ЭРГЭЛТ.МН мэдээллийн сайтын “Эрэн сурвалжлах нэгдэл” өчигдөр “Шахмал түлшний барьцалдуулагч бодисыг “Алтан тариа”, “Атар” гурилтай хольж буй хэргийн мөрөөр” гарчигтайгаар “Тавантолгой түлш” компанийн захирлуудын мөнгө угаах гэмт хэрэг буюу барьцалдуулагч бодисондоо гурил нууцаар хольдог баримтыг ил болгож сурвалжилсан билээ. Тус сурвалжилгыг өнгөрсөн долоо хоногийн ЭРГЭЛТИЙН ОНЦЛОХ НИЙТЛЭЛЭЭР нэрлэж байна.

Энэхүү сурвалжилгаар бид “Тавантолгой түлш” компанийнхан Хятадаас оруулж ирсэн барьцалдуулагч болон “Алтан тариа” гурилын үйлдвэрээс авсан хоёрдугаар гурилаа ямар замаар хэрхэн холидогийг баримтжуулсан юм. "Тавантолгой түлш" компанийн гурван машин “Алтан тариа” гурилын үйлдвэрээс хоёрдугаар гурил зөөдөг бол таван машин “Улаанбаатар төмөр зам” ХНН-ийн агуулахаас барьцалдуулагч бодисоо Монос, Баянголын хоёр агуулахдаа авчирдаг юм байна. Ингээд Монос, Баянголын агуулахад хоёрдугаар гурил болон хятад барьцалдуулагчаа хольдог. Үүнийхээ дараа хольж бэлэн болгосон хуурамч барьцалдуулагчаа сайжруулсан түлшний үйлдвэр рүүгээ таван машинаар зөөдөг ажээ.

       Манай сурвалжлах баг эхлээд Сонсголон буюу Моносын уулзварт байх “Тавантолгой түлш” компанийн түүхий эдийн агуулахад очсон. Агуулахын үүдээр “Алтан тариа” хоёрдугаар гурил гэсэн шуудай овоолгоотой байсан юм. Зөвхөн нэг өдрийн дотор хэдэн зуун шуудайтай гурил ашиглаж байгаа нь овоолгоотой хогон дээрээс бэлхэн харагдаж байлаа. Тонн барьцалдуулагч бодис ордог цагаан шуудайнд гурилынхаа шуудайг  хийж, өнгөлөн далдлалт хийж хаядаг юм байна.  Агуулах дотор нь “БНХАУ-д үйлдвэрлэв” гэсэн бичигтэй барьцалдуулагч бодис хураалгаатай байлаа. Мөн хажууд нь шуудайтай гурилнууд дэвхийтэл хураасан байх. Тус компанийн ачааны машинууд цаг гаруй хугацааны зайтай  барьцалдуулагчаа ачих. Тэр хооронд ажилтнууд гурил, барьцалдуулагч химийн бодис зэргийг хооронд нь хольж, цагаан тоос, манан татуулж, борви бохис хийх завдалгүй ажиллаж байлаа. Ачааны машин дөрвөн шуудай гурил хольсон бодис ачдаг юм байна. Ингээд Сонгинохайрхан дүүргийн нутаг дэвсгэрт байрлах сайжруулсан түлшний үйлдвэр рүү зөөдөг гэдгийг бид олж мэдсэн юм.

Мөн Баянгол дүүрэгт байрлах өөр нэг агуулахын байранд мөн л нүүр, хувцас нь тэр чигтээ гурил болсон залуус угтав. Агуулахын  хашаан дотор  дүүрэн гурилын уут хөглөрч, овоолжээ. Өдөрт хэдэн арван тонн гурилыг барьцалдуулагч бодис болгон ашиглаж  байгаа нь эндээс бэлхнээ харагдана. Ажилтнууд нь

 “Биднийг энд гурил  барьцалдуулагчтай хольж байгааг хэн ч мэдэх ёсгүй. Ямар нэгэн яриа өгч, энэ талаар мэдээлэл өгөх юм бол ажлаас шууд хална. Та нартай уулзаж байгаагаа мэдэгдэж болохгүй. Нэг шуудайнд 400 гаруй килограмм гурил хийгээд хольж, хутгадаг” хэмээн учирлаж байлаа. Мөн “Энэ гурилын шуудай манай компанийнх биш. Өөр газрынх бидэнд хамаагүй”

 хэмээн мэлзэж, мэдээлэл өгөхөөс татгалзсан юм.

“Тавантолгой түлш” компанийн баруун бүсийн үйлдвэр дээр өнгөрсөн нэгдүгээр сарын 27-ны өдөр 22 настай М.Амар гэх залуу холигч машин цэвэрлэж байгаад үйлдвэрлэлийн осолд орж, харамсалтайгаар амиа алдсан. Дээрх хэрэгтэй холбоотойгоор албаны эх сурвалжаас авсан мэдээллээр талийгаач  барьцалдуулагч болоод нүүрсний  холигч машиныг цэвэрлэж байсан. Гэтэл тус компанийн ажилтан эмэгтэй  тоног төхөөрөмжийг гэнэт ажиллуулж эхэлснээс болж, бутлагчинд орооцолдож, хүн харахын аргагүй болтлоо хэрчигдэж,  харамсалтайгаар нас барсан  байдаг. Тус компанийн ажилтнууд

 “Сүүлийн хэдэн сар холигч машины тоног төхөөрөмж маш ихээр бохирдож байна.  Хэдхэн цаг ажиллаад л төмөр ирнүүдэд нь тэр чигтээ барьцалдуулагч наалдчихдаг. Түүнийг нь тусгайлан бэлдсэн лоом шиг зүйлээр хусаж цэвэрлэхгүй бол барьцалдуулагч бодисноос болоод гацчихаад байна. Өмнөх барьцалдуулагч бодис шороо шиг шар өнгөтэй байдаг байсан. Гэтэл сүүлийн үед цагаан цайвар болж өнгө нь өөрчлөгдсөн”

гэх  гомдол гаргах болжээ. 

        Өөрөөр хэлбэл, "Тавантолгой түлш" компанийнхан холигч машины тоног төхөөрөмжинд үйлдвэрлэлтийн зориулалтын бус буюу гурил хольсон барьцалдуулагч бодис хийсэн. Их хэмжээний хоёрдугаар гурилтай зуурмаг хольж байгаа холигч машины ирэнд байнга гурил наалдаж дагтаршдаг гэсэн үг юм. Энэ нь ээждээ тусалж, өөрийгөө болгох гэж явсан 22 настай залуугийн амиа алдах гол шалтгаан болжээ. 

Эрх баригч Монгол ардын намынхан сайжруулсан түлшийг хэрэглээнд нэвтрүүлж, утааг бууруулахад шинэ алхам хийсэн гэх гавьяагаараа өнгөрсөн сонгуульд хоёр дахь удаагаа үнэмлэхүй ялалт байгуулсан гэж болно. Тэр байтугай 2020 оны хоёрдугаар сарын 31-нд Ерөнхий сайд асан У.Хүрэлсүх шинэ жилийн мэндчилгээ дэвшүүлэх үеэрээ утааг бууруулахад үнэтэй хувь нэмэр оруулсан гэж “Тавантолгой түлш” компанийнханд тусгайлан баяр хүргэж байлаа. Харин энэ өвлийн утаа өнгөрсөн жилийнхээс эрс ихсэж, Сонгинохайрхан дүүргийн гэр хороолол бүхэлдээ хар тортогонд дарагдаад байгаагийн гол шалтгаан нь сайжруулсан түлшний найрлагад орж буй хоёрдугаар гурил болж таарлаа.

“Тавантолгой түлш” компани жилд 73 тэрбум төгрөгийн орлоготой, 82 тэрбумын зардалтай, жилд 700 мянган тонн шахмал түлш үйлдвэрлэдэг төрийн том компани. Зөвхөн барьцалдуулагч бодис, нүүрс зэрэг түүхий эдээ 13 тэрбум төгрөгөөр худалдан авдаг гэдэг. Гэтэл Хятадаас өндөр үнээр барьцалдуулагч авна гэж төсөвтөө тусгасан мөнгөнөөсөө дотоодын үйлдвэрээс хямд үнээр гурил авч, барьцалдуулагчтайгаа холиод үйлдвэртээ ашиглаж байна гэхээр үүний цаана их хэмжээний мөнгө угаалт, төсвийн мөнгө завшсан хэрэг явж байж болзошгүй. Энгийнээр хэлбэл өндөр үнэтэй барьцалдуулагчийнхаа оронд хямд үнэтэй гурил авч ашиглаад дундаас нь мөнгө унаж буй хэрэг байж болох.

Бид “Шахмал түлшний барьцалдуулагч бодисыг “Алтан тариа”, “Атар” гурилтай хольж буй хэргийн мөрөөр” сурвалжилгаа “Тавантолгой түлш” компанийн барьцалдуулагч бодис болон хоёрдугаар гурил авахад зарцуулж буй нийт мөнгөн дүн, сайжруулсан шахмал түлшинд гурил ашигласнаар утаа, тортог хэрхэн ихэсдэг талаарх баримтуудыг цувралаар үргэлжлүүлэн хүргэх болно.

ЭРГЭЛТ.МН мэдээллийн сайтын “Эрэн сурвалжлах нэгдэл”-ийн  Шахмал түлшний барьцалдуулагч бодисыг “Алтан тариа”, “Атар” гурилтай хольж буй хэргийн мөрөөр сурвалжилгыг бүрэн эхээр нь https://ergelt.mn/news/64/single/5503 холбоосоор уншаарай.

Видео үзэх: