Дэлхийг эдийн засаг, аж үйлдвэрлэл, түүхий эдийн нийлүүлэлтээрээ тэргүүлдэг орнууд бүлэг, холбоогоороо талцаж, өрсөлдөөн нь ширүүсэж байгааг олон улсын хэвлэлүүд онцлох болжээ. Тухайлбал, өнгөрсөн хэдэн арванд нэг нэрээрээ дэлхийд танигдсан бүлэг, холбоод шинэ гишүүн орон элсүүлж, нэрээ өөрчилж, шинэ гишүүн улсынхаа газар нутгийг бусад оронтой холбосон шинэ эдийн засгийн коридор байгуулж эхлэхээр байгаа аж. Үүний дүнд “Их долоо”, “20-ийн бүлэг”, “Брикс”-ийн гишүүн болон ойрын холбоотой байдаг орнуудаас бусад орон ирээдүйд эдийн засаг, инфляц, үнийн дарамтад орох өндөр эрсдэлтэй байгааг гадаадын шинжээчид анхааруулж байна.

-“20-ИЙН БҮЛЭГ” “21-ИЙН БҮЛЭГ” БОЛСОН ТҮҮХ-

Дэлхийд тэргүүлэгч эдийн засагтай, аж үйлдвэржсэн 20 орны нэгдэл буюу “20-ийн бүлэг” одоогоос 24 жилийн өмнө буюу 1999 онд байгуулагдсан түүхтэй. Байгуулагдсан цагаасаа “20-ийн бүлэг” нэрээрээ олон улсад танигдаж, цар хүрээгээ тэлж байсан тус бүлэг өнгөрсөн амралтын өдөр болсон дээд хэмжээний уулзалтаараа Африкийн холбоог өөртөө нэгтгэсэн нь бүлгийн хувьд “хүч”-ээ сэлбэж, зузаатгасан явдал болжээ.

                   Тодруулбал, Австрали, Канад, Саудын Араб, АНУ, БНЭУ, ОХУ, Өмнөд Африк, Турк, Аргентин, Бразил, Мексик, Франц, Герман, Итали, Их Британи, БНХАУ, Индонези, Япон, БНСУ-ын нэгдэл “20-ийн бүлэг”-ийн дээд хэмжээний уулзалтыг БНЭУ-д зохион байгуулдаг. Ээлжит дээд хэмжээний уулзалт өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд БНЭУ-ын Шинэ Дели хотод зохион байгуулсан бөгөөд хэд хэдэн орны төрийн тэргүүн тодорхой шалтгааны улмаас оролцоогүйн нэг нь БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин Хятад, Энэтхэгийн харилцаатай холбоотойгоор оролцохгүйгээ мэдэгдсэн. Улмаар ээлжит дээд хэмжээний уулзалтыг Бразил Улсын Ерөнхийлөгч Лула да Силва даргалж, явуулсан бөгөөд уулзалтад олон улсын хэмжээний хэд хэдэн томоохон төсөл, хөтөлбөр яригджээ.

Дээд хэмжээний уулзалтаар бүлгийн орнуудын удирдагчид нүүрсний эрчим хүчийг багасгах дээр санал нэгдсэн бөгөөд “20-ийн бүлэг” 2030 он гэхэд сэргээгдэх эрчим хүчний чадлаа гурав дахин нэмж, дэлхийд тэргүүлэх зорилт тавьсан байна. Түүнчлэн дахин нэг онцлох асуудал нь “20-ийн бүлэг” “21-ийн бүлэг” болж байгаа мэдээ. Тухайлбал, дээд хэмжээний уулзалтаар Африкийн 55 орны нэгдэл буюу Африкийн холбоог “20-ийн бүлэг”-т гишүүнээр элсүүлэх асуудал яригдаж, бүлгийн олонхын саналаар Африкийн холбоо тус бүлэгт нэгдэхээр болсон байна. Ингэснээр “21-ийн бүлэг” болох бөгөөд ашигт малтмал, газрын баялгаараа алдартай Африкийн холбоо нэгдсэн нь бүлгийн хүчийг илт нэмсэн хэрэг болж байгаа аж. Мөн энэ хүчээр дээд хэмжээний уулзалтад танилцуулсан Ойрх Дорнод, Өмнөд Ази, Европыг холбосон төмөр зам, боомт буюу эдийн засгийн коридор байгуулах төлөвлөгөөг илүү хурдан хугацаанд бүтээх боломжтой болж байгаа юм байна.

-“БРИКС”-ИЙН ГЭНЭТИЙН ХҮЧИРХЭГЖИЛТ-

Мөн өнгөрсөн сарын сүүлчээр Өмнөд Африкийн Йоханнесбург хотод “Брикс” бүлгийн дээд хэмжээний уулзалт болсон. ӨАБНУ, БНХАУ, БНЭУ, Бразил, ОХУ-ын нэгдэл “Брикс” бүлэгт дэлхийн нийт хүн амын 41 хувь буюу 3.24 тэрбум хүн харьяалагддаг бөгөөд бүлгийн нийт ДНБ нь 26 их наяд ам.доллар буюу эдийн засгийн чадамжаараа дэлхийд тэргүүлэх эдийн засагтай долоон орны нэгдэл “Их долоо”-той дөхнө. Тэгвэл Йоханнесбург хотод болсон энэ удаагийн дээд хэмжээний уулзалтаар 2011 онд таван орны нэгдлээ зарлаж, “Брикс” нэртэй болж байснаасаа хойш анх удаа бүлгээ өргөжүүлж шинэ гишүүн орон элсүүлэх асуудал онцгойлон яригджээ. Улмаар “Брикс” бүлгийн дээд хэмжээний уулзалтын эцсийн шийдвэрээр Саудын Араб, Иран, Этиоп, Арабын Нэгдсэн Эмират, Египет, Аргентин гэх зургаан орныг шинэ гишүүнээр элсүүлэх шийдвэр гарсан байна. 12 жилийн турш таван орны нэгдэл байсан “Брикс” бүлэг шинээр зургаан орон элсүүлж байгаагаараа “Их долоо”-гийн бүлэгтэй системчилсэн өрсөлдөөн хийж байгаа талаар судлаач, шинжээчид онцолжээ. Мөн дээд хэмжээний уулзалтаар дэлхийн эдийн засгийн хүндийн төвийн асуудалд хөндөгдсөн бөгөөд Йоханнесбургт очсон шинжээчдийн онцолсноор дэлхийн эдийн засаг 2050 он хүртэл БНХАУ, БНЭУ-аар төвлөрөх гэнэ.

-ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ГОЛ ТОГЛОГЧ БУЮУ “ИХ ДОЛОО”-ГИЙН НҮҮДЭЛ ЮУ БАЙХ ВЭ-

Олон улсын хэвлэлүүд “20-ийн бүлэг”, “Брикс”-ийн хүч нэгэнт тогтворжсон тул үүний эсрэг “Их долоо”-гийн бүлгийн хийх нүүдлүүд сул байхыг онцолжээ. Улмаар “20-ийн бүлэг”, “Брикс” хоёуланд нь байдаг орнууд ирэх жилүүдэд илүү хүчирхэгжиж, тэр чинээгээрээ эдийн засгаа тэлэх боломжтой бол “20-ийн бүлэг”-т байдаг “Их долоо”-гийн орнуудын хөдөлгөөн удааширч, олон улсад нүүрлэж буй инфляцийн өсөлт, үнийн дарамтаас холдож чадахгүй байх” гэж таамаглаж байна.

                      Харин Бээжинд төвтэй Засгийн газрын бус “Хятад ба даяаршил” нэртэй томоохон судалгааны төвийн дэд ерөнхийлөгч, зах зээлийн мэргэжилтэн Виктор Гао их гүрнүүдийн талцал, өрсөлдөөний талаар “Үг нь бэлэн амнаас илүү сайн чих, ухаалаг бодол хэрэгтэй байна” хэмээн мэдэгдэл хийжээ. Тэрбээр “1990-ээд оноос хойш дэлхий зарим орны нэгдэл, бүлэг, холбоонд хуваагдаж, талцаж, чимээгүй өрсөлдөөн, нэгнийгээ хавчиж, шахаж ирсэн. Үр дүнд нь буурай болон хөгжиж буй орнууд илүү эдийн засгаа хавчуулж, золиос нь болж ирсэн” гэсэн байна. Тиймээс дэлхийг “хэрж”, нэгнийхээ дээр гарах гэж “ядаж”, олон талт үзлээрээ мератренд болж, хөгжиж буй орнуудын нөхцөл байдлыг улам хурцатгаж байгаа бүлэг, холбоодын эсрэг “Их долоо”-гийн орнууд чимээгүй байх бус байр сууриа илэрхийлж, олон улс, оронд тэгш харилцах, хамтран боломж олгох тал дээр анхаарч үйлдэл хийсэн нь илүү үр дүнтэй болох гэнэ. “Их долоо”-гийн бүлгийн дээд хэмжээний уулзалт ирэх 2024 онд Италид болно.