Монгол Улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Д.Цэдэв 1971 оны хавар МҮОНРТ-ийн уран зохиолын нэвтрүүлэгт оролцож, яруу найргийн уламжлал, шинэчлэлийн талаар ярьсан гэдэг. Тухайн яриа үзэгч, сонсогчдын сэтгэлд хүрч, олон хүн түүн рүү захиа бичжээ. Тэдний нэг болох Ж.Энэбишид зориулж сургуулиа төгсөхөд нь дурсгал болох нэгэн дууны шүлэг бичих санаа төрсөн байна. Энэ нь УБДС-ийн хөгжмийн зохиолч, удирдаачийн ангийнхны төгсөлтийнхөө үеэр дуутай болох гэгээн мөрөөдөлтэй давхацсан гэнэ. УБДС-ийн хөгжмийн зохиолч, удирдаачийн ангийн оюутан 1958 оны ногооноор тухайн үеийн “Уу” булангийн багачуудын зусланд удирдагчаар хамт ажиллаж, танилцсан Жамбалын Энэбишид төгсөх оюутны тухай шүлэг бичин өгч, Ж.Энэбиш ангийнхныхаа дунд уралдаан зохиож, ая хийлгэхээр болжээ.
Тухайн үед Монгол Улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Д.Цэдэв гуай 1960-1970-аад оны үед оюутны амьдрал, сэтгэл санааг тусгасан хэд хэдэн өгүүллэг, шүлэг бичсэн байв. Түүний нэг болох “Оюутан” хэмээх шүлэгтээ
“Саяхан л та бид зүс зүсээ үзээгүй улс
Саруул энэ танхимд ирж байсан
Бие биеэ дуу шуугүйхэн ажиж
Бишүүрхсэн юм шиг зайлсхийж зогссон...” хэмээн бичиж байж. Тус бадгийн “Саруул энэ танхимд...” гэсэн мөр түүнд дараагийн уран бүтээлээ гаргахад нь нөлөөлсөн байна. Учир нь хүний амьдралын баяр баясал, хөнгөн гуниг саруул танхимтай холбоотой нь үнэн юм байна гэх сэтгэгдэл түүнд төржээ. Тиймээс
“Саруул танхимд золоор золгож
Салах зайгүй ижилдсэн бидний
Охь эрдмийн шимийг хүртсэн
Оюутан цаг...” гэсэн эхний бадаг санаанд нь орж байжээ. Мөн оюутан ахуй цагтаа нөхдийн хамт эрдэм номд шамдахын зэрэгцээ оюутан ахуй цагтаа Орхон, Жаргалант, Хархорины сангийн аж ахуйд тариа, ногоо хураах үйлсэд оролцож байснаа санагалзан
“Уртын замдаа дарвин шуугьж
Ургац дундуур эгнэсэн бидний
Олны үйлсэд сэтгэл нэмсэн
Оюутан цаг...” гэсэн бадаг нэмсэн байна.
Оюутан цаг-Насны баясгалан хүний амьдралын хамгийн сайхан мөч. Тийм ч учраас тус мөрийг бадаг бүрийн төсгөлд давтаж, дахилт үг болгон оруулсан гэнэ. Мөн шүлгийнхээ “Оюутны уянга” хэмээх нэрийг өөрчилж, “Насны баясгалан” болгосон байна.
Тус дууны аяыг М.Булган бичжээ. Тэрбээр “Би тэр үед дуу зохиож үзээгүй, дууны эв ч мэддэггүй байсан. “Насны баясгалан” гэдэг сурагч ахуй нас, оюутан цагт л байдаг юм байна гэдгийг хожим ухаарсан. Тухайн үед би вальс хэмнэлийг сонгож, түүнийгээ Д.Цэдэв гуайд хөгжимдөж, дуулж өгсөн юм. Гэтэл Д.Цэдэв гуай "За яах вэ, дажгүй байна" гэхээс өөрийг хэлээгүй гэдэг. Тэгэхээр нь муу болсон юм байлгүй гэж бодоод олон жил дарчихсан. Харин 1976 онд УАДБЧ-ын концертмейстер Дэлгэрмаад сонсготол “Сайхан дуу байна. Радиод очиж бичүүлье” гэж дуугаа бичүүлжээ.
“Насны баясгалан” дууг амьдруулж, түмний хүртээл болтол Б.Зангад гуай дуулсан юм. Тэрбээр “Намайг сургуулиуд төгсөлтийн баяраа хийж, олон удаа дуулуулахаар урьж байсан. Тус дууг дуулахаар оюутнууд их уйлдаг. Тэдэнд сайхан дурсамж үлдээдэг дуу шүү. Энэ дуу оюутан гэж байсан цагт утга чанар, ая, айзмаа алдахгүй. Тус дуу ахмад, залуу аль ч үеийн хүний сэтгэлийг эзэмдсэн уран бүтээл” хэмээсэн байдаг.
| Төгсөх оюутнуудыг уйлуулдаг “Насны баясгалан” дуу “төрсөн” түүх |
|
Төвөдөд долоон магнитудын хүчтэй газар хөдөлж, 16 хүн амиа алджээ
2026-10-23 12:25:41
НИЙГМИЙН БОЛОН СУУРЬ ДЭД БҮТЦИЙН ТУЛГАМДАЖ БУЙ АСУУДЛЫГ ШИЙДВЭРЛЭХ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ТӨСЛИЙГ ЭРГҮҮЛЭН ТАТАХААР ТОГТЛОО
2026-10-23 11:55:11
Дархан-Уул аймгийн Хонгор суманд 5 мянган га газрыг ойжуулна
2026-10-23 11:48:25
Эрчим хүчний нүүрс тээвэрлэлтэд "Монголын төмөр зам" ТӨХК 300 вагоноо ашиглуулна
2026-10-23 11:44:53
З.МЭНДСАЙХАН: ОЮУТОЛГОЙН НОГДОЛ АШГИЙГ ДЭД БҮТЦЭД ЗАРЦУУЛАХ ТӨСЛӨӨ ЭГҮҮЛЭН ТАТЛАА
2026-10-23 11:02:56
NIN9: “The MongolZ”-ийг ялалт байгуулахад хэрэгтэй тоглогч нь байж чадна гэдэгтээ итгэлтэй байсан
2026-10-23 10:38:28
Д.Сэлэнгээ, Б.Оюун-Эрдэнэ нар Азийн наадмын багийн төрөлд хүрэл медаль хүртлээ
2026-10-23 10:07:18
Д.Нацагдоржийн 120 жилийн ойд зориулсан шуудангийн маркийг нээх ёслол боллоо
2026-10-23 08:22:02
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Саксони муж улсад айлчиллаа
2026-10-23 07:35:00
Бочигийн тамирчид Азийн пара наадмын V-IX байрт оржээ
2026-10-23 07:30:00
Ө.Мөнхтөр Азийн пара наадмын усан замд уралдлаа
2026-10-23 07:20:00
Азийн наадамд Б.Амгаланзаяа V, Д.Саруултөгс IV байрт орлоо
2026-10-23 07:10:00
СЭТГЭЛ САНААГААР УНАСАН ГЭХ ШАЛТГААНААР ЭЭЖИЙГЭЭ 12 УДАА ХУТГАЛЖ, ХӨНӨӨСӨН ЭТГЭЭДЭД 14 ЖИЛИЙН ЯЛ ОНООЖЭЭ
2026-10-23 07:00:00
Дунд сургуулийн урлагийн үзлэг бэлдэхэд нэг анги 2-5 сая төгрөг зарцуулж байна
2026-10-23 07:00:00
ДЭНИЕЛ РЭДКЛИФФ: “ХАРРИ ПОТТЕР” ЦУВРАЛ ДУУССАНЫ ДАРАА МАШ ХООСОРСОН. СЭТГЭЛ ГУТРАЛД ОРЖ, АРХИНД ДОНТСОН...
2026-10-23 07:00:00
ДОРНЫН ЗУРХАЙ: Үс үргээлгэх буюу засуулахад тохиромжгүй
2026-10-23 07:00:00
АЗИЙН ПАРА СПОРТЫН НААДМЫН МЕДАЛИЙН БУУХИА ҮРГЭЛЖИЛСЭЭР...
2026-10-23 07:00:00
НИЙСЛЭЛ ХОТ ҮҮСЭН БАЙГУУЛАГДСАНЫ 387 ЖИЛИЙН ОЙН БАРИЛДААНД ТҮРҮҮЛЭХ МАГАДЛАЛТАЙ БӨХЧҮҮД
2026-10-23 07:00:00
2026-10-23 07:00:00
ВАЛЕНТИН, ВАЛЕНТИНА” ХОЁРЫН ХАЙРААС ТЭМДЭГЛЭХҮЙ
2026-10-23 07:00:00
Халиа тошин үүсэх эрсдэлтэй байршлуудад урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авч ажиллана
2026-10-22 17:41:03
Францын жагсаалын улмаас хохирсон иргэн, ААН-үүдэд 1.2 тэрбум евро нөхөн олгоно гэв
2026-10-22 17:27:36
Цахим залиланг таних www.zalilan.113.mn цахим хуудас ажиллаж байна
2026-10-22 17:20:29
Германд амьдарч буй М.Болд гавьяат дасгалуулагч цол хүртжээ
2026-10-22 17:01:16
Хятад улс 2026 оны эхний гурван улиралд 1625 км шинэ төмөр зам ашиглалтад оруулжээ
2026-10-22 14:34:09
ДАВУУ БАЙДАЛ БИЙ БОЛГОСОН АВЛИГЫН ДОЛООН ХЭРГИЙГ ШҮҮХЭЭР ШИЙДВЭРЛҮҮЛЖЭЭ
2026-10-22 13:27:29
ТАГНУУЛЫНХАН УЛСЫН ХИЛЭЭР ХУУЛЬ БУСААР НЭВТРҮҮЛЭХИЙГ ЗАВДСАН ИХ ХЭМЖЭЭНИЙ АЛТ ИЛРҮҮЛЖЭЭ
2026-10-22 13:24:45
Э.Содномпилжээ Азийн наадмын пауэрлифтингийн аварга боллоо
2026-10-22 12:55:30
Чингис хаан судлалын олон улсын хурал Берлин хотод боллоо
2026-10-22 12:23:09
2026-10-22 12:11:39
ЗАЛУУЧУУДЫН ХӨДӨЛМӨР ЭРХЛЭЛТИЙГ ДЭМЖИХ ТӨСЛИЙН ХҮРЭЭНД ХӨНДЛӨНГИЙН ҮНЭЛГЭЭНИЙ УУЛЗАЛТ, ЯРИЛЦЛАГА ЗОХИОН БАЙГУУЛЖЭЭ
2026-10-22 10:51:24
ГОЛ, НУУРЫН МӨС ЦӨМӨРСӨН ХОЁР ТОХИОЛДОЛ ГАРЧЭЭ
2026-10-22 10:40:29
Гал түймэр унтраах, аврах ангийн захирагч нар хээрийн дадлагад хамрагдлаа
2026-10-22 10:12:34
УРД ШӨНӨ 126 ИРГЭН ЭРҮҮЛЖҮҮЛЭХ БАЙРАНД СААТУУЛАГДЖЭЭ
2026-10-22 10:02:08
Герман-Монголын бизнес форумыг Берлин хотноо зохион байгууллаа
2026-10-22 08:51:33
Г.Ган-Эрдэнэ Азийн пара спортын их наадмаас мөнгөн медаль хүртлээ
2026-10-22 08:33:25
У.УРАНЧИМЭГ: Театр бол миний байх ёстой, сайн мэддэг салбар
2026-10-22 07:00:00
МОНГОЛ, БНХАУ-ЫН ХАМТЫН АЖИЛЛАГААНД ГАРЧ БУЙ ШИНЭ ГАРЦ, БОЛОМЖУУД
2026-10-22 07:00:00
АН-ЫГ ЛИДЕР НЬ БИШ, МӨНГӨТЭЙ НЬ УДИРДАХ ЦАГААР...
2026-10-22 07:00:00
ХИЛЧДИЙН ДОМОГ МӨРЧ Л.СҮХЭЭГИЙН АМЬДРАЛЫН МӨР
2026-10-22 07:00:00
“ОЮУ ТОЛГОЙ”-ЫН НООГДОЛ АШИГ ТОЙРСОН БАЙР СУУРЬ
2026-10-22 07:00:00
СЭТГЭЛИЙН ХҮЧ
2026-10-22 07:00:00
| Монгол Улс, Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, VIII хороо, "Ардын эрх"-ийн байр, Гуравдугаар давхарт Эргэлт.мн редакц |
| 7509-1188 |