XX зууны  манлай эмэгтэй, зохиолч Сономын Удвалын амьдралын түүхийн тухай өгүүлэх “Улаан цэцэг” кино нээлтээ хийсэн. Хүний амьдрал хоёр тултай. Тэр дундаа эмэгтэй хүн ажил, амьдралаа зэрэг хослуулан авч яюах хүндэх асуудалтай тулгардаг. С.Удвалын хувьд гэр бүлийнхээ амьдралыг орхиж нийгмийн төлөө, эмэгтэйчүүдийн төлөө нэгэн амьдралаа зориулсан эрхэм. Энэ ч утгаар түүний амьдралын замналаар бүтсэн энэхүү бүтээлээс дараах таван зүйлийг онцолж байна.

КИНОНЫ ХЭЛЭХ ГЭСЭН САНАА БУЮУ С.УДВАЛЫН ЯВСАН ЗАМ

     Эмэгтэй хүн манлайлагч, удирдагч байхад олон зүйлийн бэрхшээл тулгардаг гэсэн санааг “Улаан цэцэг” кинонд тусгажээ. Тухайлбал, кинонд Удвал сонины эрхлэгч , эмэгтэйчүүдийн намын төв хорооны даргаар ажиллаж байх хугацаандаа хүүхдээ төрүүлсэн. Тэгээд хүүхдээ туслахаараа харуулж байгаад л хурал зөвлөгө хийж, ажлаа амжуулж байсан. Бараг нэг ч удаа гэртээ сууж, үр хүүхдээ өсгөхгүй байх бөгөөд хурлаас хурлын хооронд, томилолтоос томилолтын хооронд явдаг. Энэ байдлыг эхлээд нөхөр нь ойлгож байснаа олны хэл, ам, ярианд эрхгүй орж, үнэхээр эхнэр нь гэр бүлдээ анхаарал тавихгүй ажлаа нэгдүгээрт тавьж байгааг ойлгон түүнийг нэг удаагийн томилолтоос нь хоцруулж, гэрт нь цоожилдог. Тэгсэн ч С.Удвал ажлаа нэгдүгээрт тавьсаар байдаг. Үүнээс Сономын Удвал гэх эмэгтэй нэгэн насаараа төр, нийгмийн төлөө шаргуу ажиллаж, өөрийн хувь амьдралыг золиосолсон нэгэн байгаа юм. Түүний явж ирсэн замнал нь энэ гэдгийг харуулжээ.

ЖИНХЭНЭ ХАЙР ДУРЛАЛТАЙГАА УЧРААГҮЙ С.УДВАЛ

     Орос Улсад сургууль төгсөж ирээд сонины эрхлэгчээр томилогдож байгаа залуу Удвал ахайтны хайр сэтгэл мөн ээдрээтэй. Тэрбээр сумын сургуульд байхаас нь бичиг үсэг зааж, намын даргаар нь ажиллаж байсан залууд сайн болж, тэд бие биедээ сайн байв. Орос Улсад суралцаж ирээд С.Удвал түүнтэй уулзаж, тэд захиагаар харилцаж, гэр бүл болох дөхөх үеэр нөгөө залуу нь ямар ч хариугүй алга болно. Удвал түүнийг хүлээж, түүнээс захиа ирэхийг хүлээсээр удаж, арга буюу Засаг даргаар томилогдсон залуутай гэр бүл болдог. Тэгэхээр тэр жинхэнэ хайр дурлалтайгаа учраагүй байгаа юм.

ЭМЭГТЭЙ ХҮН УДИРДАГЧ БАЙЖ БОЛОХГҮЙ ГЭСЭН ҮЗЭЛ

    С.Удвалыг удирдагч байж, эмэгтэйчүүдийн төлөө үзэл бодол, дуу хоолойгоо өргөхөд атаархаж, муулж байсан хүмүүс бол үе тэнгийн эмэгтэйчүүд нь. Түүнийг хэнхэг, дэмий зүйлийн төлөө явж байна хэмээн муулж, элдэв янзаар ярьж байсан нь мөн эмэгтэйчүүдэд тулгардаг асуудлыг харуулж байсан. Сайн, амжилттай яваа нэгнээ муулж, доош нь татаж, атаархагчид угаас аль ч цаг үед бий. С.Удвал ахайтны үед ч байж.

      ДОТООД ГАНЦААРДАЛ

    Бусдын төлөө явдаг хүн  угтаа өөрөө хамгийн их ганцаардаж байдгийг түүний амьдрал мөн гэрчилж байна. Хорь гаруйхан наснаасаа эхлэн эмэгтэйчүүдийн эрх ёөлөө, ганцаардал, эрхийн төлөө дуу хоолойгоо өргөж, тэмцэж, дуугарч, олон ч эмэгтэйг хэцүү амьдралаас нь салгаж, гэрэл гээ бэлэглэсэн тэрбээр өөрийнх нь амьдрал ганцаардлаар дүүрэн байв. Энэ байдал “Улаан цэцэг” кинонд Г.Ундармаагийн дүрд илүү илэрч байв. Залуу байхдаа ажилдаа зүтгээд ганцаардаж байгаагаа, ганцаар гэдгээ мэдэхгүй явсан байх. Харин нас ахисан хойноо илүү мэдэрч, өөрийгөө орхиж, өөрөө юу үгүй явснааа ойлгож байгаа нь анзаарагдаж байв.

ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙГ ГЭР БҮЛДЭЭ ЦАГ ГАРГАХ БОЛОМЖООР НЬ ХАНГАЖ БАЙГААРАЙ

     Энэ бол түүний хамгийн сүүлд хэлсэн үг. С.Удвал эрхэм өөрөө нэгэн амьдралаараа гэр бүлдээ гаргах цаг байгаагүйн улмаас нөхрөөсөө салж, хүүхдүүдээ ч анхаарахгүй явсаар ирж. Зөвхөн нийгмийн төлөө, бусдын төлөө амьдарсан. Энэ ч утгаар тэрбээр “Эмэгтэйчүүдийг гэр бүлдээ цаг гаргах боломжоор нь хангаж байгаарай” гэдгийг уриалсан байна.