Хот шиг хотод амьдрах гэж аргаа барж байна даа, бид. Утаа бууруулах зуух, нүүрсний туршилт, түгжрэл бууруулах тэгш сондгойн туршилт, төмөр хашааны туршилт гэж “туулай” болсоор туйлдаж гүйцлээ. Ядахад, ямбатнууд нь түмэн туршилтынхаа төсвөөр өөрсдөө хөлжиж, хөрөнгөжөөд тасарч гүйцлээ. Утаа бууруулах төсөв улстөрчдийн “ундаалдаг” ундаргатай булаг мэт байж ирсэн. Түгжрэл бууруулах төсөв ч түүнтэй адилаар төрийнхний “ходоод” руу л явж орж буй бололтой.
Яармагийн зам дээр тавьсан төмөр хашлага 950 сая төгрөг буюу тэрбум төгрөгийн өртөгтэй нь өчигдөр ил болж, түгжрэлд туйлдсан түмнийг улам ундууцуулав. Төлсөн татварын мөнгөөр нь түгжрэл бууруулах биш эсрэгээрээ тэг, таг зогсоож буйд уурлахаас ч яах билээ. Тэгвэл хэн гэгч бөх зүрхтэн нь төмөр хашлагаар бизнес хийж, нийслэлийн 1.5 сая иргэний түгжрэл гэх толгойны өвчнөөр түрийвчээ түнтийлгэж байгааг тандаж үзлээ.
Төв зам болон Яармагийн замд тавьсан төмөр хашааг “Улаанбаатар зам засвар, арчлалтын газар” хариуцаж буй. Өчигдөр Түгжрэл бууруулах төслийн нэгжийн захирал Ч.Батзориг хэвлэлд ярилцлага өгөхдөө “Төмөр хашлагыг “Улаанбаатар зам засвар, арчлалтын газар”-ынхан өөрсдөө хийсэн” гэж ярьсан. “Улаанбаатар зам засвар, арчлалтын газар”-ын Үйлдвэрлэлийн хэлтэс нь 33 ажилчинтай бөгөөд явган хүний гарц, зогсоол, уулзварт байрлуулах самбар мэтхэнийг л өөрсдөө гагнаж хийдэг юм байна. Харин Яармагийн замд тавьсан шиг 12 км урт төмөр хашлагыг өөрсдөө хийх боломжгүй ажээ.
Тэгвэл “Улаанбаатар зам засвар, арчлалтын газар”-ын данснаас өнгөрсөн зургадугаар сараас хойш “Ундрах эхлэл” ХХК-ийн данс руу 665 сая төгрөг шилжүүлжээ. Ноцтой нь, ямар ч тендер, гэрээгүйгээр энэ мөнгийг шилжүүлсэн байх аж.
Тухайлбал, “Ундрах эхлэл” ХХК-ийн данс руу
- Зургадугаар сарын 6-нд 105 сая төгрөг
- Долдугаар сарын 4-нд 215 сая төгрөг
- Наймдугаар сарын 4-нд 100 сая төгрөг
- Наймдугаар сарын 9-нд 216 сая төгрөг
- Наймдугаар сарын 24-нд 29.4 сая төгрөг буюу нийт таван удаагийн гүйлгээгээр 665 сая төгрөг шилжүүлсэн байна. Сард 2-3 удаа юуны төлбөрт нэг компани руу ийм хэмжээний мөнгө шилжүүлснийг нь хөөж үзвэл, гүйлгээний хуулга дээр нь “УБЗЗАГ-аас хайсны төлбөр шилжүүлэв” гэсэн байх аж. “Улаанбаатар зам засвар, арчлалтын газар”-ынхны цахим хаягнаас шүүлт хийж үзвэл энэ зун хотод хашаа, хайс нэмж тавьсан тайлан алга. Тэгэхээр дээрх 665 сая төгрөг өнөөх Яармагт тавьсан тэрбум төгрөгийн өртөгтэй төмөр хашлаганы тал төлбөр болж таарах нь.


Цааш хөөвөл, “Ундрах эхлэл” ХХК-ийг анх 2010 онд Г.Адъяа, Б.Билгүүн гэх ээж, хүү хоёр хүнс барааны дэлгүүр ажиллуулах зорилгоор Хөвсгөл аймагт байгуулжээ. Гэвч үйл ажиллагаа огт явуулаагүй аж. Харин 2022 оны арваннэгдүгээр сарын 21-нд Дармаахүүгийн Энхбаяр гэгчид зарагдаж, хаяг нь ч Хөвсгөлөөс хот руу шилжсэн байна. Ингээд “Ундрах эхлэл” ХХК Д.Энхбаярт шилжсэнээс ердөө долоон сарын дараагаас “Улаанбаатар зам засвар, арчлалтын газар”-аас тус компанийн данс руу сар бүр 100, 100 сая төгрөг урсаж эхэлжээ.

Гэхдээ тэрбум төгрөгөөр төмөр хашлага “шахсан” “Ундрах эхлэл” ХХК-ийн жинхэнэ эзэн нь Д.Энхбаяр биш, тэр “орлон тоглогч” аж. Тэгээд ч Д.Энхбаяр нь Солонгост ажиллаж байгаад ирсэн, төрд тэрбум төгрөгөөр төмөр хашлага “шахах” хэмжээнд томорч амжаагүй яваа залуу юм байна. Харин “Ундрах эхлэл” ХХК-ийн жинхэнэ эзэн нь Баянзүрх дүүргийн МАН-ын хорооны тэргүүлэгч, “Нийслэлийн нутгийн захиргааны цолцолбор барилгын ашиглалтын өмнөх захиргаа” УТҮГ-ын дарга Б.Батсайхан гэгч аж. Б.Батсайхан, Д.Энхбаярын хоёрын холбоо хамаарлыг нарийвчилж тайлбарлавал, Д.Энхбаярын эхнэр Э.Солонго, Э.Солонгын төрсөн ах Э.Түвшинтөр, Э.Түвшинтөрийн эхнэр Л.Цолмон, Л.Цолмонгийн төрсөн эгч Л.Болор, Л.Болорын нөхөр Б.Батсайхан гэх аалзны тор шиг сүлжээ гарч ирнэ. Өөрөөр хэлбэл, Д.Энхбаяр нь Б.Батсайханы баз хүргэний хүргэн гэсэн үг. Б.Батсайхан “Ундрах эхлэл” ХХК-ийг өөрөөсөө ийм хол “нуусан” нь цаанаа учиртай.
Тодруулбал, Б.Батсайхан Баянзүрх дүүргийн Засаг дарга Н.Баярмөнхтэй үй зайгүй, өвөр түрийний дотно найзууд. Тэд Баянзүрх дүүргийн МАН-ын хороог 10 гаруй жил хамтарч удирдсан. Насаараа нам дагасныхаа хэргийг гаргах гэж Б.Батсайхан 2016 оны сонгуулиар Н.Баярмөнхийг дагаж, Баянзүрх дүүргийн ИТХ-д хамт нэр дэвшсэн ч унасан. Гэхдээ Н.Баярмөнх найз Б.Батсайханыгаа хоосон орхиогүй буюу 2019 онд “Нийслэлийн нутгийн захиргааны цолцолбор барилгын ашиглалтын өмнөх захиргаа” УТҮГ-ын дарга буюу Яармагт баригдсан Шинэ хотын захиргааны барилгын ашиглалтын даргаар томилуулсан байгаа юм. Товчхондоо, насаараа дагасан МАН-аасаа албан тушаал аваад удаагүй байгаа Б.Батсайхан, Засаг даргын зөөлөн сэнтийд заларч буй Н.Баярмөнх хоёр тэрбум төгрөгийн төмөр хашлаганы “шахаа”-наас болж асуудалд орохыг хүсээгүй учраас “Ундрах эхлэл” ХХК-ийг хаа байсан Хөвсгөлөөс худалдан авч, баз хүргэнийхээ хүргэний нэр дээр нууцалсан гэж харагдаж байгаа юм.


Илүү ноцтой нь, тэрбум төгрөгийн өртөгтэй төмөр хашлагыг өөрсдөө үйлдвэрлэж байгаа гэж нийслэлчүүдэд итгүүлж, цаагуураа “Ундрах эхлэл” ХХК-аас худалдан авч байсан “Улаанбаатар зам засвар, арчлалтын газар”-ын дарга Б.Галхүү нь Н.Баярмөнх, Б.Батсайхан хоёрын “цэрэг” аж. Тодруулбал, Б.Галхүү нь 2016 оноос хойш Баянзүрх дүүргийн МАН-ын хорооны дэд даргаар ажилласан. Улмаар 2020 онд Баянзүрх дүүргийн ИТХ-д МАН-аас нэр дэвшсэн ч унасан. Ингээд мөн л Н.Баярмөнх хоосон хоцорсон Б.Галхүүг 2020 оны арванхоёрдугаар сард “Улаанбаатар зам засвар, арчлалтын газар”-ын даргаар томилуулсан аж.

Ингэж харвал, Н.Баярмөнх нь түгжрэл бууруулах нэрээр төмөр хашлага хэрэглэж эхлэхийг эртнээс мэдсэн, Б.Батсайхан нь Хөвсгөлөөс татварын өргүй, тендерийн түүхгүй “Ундрах эхлэл” ХХК-ийг худалдан авч, баз хүргэнийхээ хүргэн Д.Энхбаярын нэр дээр бүртгүүлсэн, Б.Галхүү нь тэрбум төгрөгийн төсөвтэй төмөр хашлага нийлүүлэгчээр “Ундрах эхлэл” ХХК-ийг тендергүй шалгаруулж, сард 2-3 удаа төсвийг нь шилжүүлж байсан схем тодорч байгаа юм. Товчхондоо, тус сайн хоршжээ гэмээр.
Эцэст нь, тэд төмөр хашлаганы тэрбум төгрөгөөс хэдийг нь хувьдаа халаасалсан бэ гэдэг асуудал, бас асуулт гарч ирнэ. Түгжрэл бууруулах төслийн нэгжийн захирал Ч.Батзориг өчигдөр хэвлэлд ярилцлага өгөхдөө “Нэгдүгээр эгнээнд тавих 12 мянган метр урт төмөр хашлага бэлдсэн, нийт өртөг нь 950 сая төгрөг” гэж ярьсан. Хамгийн өргөн хэрэглэгддэг хятадын худалдааны сайт болох “Таобао” сайтаас хайлт хийж үзвэл, Яармагийн замд тавигдсантай яг ижил буюу 3 метр урт, 60 см өндөр, цагаан өнгөтэй, цацруулагчтай төмөр хашлага дунджаар 35-40 юань гэх үнэтэй байдаг аж. Төгрөгөөр тооцвол 40 юань нь 19 мянган төгрөг гэсэн үг. Энэ ханшаар бол 12 мянган метр буюу 12 км урт төмөр хашлагын нийт үнэ 76 сая төгрөг болж байна.
ТЭРБУМ ТӨГРӨГИЙН ТӨМӨР ХАШЛАГА МАН-ЫН ГУРВАН ДАРГЫН ШАХАА БАЙВ УУ |
|