Ер бусын амгалан тайван Вена хот

    Унгар Улсын Будапешт хотоос гарч Австри Улсын Вена хотыг зорив. Манай монголчууд Австри, Австрали хоёрыг хольж, солин, андуурч, индүүрэх нь бий. Будапештээс 5-6 цаг яваад харуй бүрий өнгөрсөн хойно, үдшийн 23:00 цагт Вена хотод ирлээ. Үдшийн Вена хот нэг л нам гүмхэн тайван байв. Ямарч хөл хөдөлгөөнгүй, машин тэрэг битгий хэл явган хүн ч үзэгдэж, харагдахгүй байсан нь сонин. Ер нь Австричууд эрт унтаж амардаг бололтой. Европын бусад хотуудыг бодвол Австрийн  Вена хотын гудамж, талбай харьцангуй уужим, цэлгэр юм шиг санагдсан. Барилга, байшингууд Герман, Унгар, Чехийн хотоос арай өөр хэлбэр загвартай. Навтгар дөрвөлжин  дээвэртэй байшингууд гол төлөв байх. Барилга хоорондын зай харьцангүй чөлөөтэй, шавааралдаж  баригдаагүй  байх юм. Вена хотын иргэд ер нь л их тайван амгалан хүмүүс бололтой.

     Австрийн нийслэл Вена хот нь сонгодог хөгжим, вальс бүжиг, уран баримал, цэцэрлэгжүүлэлтийн урлагийн төв, өлгий нутаг гэдэг.  Вена хотын ихэнх барилга нь барокко стилийн архитектураар баригджээ. Вена хотын амтат хоолтой ресторанууд нь жуулчдыг маш их татдаг аж. Амьдралын чанар, амьжиргааны нөхцөл байдлаараа Вена хот дэлхийн тэргүүлэгч хотуудын нэг юм байна.  Австри Улсад гайхамшигт Шёнбрунн ордон, Хофбург, Ратаус, Белведер ордон зэрэг олон тансаг дурсгалт газрууд бий.

Монголчуудын эчнээ танил Австри, Унгарын  “Хатан хаан Сисси”

     Бид Монгол Улсынхаа бодит үнэн, түүх, хаад, ноёд, хатад, цэргийн алдарт жанжин, эрдэмтэн мэргэдээ тэр бүр сайн мэддэггүй. Тэгсэн хэрнээ Асвтрийн хатан хаан Сиссигийн хамаг амьдралыг ёстой нэг хүүрнэн өгүүлнэ. Хатан хаан Сиссигийн ордны хов жив, ор хөнжлийн асуудлыг нь хүртэл сайн мэднэ. Энэ бүхэн кино урлагийн агуу хүч нөлөө л дөө. Монголчуудыг  70 гаруй жил дарангуйлсан  ЗХУ буюу ОХУ-ын  үзэл, суртлын нөлөөгөөр монголчууд түүх соёл, үндэсний ухамсараа устгуулан мөхөөсөн билээ. Оросыг дахин шүтэх, социализм, коммунизмыг магтан дуулах, үзлээр 1921 оноос хойш биднийг тархийг угаасан. Тийм болохоор бид хойд хөршөө “Тэнгэрт тултал магтаж”, өмнөд хөршөө “Газар доогуур ортол” нь муулаад бүр сурчихсан улс.

    Австри, Унгарын хатан хаан Элизабет 1837-1898 оны хооронд амьдарч байжээ. Европын түүхэн дэх хамгийн алдартай хатдын нэг юм байна. Түүнийг бид 1950-иад онд хийгдсэн “Хатан хаан Сисси” киногоор нь сайн мэдэх билээ. Харин бодит Сисси, жинхэнэ Элизабет хатан ямар амьдрал туулсан бэ.  Бодит амьдрал дээр тэр ямар эмэгтэй байсан гэдгийг сайн мэдэхгүй. Киноны үйл явдлаар л төсөөлөн, зураглаж  байгаа. Сисси буюу Баварийн гүнж Элизабетийн үеэл ах болох,  ирээдүйн нөхөр нь  23 настай байсан гэнэ. Харин Сисси эзэн хаан Франц Жозефтой танилцахдаа 15 настай жаахан охин байжээ. Эзэн хааны эх Баварийн гүнж Софи 1853 онд хүүгээ гэрлүүлэхээр шийдэж, Сиссигийн эгч 18 настай Хеленийг ирээдүйн бэрээрээ товлосон байж. Гэтэл залуу хаан түүнийг бус, жаалхан, 15 настай Сиссийг эхнэрээрээ болгон сонгож авах хүсэлт гаргасан байна.

     Бидэнд хатан хаан Сиссигийн ордны орчин тойрныг үзэж сонирхох хоёрхон цагийн хугацаа байсан. Тийм болохоор богино хугацаанд их зүйлийг үзэж, харахыг хичээсэн. Австри, Унгарын хатан хаан Сисси Шёнбрунн шилтгээнд амьдарч байжээ. Энэхүү шилтгээнийг 1997 онд “ЮНЕСКО”-гийн дэлхийн соёлын өвд бүртгэн авсан байна. Тус улсад очсон жуулчид хамгийн түрүүнд хатан хаан Сиссигийн Шёнбрунн шилтгээн рүү очин үзэж сонирхдог юм байна.  Вена хотноо очвол заавал үзэх газрын нэгд Шёнбрунн шилтгээн болон тус ордны Глориет цэцэрлэг хүрээлэн ордог аж.

    Шилтгээн рүү хойд талын хаалгаар нь орлоо. Ордны ард талд асар том, өндөр ганц мод байх юм. Тэр модыг зул сарын баярын чимэглэлээр гоёсон байв. Дөнгөж л арваннэгдүгээр сар гарч байхад Шёнбрунн шилтгээнд аль хэдийнэ, Европын бусад улсаас түрүүлэн зул сарын уур амьсгал оржээ. Нэгэн жигд улаан өнгийн худалдааны жижиг модон мухлагуудыг замын хоёр талаар  байршуулж, шинэ жилийн гэрэл, чийдэн, чимэглэл, саагаар чимэглэсэн байсан. Хатан хаан Сисси болон Шёнбрунн шилтгээн, гацуур мод, санта, цаа буг, зул сарын зураг бүхий бэлэг дурсгалын зүйл, хөргөгчний наалт, аяга, таваг, зураг, ил захидал, тэмдэг, гоёл чимэглэл, зүйлт, бөгж, бугуйвч, цүнх, тор гээд олон зүйлийг зарах аж.

    Шёнбрунн шилтгээний баруун талын хашаагаар дамжиж ордны урд талаас музей руу орно. Шилтгээний урд талын Глориет цэцэрлэг хүрээлэн үнэхээр гайхалт том талбайг эзлэх юм билээ. Усан оргилуур, уран баримлын донж хэлбэр орчин үнэхээр гайхалтай уусан зохицжээ. Цэцэрлэг хүрээлэнгийн мод, бутыг нэгэн жигд тэгшлэн зассан байлаа. Зүлэг нь ногоон, цэцгэн хээтэй хивс дэвссэн юм шиг гоё. Зүлгийг өнгө, өнгийн цэцэгсээр уран чамин гоё хээ, угалз гарган гоёсон байлаа.

Альпийн нурууны аялал жуулчлалын бүс нутаг Австри

      Бүгд Найрамдах Австри Улс нь төв Европын урд бүсийн Альпийн нурууны зүүн хэсэгт байрладаг. Тус улсын нийт газар нутаг нь 83,879 хавтгай дөрвөлжин километр талбайтай юм байна.  Нийт есөн сая хүн амтай. Австри Улс дэлхийн нэгдүгээр  дайнд ялагдал хүлээснийхээ дараа удаан хугацааны туршид Герман Улстай хамт нэг улс болон оршин тогтносон байсан гэнэ. Түүний дараа дэлхийн хоёрдугаар дайнд 1945 онд дахин ялагдал хүлээснээр Герман Улсаас салан тусгаарлаж бүрэн эрхт улс болжээ.

    Австричууд улсынхаа байгаль орчныг маш сайн хамгаалдаг. Ой модтой бүс нутгийнхаа гуравны нэгийг тусгай хамгаалалттай газар хэмээн улсын хамгаалалтад авсан байх юм. Нийт хог хаягдлынхаа 63 хувийг дахин боловсруулдаг гэнэ.  Цахилгаан, эрчим хүчнийхээ ихэнх хэсгийг нар, салхины сэргээгдэх эрчим хүч ашиглан гаргаж авдаг байна. Альпийн нурууны үзэсгэлэнт байгаль орчныг дагасан аялал жуулчлал нь Австри  Улсын төсөв, эдийн засгийг бүрдүүлэгч гол салбар болжээ. Жуулчдаас жилд дунджаар нэг тэрбум ам.долларын ашгийг олдог гэх юм.  Австри Улс нь нийт есөн холбооны бүс нутагт хуваагддаг. Тэдгээр нь Вена, Бургенланд, Дээд Австри, Доод Австри, Зальзбург, Карантия, Форарлберг, Тироль,  Штири гэж байдаг аж.

Австри Улс Вена хот 2025.11.14.