Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнийг авлига, албан тушаалын хэрэгтнүүдтэй хатуу тэмцэнэ, хулгайч нарыг шүгэлдэнэ, шүүрдэнэ, шүүрнэ, хулгайлсан хөрөнгүүдийг нь шилжүүлж авна, шилэн болгоно гэж амлахад ард түмэн алгаа хорстол ташсан сан. Гэтэл үнэндээ түүнд улсаараа хууртаж, хулхидуулсан бололтой. Уг нь ард түмний хамгийн их хүлээсэн, хэрэгжээсэй гэж залбирсан нь хил давж зугтсан хэрэгтнүүдийг шүүрч авчрах шувуу ажиллагаа, авлига албан тушаалын хэрэгтнүүдийг төрийн тайзнаас "зайлуулах" шүүр ажиллагаа байсан. Шувуу ажиллагаа нь тэтгэврийн хөгшин Т.Бадамжунайг авчирснаар дууссан. Харин шүүр ажиллагаа нь хэрхсэн нь тодорхойгүй мартагдсан.
Тэгвэл Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газарт хэрэгжүүлэгч болон тохируулагч 37 агентлагийн 37 дарга бий. Судлаад үзэхээр, талаас илүү нь төрийн албанаас, дамаа даргын суудлаас “шүүрдүүлэх” ёстой нөхөд байх аж. Хамар доорхоо харахгүй, хариуцлага тооцож чадахгүй байгаа Л.Оюун-Эрдэнийг хил давсан хулгайч нараа олж ирнэ гэж ер нь хүлээлтгүй юм байна.
Энэ удаад бид Л.Оюун-Эрдэнийн шууд удирдлага доор ажиллаж буй 37 даргын хамгийн түрүүнд "Шүүр" ажиллагаагаар "шүүрдүүлэх" ёстой эхний дөрвийг нь танилцуулахаар бэлтгэлээ.
ХӨДӨЛМӨР, ХАЛАМЖИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ЕРӨНХИЙ ГАЗРЫН ДАРГА Т.БАДРАХБАЯР БУЮУ ЖДҮ-ЧИН
Засгийн газрын харьяа Хөдөлмөр, халамжийн үйлчилгээний ерөнхий газрын даргаар Түдэвренчингийн Бадрахбаяр гэгч ажиллаж буй. Урьд нь, Өвөрхангай аймгийн ИТХ-ын төлөөлөгчөөр ажиллаж байсан, УИХ-ын гишүүн С.Чинзоригийн нутгийн дүү. Тиймдээ ч Т.Бадрахбаяр 2016 оны сонгуулийн дараахан С.Чинзоригийг дагаж Өвөрхангайгаас хотод орж ирмэгцээ ХНХЯ-ны ХХҮЕГ-ын дэд даргаар томилогдож, улмаар өнгөрсөн нэгдүгээр сард Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Хөдөлмөр, халамжийн үйлчилгээний ерөнхий газрын дарга болж дэвшсэн. С.Чинзориг ХНХЯ-ны сайдаар хоёр удаа, дэд сайдаар нэг удаа томилогдож, нийт 11 жил энэ яамыг удирдсаныг дурдах хэрэгтэй.

Хамгийн ноцтой нь, 2018 онд ЖДҮ-гийн дуулиан дэгдэж, УИХ-ын 49 гишүүн хамаарал бүхий этгээдүүдийнхээ компанид хөнгөлөлттэй зээл авч өгсөн баримт ил болсон. Тэр дунд УИХ-ын гишүүн С.Чинзориг ЖДҮХС-гаас “Өвөрбаян бүрд” ХХК-д 400 сая төгрөг олгуулсан баримт байсан. Тухайн үед С.Чинзориг “Өвөрбаян бүрд” ХХК-д зээл олгуулсан асуудлаараа АТГ-т тайлбар мэдүүлэгч ч өгч байлаа. Гэтэл “Өвөрбаян бүрд” ХХК-ийг одоогийн ХХҮЕГ-ын дарга Т.Бадрахбаяр эзэмшдэг ажээ. Тэгэхээр С.Чинзориг Т.Бадрахбаярыг 2016 онд ХХҮЕГ-ын дэд дарга болгож, 2018 онд “Өвөрбаян бүрд” ХХК-д нь ЖДҮХС-гаас зээл авч өгсөн болж таарч байна. Илүү ноцтой нь, ХХҮЕГ-ын дарга Т.Бадрахбаяр С.Чинзоригоор нөлөөлүүлж, “Өвөрбаян бүрд” ХХК-аараа ЖДҮХС-гаас 2018 онд авсан 400 сая төгрөгөө одоог хүртэл төлж дуусгаагүй байгаа бөгөөд зээл нь 220 сая төгрөгийн үлдэгдэлтэйгээр “Муу зээл” ангилалд оржээ.

Уг нь Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ өнгөрсөн оноос хойш ам нээх бүрдээ авлига, албан тушаалын хэрэгтэй, тэр тусмаа төрд нүүрлэсэн хулгайтай тэмцэнэ гэж ярьж яваа. Гэтэл өөрийнх нь Засгийн газрын харьяа ХХҮЕГ-ыг зээлээ ч төлж дуусгаагүй ЖДҮ-чин удирдаж байна. Товчхондоо, Л.Оюун-Эрдэнийн төрд нүүрлэсэн хулгайтай тэмцэх тэмцэл ард түмэнд таалагдах гэсэн “шоу” байсны том нотолгоо энэ юм.
ТӨРИЙН ТУСГАЙ ХАМГААЛАЛТЫН ГАЗРЫН ДАРГА Л.АЛТАНГЭРЭЛ БУЮУ АВЛИГАЧИН
Засгийн газрын харьяа Төрийн тусгай хамгаалалтын газрын даргаар Лхамсүрэнгийн Алтангэрэл гэгч ажиллаж буй. Уг нь Л.Алтангэрэл авлигачин гэдэг нь шүүхээр тогтоогдож, 3.6 жилийн хорих ял авч байсан нэгэн. Гэтэл 2017 онд Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн зөвлөхөөр томилогдож, Л.Оюун-Эрдэнийг Ерөнхий сайд болох үед зөвлөхөөр нь улиран ажиллаж, улмаар Төрийн тусгай хамгаалалтын газрын дарга болчихоод, хурандаа цол зүүчихээд сууж буй.
Эргэн сануулбал, Л.Алтангэрэл ОБЕГ-ын Улсын нөөц бүрдүүлэлтийн газрын даргаар ажиллаж байхдаа ОБЕГ-ын дарга П.Даштай бүлэглэж, улсад онц их хэмжээний хохирол учруулсан хэргээр 2011 онд Хан-Уул дүүргийн шүүхээс дөрвөн жилийн хорих ял сонссон. Гэхдээ Хан-Уул дүүргийн шүүх тэдний дөрвөн жилийн хорих ялыг Өршөөлийн хуульд хамруулж, П.Дашыг 460 сая төгрөгөөр, Л.Алтангэрэлийг 149 сая төгрөгөөр торгоод суллахаар шийдвэрлэсэн.
.JPG)
.JPG)
Гэтэл П.Даш, Л.Алтангэрэл нар “Хэргээ цагаатгуулж, нэр төрөө сэргээлгэнэ” гэж давж заалдах шатны шүүхэд хандсан. Харин давж заалдах шатны шүүх тэдний хэргийг эхнээс нь дахин хянуулахаар Чингэлтэй дүүргийн шүүхэд шилжүүлсэн. Ийнхүү үргэлжилж явсаар 2012 онд Чингэлтэй дүүргийн шүүх П.Даш, Л.Алтангэрэл нарт 3.6 жилийн хорих ял оноож, Улсын дээд шүүх ч тэдний 3.6 жилийн хорих ялыг хэвээр үлдээсэн. Ингээд тэд хорих анги руу ачигдсан байдаг. Товчхондоо, Л.Алтангэрэлийг авлига, албан тушаалын хэрэгтэн гэдгийг эхлээд Хан-Уул дүүргийн шүүх тогтоосон ч хорих ялаас нь өршөөсөн. Гэтэл өршөөгдсөндөө ханаагүй Л.Алтангэрэл хэргээ цагаатгуулах гэж шүүхдээд дахин 3.6 жилийн ял сонсож, улмаар хорих ялаа эдлэхээс өөр сонголтгүй болсон байдаг.

Уг нь Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ “Манай нам авлига, албан тушаалын хэрэгтнүүдтэй хатуу тэмцэнэ. Авлига, албан тушаалын хэрэгт холбогдсон бол албан тушаалд томилохгүй, нэр дэвшүүлэхгүй, намд гишүүнээр байлгахгүй” гэж удаа дараа мэдэгдсэн. Ачир дээрээ авлигын хэргээр 3.6 жил ял сонсож явсан Л.Алтангэрэл өдгөө Төрийн тусгай хамгаалалтын газрын дарга болчихсон сууж байна.
ЖИЖИГ, ДУНД ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН ГАЗРЫН ДАРГА Я.ЭРДЭНЭСАЙХАН БУЮУ ТЕНДЕРЧИН
Засгийн газрын харьяа Жижиг дунд үйлдвэрлэлийн газрын даргаар Ядамсүрэнгийн Эрдэнэсайхан гэгч ажиллаж буй. Я.Эрдэнэсайхан төрд “Ж.Ганбаатарын хүн” гэх тодоос тод, томоос том хаягтай гарч ирж танигдсан. Я.Эрдэнэсайхан, Ж.Ганбаатар хоёрын хувь, хувьсгалын хамтрал эртнийх. Хамгийн сүүлд, Я.Эрдэнэсайхан 2020 оны УИХ-ын болон ИТХ-ын сонгуулиар Баянгол дүүргийн Сонгуулийн хорооны даргаар ажиллаж, Баянгол дүүргийг Ж.Ганбаатарын “вант улс” болгоход үнэлж баршгүй хувь нэмэр оруулсан. Тиймдээ ч 2020 оны сонгуулиас хоёрхон сарын дараа Засгийн газрын харьяа Жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх газрын дарга болж дэвшсэн. Харин эхнэр С.Мөнхзаяа нь Баянгол дүүргийн Нийгмийн хөгжлийн хэлтсийн даргаар томилогдсон байдаг.


Жижиг, дунд үйлдвэрлэлийн газрын дарга Я.Эрдэнэсайхан нэр дээрээ компанигүй. Намтарт нь ч бизнес хийж байсан гэх үг, өгүүлбэр байх. Тэгсэн мөртөө Я.Эрдэнэсайхан хувьдаа 2.4 тэрбум төгрөгийн зургаан орон сууц, нэг хаус, үйлчилгээний нэг барилгатай буюу хамгийн баян “хурган” дарга нарын нэг. Тэгвэл Я.Эрдэнэсайхан төрийн тендерээр хөлжсөн нэгэн аж. Ноцтой хоёрхон жишээ танилцуулъя.
1. Я.Эрдэнэсайхан МАН-ын Намын байгуулалтын газарт ажиллаж байгаад 2016 онд Гадаадын иргэн харьяатын газрын Хангамжийн хэлтсийн даргаар томилогдож, 2018 он хүртэл ажилласан. Гэтэл Я.Эрдэнэсайханыг Гадаадын иргэн харьяатын газарт эхлэхтэй яг зэрэгцээд буюу 2016 онд ээж Д.Цэрэнпил нь “Ганхүлэг Эм Жи Эл” ХХК-ийг байгуулжээ. Улмаар 2017 онд Д.Цэрэнпилийн “Ганхүлэг Эм Жи Эл” ХХК нь Гадаадын иргэн харьяатын газрын Дорноговь аймаг дахь хэлтэст техник тоног төхөөрөмж нийлүүлэх тендерт шалгарсан байгаа юм. Энэ мэтээр Я.Эрдэнэсайханы тендерийн түүх эхэлсэн.
2. Я.Эрдэнэсайхан УИХ-ын гишүүн Ж.Ганбаатартай хоршиж, Баянгол дүүргийг “эрхшээж” байх үедээ тендерээр түрийвчээ түнтийлгэж амжсан нэгэн аж. Тодруулбал, Я.Эрдэнэсайханы төрсөн эгч Я.Эрдэнэчимэгийн нөхөр Гомбосүрэнгийн Төмөрбаатар “Голд Өлзийт” ХХК-ийн эзэмшигчээр 2019 оны тавдугаар сарын 29-нд бүртгүүлсэн. Маргааш нь буюу 2019 оны тавдугаар сарын 30-нд ЗТХЯ-наас Баянгол дүүргийн VI хорооны автозамыг засварлах хоёр тэрбум төгрөгийн тендер, Баянгол дүүргийн VII хорооны автозамыг засварлах хоёр тэрбум төгрөгийн тендер гэсэн нийт дөрвөн тэрбум төгрөгийн хоёр тендер зэрэг зарласан. Гэтэл Я.Эрдэнэсайханы хүргэн ах Г.Төмөрбаатар энэ хоёр тендерт “Голд Өлзийт” ХХК-аар оролцоод шалгарчихсан байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл, Г.Төмөрбаатар “Голд өлзийт” ХХК-ийг эзэмшигч болсныхоо ердөө маргааш нь 4.0 тэрбум төгрөгийн хоёр тендерт материалаа явуулаад шалгарчихсан гэсэн үг. Илүү ноцтой нь, Я.Эрдэнэсайхан хүргэн ах Г.Төмөрбаатарынхаа нэр дээрх “Голд Өлзийт” ХХК-аар Баянгол дүүргээс анх дөрвөн тэрбум төгрөгийн тендер авч амтшаад, үргэлжлүүлэн 2020 онд 4.7 тэрбум, 2021 онд 5.4 тэрбум төгрөгийн тендер авсан байдаг аж.




Ердөө хоёрхон компанийг жишээг дурдахад л ийм байна. Уг нь Л.Оюун-Эрдэнийн “шүүр” ажиллагаа хэрэгжсэн бол хамгийн түрүүнд “шүүрдүүлэх” дарга нарын нэг нь Я.Эрдэнэсайхан байж.
АШИГТ МАЛТМАЛ ГАЗРЫН ТОСНЫ ГАЗРЫН ДАРГА Л.БАЯРМАНДАЛ БУЮУ “ЛИЦЕНЗЧИН”
Засгийн газрын харьяа Ашигт малтмал газрын тосны газрын даргаар Лхамсүрэнгийн Баярмандал гэгч ажиллаж буй. АМГТГ-д судлаач, Геологийн судалгааны төвд судлаач, У.Хүрэлсүхийг Ерөнхий сайд байх үед зөвлөх нь байсан гэхээс өөр төрд ажилласан туршлага, намтаргүй нэгэн. Өөрөөр хэлбэл, танигдаж амжаагүй, төрд “шинэ хүн”. Гэтэл Л.Баярмандал нь үнэндээ Ашигт малтмал, газрын тосны газрын дарга байж болохооргүй ашиг сонирхлын асар их зөрчилтэй буюу уул уурхайн орд газар эзэмшигч, олборлогч эзэдтэй “халаас нэгтэй” нэгэн аж. Тэр тусмаа, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнийн “өштөн” гэж харагдах “нүүрсний” Б.Ганхуяг, “сахал” Д.Эрдэнэбилэг хоёртой холбоотон болж таарч байна. Хэрхэн холбогддогийг нь хоёр ноцтой баримтаар харуулъя.

1. Л.Баярмандал 2011 оноос хойш “Прайм-Альянс” ХХК-ийг “УБТЗ” ХНН-ын дарга асан Лувсандагвын Пүрэвбаатартай хамтран эзэмшиж, гүйцэтгэх захирлаар нь ажиллаж байсан. Мөн одоо Л.Баярмандал, Л.Пүрэвбаатар нар “Дотоку кайкан” гэх буддын хийдийг хамтран эзэмшиж байгаа. АМГТГ-ын дарга Л.Баярмандалын хамтрагч Л.Пүрэвбаатар нь “УБТЗ” ХНН-ын даргаар 2014-2016 онд хоёр жил ажилласан. Гэвч “УБТЗ” ХНН-ын дарга байхдаа 1.5 тэрбум төгрөгийн хаус хувьдаа завшсан хэргээр 2018 оноос хойш шалгагдаж, 2021 онд шүүгдсэн. Шүүхээс Л.Пүрэвбаатарыг гэм буруутайд тооцсон ч Өршөөлийн хуульд хамруулж, 13 сая төгрөгөөр торгоод сулласан байдаг.
Илүү ноцтой нь, АМГТГ-ын дарга Л.Баярмандалын хамтрагч Л.Пүрэвбаатарын “Ресурс-Альянс” ХХК нь уул уурхайн лицензийн “мангас”-ууд руу шууд хөтөлдөг. Тодруулбал, Л.Пүрэвбаатар “Ресурс-Альянс” ХХК-ийг Ерөнхий прокурор асан Д.Дорлигжавын төрсөн дүү Д.Баатартай хамтран эзэмшдэг. Харин Д.Баатар нь цаашаа Худалдаа хөгжлийн банкны эзэн, “сахал” хочит Л.Эрдэнэбилэгтэй “Империал майнинг корпорэйшн” ХХК, “Баюуд майнинг” ХХК, “Аурум металс” ХХК, “Монголиан нэшнл коал корпорэйшн” ХХК, “Алтайн гянт” ХХК зэрэг алт, нүүрсний “акул” компаниудаар холбогдож ирсэн. Дээрх компаниудын эзэмшдэг алт, нүүрс, ховор металын лицензүүдийг тоолбол цаг, цаас дутна. Зөвхөн “Аурум металс” ХХК л гэхэд уул уурхайн 12 лицензтэй, эзэмшдэг лицензийн тоогоороо улсдаа 9-д жагсдаг. Бүр цаашилбал, “сахал” Д.Эрдэнэбилэгт Ноён уулыг тойрсон алтны 10 ордыг эзэмшдэг “Сентерра гоулд монголия” ХХК, “Бороо гоулд” ХХК болон Ховд аймаг дахь ховор металын Халзан бүрэгтэй ордыг эзэмшдэг “Монголиан нэшнл рийр ийрт корп” ХХК гэх аварга компаниуд бий. Өдгөө “сахал” Д.Эрдэнэбилэгийн “Монголиан нэшнл рийр ийрт корп” ХХК-ийн Халзан бүрэгтэйн ордыг цуцлах эсэх асуудлыг Л.Оюун-Эрдэнэ Засгийн газраараа хэлэлцүүлж буй. Гэтэл Засгийн газрын харьяа АМГТГ-ын дарга Л.Баярмандал нь лицензийн “мангас” Д.Эрдэнэбилэгтэй дам холбоотон байж таарч байна. Хоржоонтой биш гэж үү.
2. Л.Баярмандал 2014 онд “Усу коал” ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байсан. “Усу коал” ХХК-ийг Л.Баярмандалын дүү Л.Гансүх болон ах Х.Халиун нар нь эзэмшдэг. Тэгвэл Х.Халиун нь Мягмарсүрэнгийн Батгэрэл гэгчтэй “Юни авто транспортейшн” ХХК-ийг хамтран эзэмшдэг. Хамгийн ноцтой нь, Х.Халиуны хамтрагч М.Батгэрэл нь “Овоот толгой ресурсес” ХХК-ийн эзэн. Өдгөө “нүүрсний” хэргээр шүүгдэж буй Б.Ганхуяг “Эрдэнэс тавантолгой” ХК-ийн гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байхдаа буюу 2020 оны дөрөвдүгээр сард М.Батгэрэлийн “Овоот толгой ресурс” ХХК-ийг “Цанхийн баруун уурхайн хөрс хуулалт, олборлолтын ажил гүйцэтгэгч”-ээр тендергүйгээр шалгаруулж, 799.3 тэрбум төгрөгийн гэрээ байгуулсан. Үүнийхээ хариуд Б.Ганхуяг “Овоот толгой ресурс” ХХК-ийн захирал М.Батгэрэлээс их хэмжээний авлига авсан хэрэг нь шалгагдаж буй. Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ нүүрсний хулгайтай, тэр тусмаа Б.Ганхуягийн бүлэглэлтэй тэмцэж байна гэж ард түмнээр алга ташуулаад л байгаа. Гэтэл Л.Оюун-Эрдэнийн өөрийнх нь “цэрэг”-үүдийн нэг буюу Засгийн газрын харьяа АМГТ-ын дарга Л.Баярмандал нь Б.Ганхуягийн “нүүрсний” хэрэгтэй дам холбоотон болж таарч байна.
Үргэлжлэл бий.
ШҮҮР АЖИЛЛАГААНЫ ҮНЭН ТӨРХ БУЮУ ЗАСГИЙН ГАЗРЫН АВЛИГАЧИН, ТЕНДЕРЧИН, ЖДҮ-ЧИН, ЛИЦЕНЗЧИН ДАРГА НАР |
|