Автомашины азын дугаарыг хууль бусаар худалдсан албан тушаалтнуудыг шалгаж байгаа. Тодруулбал, автомашины азын 3000 гаруй дугаарыг эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, бусдад давуу байдал үзүүлж олгосон Авто тээврийн үндэсний төвийн дөрвөн ажилтныг АТГ-аас мөрдөн шалгаж байгаа. Авлигын шалтгаан, нөхцөлийг арилгах хүрээнд АТГ-ын Урьдчилан сэргийлэх хэлтсээс 2020 онд Зам, тээврийн хөгжлийн яаманд хоёр удаагийн зөвлөмж өгч, журам шинэчлэх ажлын хэсгийн гурван удаагийн хурал, сайдтай хоёр удаагийн уулзалт зохион байгуулсан байдаг. Энэ ажлын үр дүнд авлигын шалтгаан бүхий журам өөрчлөгдөж, автомашины азын болон энгийн дугаарыг дуудлага худалдаагаар зардаг болсон юм. Дуудлага худалдаагаар зарсан азын дугаарын мөнгө улсын төсөвт орох боломжтой болсон.

Автомашины улсын дугаарыг дуудлага худалдаагаар зардаг болсноор иргэдэд хүртээмжтэй болсон. Гэсэн хэдий ч үнийн хөөрөгдөл үүсэж, ченжүүд автомашины дугаарыг дуудлага худалдаагаар хямд үнээр худалдан авч, иргэдэд өндөр үнээр зарах болжээ. Бид энэ талаар дараах сурвалжилгыг бэлтгэлээ.

“Машины азын дугаар авна, зарна, солино” “Автомашины улсын дугаар, бичиг баримт авна, зарна” “Машины азын дугаар авна, зарна” гэх нэртэй хэд хэдэн фэйсбүүк хаяг байдаг аж. Автомашины дугаар зарах болон авах зар тус группүүдэд нээлттэй байдаг гэнэ. Бид тус группийн хэд хэдэн зарыг гүйлгэж уншив. Голчлон ченжүүд байдаг бололтой “Сонирхож байгаа дугаараа хэлнэ үү, захиалга хийж өгнө. Эдгээр дугаарыг зарна. Азын дугаар зарна, чат бич” гэх  утга бүхий зарыг тогтмол оруулжээ. Ингэхдээ нэг хүн дор хаяж 10-20 дугаар бичиж, “Цаана дахиад зөндөө бий” хэмээн постоо үргэлжлүүлсэн байлаа.

“Алтан азын дугаар 25 сая төгрөг”

“Надад олон дугаар бий. Улсын дугаарууд автомашинд байгаа учир найдвартай нэр шилжүүлж өгнө. Хамгийн гол нь авч байгаа хүний машин үзлэг, оношилгоонд хамрагдаж, зөрчилгүй, асуудалгүй байх хэрэгтэй. Улсын дугаарууд 700-25 сая төгрөгийн үнэтэй байна. Тухайлбал, 4444 У.. гэсэн азын алтан дугаар 25 сая төгрөгийн үнэтэй. Харин 7070, 3131 гэх мэт азын дугаарыг 2.5-5 сая төгрөгөөр болгож, хямдруулсан байгаа. Олон жилийн өмнө авсан дугаарууд учраас хямдхан байгаа шүү” гэлээ.

Энгийн дугаар 300-800 мянган төгрөгийн үнэтэй байна

“Энгийн азын дугаар таван сая гэж байна. Харин энгийн дугаар 300-800 мянган төгрөгийн үнэтэй байгаа. Хүссэн тоогоо хэлэх юм бол гаргаад өгч болно. Захиалга хийх учраас жаахан хүлээгдэж магад. Харин энгийн бэлэн дугаар бол олон бий. Яг хүсэж байгаа тоогоо л хэлэх хэрэгтэй. Серийн дугаар нь Улаанбаатар, орон нутгийн байхаас шалтгаалж үнэ нь өснө” гэсэн юм.

Авсан дугаараа иргэд хоорондоо өндөр үнээр зарж борлуулахад манай байгууллага хяналт тавих боломжгүй

Дуудлага худалдаа явуулдаг болсноор иргэд 50 мянган төгрөгийн дэнчин тавьж, 0 төгрөгөөс эхэлж үнэ хаялцдаг болсон. Мөн үүнээс өмнө ч иргэд улсын дугаарыг үнэгүй авдаг байсан юм. Автомашины улсын дугаарыг маш их хэмжээгээр зарж борлуулж байгаа хүмүүст ямар хяналт, шалгалт тавьдаг талаар Автотээврийн үндэсний төвийн Тээврийн хэрэгслийн бүртгэлийн ахлах мэргэжилтэн Х.Золжаргалаас тодрууллаа.

           Тэрбээр “Автомашины улсын дугаарыг манай байгууллага хуулийн дагуу  дуудлага худалдаагаар худалдаж байгаа. Дуудлага худалдааны эхлэх үнэ нь 0 төгрөг. Иргэд 50 мянган төгрөгийн дэнчин тавьж байгаа. Авсан дугаараа иргэд хоорондоо өндөр үнээр зарж борлуулахад манай байгууллага хяналт тавих боломжгүй. Өмнө дугаарыг олноор нь зарж болдоггүй байсан. Харин удаа дуудлагаар зарж байгаа гэсэн үг. Иргэд ямар байдлаар улсын дугаар олноор нь олж авсныг мэдэхгүй. Нэг хүн 100 улсын дугаар ч авах эрхтэй. Харин дугаараа зөвхөн автомашин дээр бүртгүүлж авах ёстой. Дуудлага худалдаагаар нэг хэчнээн дугаар авч болно гэсэн үг.  Нэг серийн дугаараас 387 дугаар задардаг. 387 дугаарыг нэг хүн ч худалдан авах боломжтой. Хувь хүний авсан хөрөнгөд хяналт тавихгүй. Азын дугаар нэг хүнд яагаад тийм олон байгааг бид мэдэхгүй” гэлээ.