Коронавирусийн эсрэг вакцинжуулалт олон улс даяар эхэлсэн нь дэлхийн эдийн засаг сэргэх гол хөшүүрэг болоод байна. Тодруулбал, өнгөрсөн 2020 онд их гүрнүүдээс цор ганцаараа өсөлт үзүүлсэн Хятадын эдийн засгийн эрэлт, ам.долларыг суллах Америкийн бодлого, дэлхий даяар өндийж буй инфляцын түвшин гэх зэрэг түүхий эдийн ханшийг хөөргөх хүчин зүйл цөөнгүй байна. Тэр дундаа манай улсын экспортын голлох бүтээгдэхүүний нэг болох зэсийн үнэ гадаад зах зээлд өсөлттэй хэвээр байгаа юм.

Дөрөвдүгээр сарын 19 буюу өчигдрийн байдлаар зэсийн үнэ нэг тонн нь 9293 ам.доллар байна. “Голдман Сакс”-ийн шинжээчид ирэх арванхоёрдугаар сард зэсийн үнэ нэг тонн нь 11 мянган ам.доллар, 2025 он гэхэд 15 мянган ам.доллар хүрнэ хэмээн тооцоолжээ.

Өсөлтөд нөлөөлөх гол хүчин зүйлүүдийг дурдвал гадаад зах зээлд эрчим хүч үйлдвэрлэлийн эд анги, цахилгаан автомашин, батарейн түүхий эд болох зэс, хөнгөн цагаан, лити, кобальт, гангийн эрэлтийг нэмэгдүүлэх төлөвтэй байгаа аж. Тухайлбал, Батарейн үйлдвэрлэлд хэрэглэх зэсийн эрэлт ирэх 10 жилд төмрийн хүдэр болон зэсийн эрэлтийг тус бүр ес дахин, никель болон хөнгөн цагааны эрэлтийг 13-14 дахин өсгөхөөр байгааг Блумбергийн “Шинэ эрчим хүчний санхүү” тайланд дурджээ. Түүнчлэн БНХАУ ирэх гуравдугаар сард 14 дүгээр таван жилийнхээ төлөвлөгөөг батлах бөгөөд эдийн засагч Дэвид Розенбэрг “Ирэх онд Хятадын эдийн засгийн өсөлт зургаан хувь, түүнээс ч дээш хэмжээнд хүрснээр зэсийн ханш буурахаас сэргийлнэ” гэжээ.

Тус улс ирэх таван жилийн хугацаанд сэргээгдэх эрчим хүчинд гол анхаарлаа хандуулна гэдгээ мэдэгдээд байгаа. Иймд түүхий эдийн ханш богино хугацаанд өсөхгүй ч дунд болон урт хугацаанд өснө гэдгийг шинжээчид онцолж байна.

Дэлхий нийтийг хамарсан “Ковид-19” цар тахлын дэгдэлттэй холбоотойгоор зэсийн үнэ сүүлийн дөрвөн жилд байгаагүй дүнгээр огцом унаж, өнгөрсөн гуравдугаар сард нэг тонн зэсийн үнэ 4609 ам.долларт хүрч байв. БНХАУ-ын хүнд үйлдвэрүүд үйл ажиллагаагаа сэргээж эхэлсэнтэй холбоотойгоор зэсийн ханш сүүлийн өдрүүдэд аажмаар сэргэж, энэ сарын байдлаар 9000 ам.доллар давлаа. Энэ нь 2018 оны зургадугаар сараас хойших хамгийн өндөр дүн бөгөөд зэсийн баяжмалын хувьд таатай мэдээлэл юм.

Энэ мэт металлын зах зээлд өөдрөг таамаглалууд хөвөрсөөр байгаа бөгөөд манай улсын хувьд алдаж болохгүй боломж юм. Гэвч дотоодод коронавирусийн халдвар тархаж, хилээ хаалгуулсан нь гадаад зах зээл дэх түүхий эдийн үнийн маш таатай үеийг алдахад хүргэж байна. Нэг үгээ эдийн засгийн хувьд алдагдсан боломжийг нэмэгдүүлж байна гэсэн үг юм. Иймд манай улс коронавирусийн халдвартай сайн зөв бодлогоор тэмцэж, халдварын тархалтыг хумиснаар хилээ нээж чадвал  уналттай яваа эдийн засгаа эрчимжүүлэх таатай нөхцөл гадаад орчин талаас бүрдээд байна.