МАН-ын “гал тогоо”-нд тасралтгүй 20 гаруй жил чанагдаж, арын албыг нь хариуцаж явсаар дөнгөж сая парламентад орж ирсэн хоёр гишүүн бий. Нэг нь УИХ-ын дарга Дашзэгвийн Амарбаясгалан, нөгөөх нь УИХ-ын гишүүн, Ёс зүй дэгийн байнгын хорооны Баярмагнайн Баярбаатар. Нас чацуу тэд өнгөрсөн 20 гаруй жилийн хугацаанд намынхаа гал тогоог “барьсан” ч төдийлөн ил гарахгүй явсаар өнгөрсөн сонгуулиар гишүүн болцгоосон. Угтаа бол улс төрд удаан бэлтгэгдсэн ч урдуураа дүү нараа олон дайруулсан бууриа сахигчид гэж болно. Эрх мэдлийн бялуу хуваалтын гол зохицуулагчдид албан тушаалын хуваарилалтаас болтлоо МАН-д зүтгэсэн ч хоосон хоцорсон удаа олон байсан гэсэн үг. Өнгөц харахад ийм боловч үнэндээ ураг удмаараа МАН-ын “гал тогоо”-г сахиж байгаа Баярмагнайн Батбаатар гэж чухам хэн болохыг танилцуулъя.

Б.Баярбаатар ааваараа Булган аймгийн Хишиг-Өндөр сумын харьяат Улаанбаатар хотод төрж, өссөн, хуульч, эрх зүйч мэргэжилтэй. МАН-ын жагсаалтын 13 дугаарт эрэмбэлэгдэж, УИХ-д орж ирсэн.  Аав Л.Баярмагнай агсан нь 1995 онд МАН-ын Удирдах зөвлөлд нарийн бичгээр тоо бүртгэлийн ажилтнаар ажиллаж эхэлснээсээ хойш МАН-д хүчин зүтгэсэн. Тэгэхээр тэрбээр аавынхаа улс төрийн үйл хэргийг залгамжилж яваа гэсэн үг. Харин ээж нь Ардын жүжигчин Л.Чаминчулуун.

Б.Баярбаатар хуульч эрх зүйчээр “Шихихутаг” дээд сургуулийг төгссөн. Үндсэндээ Б.Баярбаатарыг улс төрд “бойжуулсан” хүн нь “Шихихутаг” сургуулийн үүсгэн байгуулагч, УИХ-ын гишүүн асан Д.Лүндээжанцан. Б.Баярбаатар 2003 онд УИХ-ын гишүүн асан Д.Лүндээжанцанг Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооны дарга болоход туслахаар нь ажиллаж, улс төрд хөл тавьсан. Ингээд УИХ-ын дэд дарга, УИХ-ын даргаар ажиллаж байх хугацаанд нь Д.Лүндээжанцангийн туслахаар тасралтгүй таван жил ажилласан. 2008 оноос УИХ дахь МАН-ын бүлгийн ажлын албанд томилогдсоноор МАН-ын арын албыг 10 гаруй жил тэр даасан гэсэн үг.

Ингээд 2020 онд МАН-ын Хяналтын хорооны дарга болж тушаал дэвшсэн. Үндсэндээ сонгуулиар хэнийг нэр дэвшүүлж, хэнийг үлдээх вэ гэдгийг зохион байгуулагчдын нэг болсон гэсэн үг. Цаашлаад ёс зүйн хариуцлага алдсан гишүүдээ намаасаа хасах хүртэлх арга хэмжээг авах эрх мэдэл бүхий албан тушаалтан болж, дэвшсэн юм.

    Гэвч Б.Баярбаатарыг МАН-ын Хяналтын хорооны даргаар ажиллах хугацаанд гишүүдийнх нь олонх нүүрс, “Ногоон автобус”, “Хөгжлийн банк”-ны хэрэгт холбогдсон ч тэр хэнд нь ч хариуцлага тооцож чадаагүйг нь онцлох хэрэгтэй. Гээд болоогүй, Их хуралд сууснаасаа хойш Ёс зүй, дэгийн байнгын хорооны даргаар томилогдсон ч мөн л чуулгандаа суудаггүй, “дэггүй” гишүүдээ дэглэж чадахгүй бахь байдгаараа сууж буй. 

Б.Баярбаатар насаараа намын аппаратанд ажилласан ч хөрөнгө чинээгээрээ бизнесийнхнээс дутахааргүй чинээлэг нэгэн болж чаджээ. Өөрөөр хэлбэл, тэрбээр жилийн 214 сая төгрөгийн орлоготой, гэр бүл нь 79 сая төгрөг, 990 сая төгрөгийн орон сууц, 440 сая төгрөгийн тээврийн хэрэгсэлтэй, 489 сая төгрөгийн мал аж ахуйтай, 264 сая төгрөгийн хадгаламжтай, “Дэлгэрэх Аз” ХХК, “Нимон жипиэн девелопмент” ХХК-д хувь эзэмшдэг гэж хөрөнгө орлоготоо мэдүүлсэн байдаг.

“Нимон жипиэн девелмент” ХХК нь түүний төрсөн ах Баярмагнайн Чулуунбаатарын нэр дээр бүртгэлтэй. Б.Чулуунбаатар нь япончуудтай хамтарч, асаргааны ажилд залуучуудыг зуучлах ажлыг Тусгаар тогтнолын хоёр давхраас явуулж байгаад байршлаа сольсон. “Нимон жипиэн девелмент” компанийн хаяг болох Улаанбаатар хот, Баянзүрх дүүргийн I хороо, 12 хорооллын 16 давхрын 49 тоот дээр түүний ээж Л.Чаминчулууны “Монголын уран уншигчдын холбоо” ТББ мөн бүртгэлтэй байдаг. 

                Б.Баярбаатарын эхнэрийг гавьяат дуучин Д.Ширмэнтуяа гэдгийг урлаг, соёлын салбарынхан мэдэх биз ээ. Б.Баярбаатарын хадам аав Булган аймгийн Дашинчилэн сумын харьяат Улсын заан Д.Амгаа. Гэхдээ Д.Ширмэнтуяаг нагац эгчид нь өргүүлсэн тул Дашдамбын Ширмэнтуяа гэж явдаг ба төрсөн аав Д.Амгаа нь “Буурал хаан” гэх амралтын газартай.