нийтлэлийг хөрвүүлэн хүргэдэг. Тэгвэл энэ удаагийн дугаартаа АНУ-д төвтэй 101 жилийн түүхтэй гадаад харилцааны талаар бичдэг “Foreign Affairs” сэтгүүлийн нийтлэлч, түүхч Сергей Радченкогийн бичсэн нийтлэлийг хөрвүүлэн хүргэж байна.

-ТҮГШҮҮРИЙН ДОХИО-

ОХУ, БНХАУ-ын Монгол руу үзүүлэх шахалт нэмэгдэх түгшүүрийн дохио өнгөрсөн долдугаар сард “дуугарсан”. Тодруулбал, ОХУ-ын Ерөнхий прокурор Игорь Краснов гэгч БНХАУ-ын нийслэл Бээжин хотод хоёр өдрийн айлчлал хийсэн. Тэгэхдээ Оросын Ерөнхий прокурор БНХАУ-ын Олон нийтийн аюулгүй байдлын сайд Ван Сяохон, Хятадын коммунист намын Хууль, бодлого зохицуулалтын асуудал хариуцсан улс төрийн товчооны гишүүн Чэнь Вэньчин тэргүүтэй хүмүүстэй уулзахдаа Монголд барууны нөлөөл ихсэж байгаа талаар онцолж, хоёр орон нийлж, Монгол хавчих, шахалт үзүүлэхээ ихэсгэх талаар ярьсан аж.

                          “South China Morning Post” сонины мэдээлснээр ОХУ-ын Ерөнхий прокурор Игорь Краснов БНХАУ-ын Төрийн зөвлөлийн гишүүн бөгөөд Олон нийтийн аюулгүй байдлын сайд Ван Сяохонтой уулзахдаа “Олон улсын хууль сахиулах тогтолцоог тогтворгүй болгохоор НАТО-гийн орнуудаас явуулж буй аюул заналхийллийг эсэргүүцэхийн тулд Бээжин, Москва хоёр хамтран ажиллах ёстой” гэжээ. Хариуд нь  БНХАУ-ын Төрийн зөвлөлийн гишүүн бөгөөд Олон нийтийн аюулгүй байдлын сайд Ван Сяохон “Хоёр орны төрийн тэргүүний тохиролцсон нийтлэг ойлголтыг бүрэн хэрэгжүүлж, улс төрийн аюулгүй байдлыг хамгаалах, үндэстэн дамнасан гэмт хэрэг, эрүүгийн шүүхийн туслалцаа зэрэг бодит хамтын ажиллагаагаа гүнзгийрүүлж, хоёр орны хамтын ажиллагаагаа бэхжүүлэн шинэ эринийг эхлүүлэхэд Бээжин бэлэн байна” хэмээн мэдэгдсэн талаар “China Daily” сайт мэдээлсэн байна.

ОХУ-ын Ерөнхий прокурор Игорь Краснов ХКН-ын Хууль, бодлого зохицуулалтын асуудал хариуцсан улс төрийн товчооны гишүүн Чэнь Вэньчинтэй уулзахдаа “БНХАУ, ОХУ-ын хөрш Монгол Улсад барууны орнуудын нөлөөлөл нэмэгдэж байгаатай холбоотойгоор Монголын талын оролцоотой ОХУ, БНХАУ-ын яриа, хэлэлцээг эрчимжүүлэх асуудлаар та ОХУ-ын ҮАБЗ-ийн Нарийн бичгийн дарга Н.Патрушевтэй ярилцах шаардлагатай” хэмээсэн талаар “Xinhua” агентлаг мэдэгдсэн. Харин ОХУ-ын Ерөнхий прокурорын газраас гаргасан мэдэгдэлд “Олон улсын хууль сахиулах хамтын ажиллагааг тогтворгүй болгож, олон улсын эрүүгийн мөрдөн байцаах, шилжүүлэн өгөх, харилцах эрх зүйн туслалцаа үзүүлэх байгууллагуудыг дарж, сулруулахын тулд НАТО-гийн орнууд бүх хүчин чадлаараа ажиллана байна” гэсэн байна.

                          Монгол Улсын эдийн засгийг хөдөлгөгч гол хүч нь хоёр хөрш ОХУ, БНХАУ гэхэд буруудахгүй. Тус улсын экспортын 90 гаруй хувь, тэр дундаа ашигт малтмалын экспорт нь БНХАУ руу чиглэдэг. Мөн Монголын шатахууны хэрэглээний 95 хувийг ОХУ-ын дангаараа хангадаг. Өөрөөр, ОХУ, БНХАУ бол Монголын эдийн засгийн хөдөлгүүр. Харин сүүлийн жилүүдэд Монгол Улс газар нутгийн байршлынхаа хувьд ОХУ, БНХАУ-ын худалдааны гол суваг болоод байгаа юм.

-“ГУРАВДАГЧ ХӨРШ”-ИЙН БОДЛОГО ЭРЧИМЖҮҮЛСЭН Ч ОХУ, БНХАУ-ТАЙ ХАРИЛЦАХ ХАРИЛЦААГАА ЭВДЭХЭЭС БОЛГООМЖИЛДОГ ГЭВ-

Монгол дахь ОХУ, БНХАУ-ын шахалт сүүлийн жилүүдэд мэдэгдэхүйц нэмэгдэж байна. Тухайлбал, ОХУ, Украины дайн эхэлснээс хойш Москва Монголыг шахах оролдлого удаа дараа хийсэн. Мөн түүнээс өмнө буюу 2016 онд Далай лам Монголд айлчилсны дараа Бээжин Улаанбаатарын эсрэг эдийн засгийн хэд хэдэн томоохон хориг арга хэмжээ авч эхэлсний дүнд Монгол бууж өгч, Далай ламыг дахин урих, айлчлуулахгүй байхыг зөвшөөрсөн гэдэг.

                          Хоёр хөршийнхөө шахалт, хориг арга хэмжээнээс зугтах гэсэн Монголд “гуравдагч хөрш”-ийн бодлого нь үлдсэн. Үүнтэй холбоотойгоор тус улс гадаад харилцаагаа тэлж, олон улстай холбоо тогтоож, хамтын ажиллагаагаа бэхжүүлэхээр ажиллаж буй. Тэдний “гуравдагч хөрш”-ийн бодлогод дээгүүрт жагсаж байгаа орнуудын нэг нь мэдээж, АНУ. ОХУ, БНХАУ гэсэн хоёр том гүрний дунд “хавчуулагдсан” Монголын хувьд АНУ-тай харилцах харилцаа маш чухал. Тиймээс ч монголчууд АНУ-ыг стратегийн чухал “гуравдагч хөрш” гэдэг.

Монгол АНУ-тай 2019 онд стратегийн түншлэлийн гэрээ байгуулсан. Гуравдагч хөршийн бодлого, стратегийн түншлэлээ бэхжүүлэх замдаа явж байсан Монгол Улсыг жилийн өмнө эхэлсэн ОХУ, Украины дайн хүнд байдалд оруулсан. Дайнтай холбоотойгоор Москва “Монголд биологийн дайны зэвсгийн лаборатори байгуулахыг зорьж байгаа” гэж Вашингтоныг буруутгаж байгаа. Харин энэ бүгдэд Монгол Улс төвийг сахисан, ухарсан үйлдэл хийж байгааг онцлох хэрэгтэй. Биологийн зэвсгийн лаборатори байгуулахыг зорьж байгаа гэх мэдээллийг Монголын талаас няцаасан. Монгол хэдий гадаад харилцаагаа тэлж, “гуравдагч хөрш”-үүдтэйгээ сайн харилцаа тогтоохыг эрмэлзэж байгаа ч ОХУ, БНХАУ-тай муудалцах, харилцаагаа эвдэхээс болгоомжилж байгаа юм. Харин энэ болгоомжлол нь Монголын “гуравдагч хөрш”-ийн бодлогыг гацаанд оруулж байж магад.

                          АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн даргын орлогч Викторич Нуланд өнгөрсөн дөрөвдүгээр сард Монголд айлчлал хийсэн. Айлчлалын хүрээнд Монголын төрийн өндөрлөгүүдтэй уулзаж, хэлэлцээ хийсэн ч тус улсын ардчиллын талаар хоосон магтаалаас өөр зүйл бүтээлгүй АНУ-ыг зорьсон. Түүний дараагаар Монгол Улсын Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ АНУ-д айлчилж, Цагаан ордонд дэд ерөнхийлөгч Камала Харристай албан ёсны уулзалт хийж, хэлэлцээ хийсэн. Тэгэхдээ “гуравдагч хөрш”-ийн бодлого, тэр дундаа АНУ-тай харилцах харилцаагаа өргөжүүлж, эрчимжүүлэхийг хүсэж байгаа тухайгаа илэрхийлсэн байгаа юм. Харамсалтай нь, “гуравдагч хөрш”-үүд нь Монголыг тоохгүй байсаар гадаад харилцаа гацаанд орж болзошгүй болоод байгаа юм.

Монголын мөнхийн хөрш ОХУ, БНХАУ-аас бусад дэлхийн оронтой хийж байгаа геостратегийн өрсөлдөөнд их гүрнүүдийн дунд хавчуулагдсан Монгол ийн хүнд нөхцөлд орж байна.