...“Өндрөөс өндөрт” “Хүчтэйгээс хүчтэй” гэх уриаг ханан дээрээ хадсан бэсрэгхэн зааланд бөмбөг залах чимээ, хожлын дуутай зогсолтгүй цуурайтна. “Одоо наашаа дамжуул. Цагираг руу шууд довтлоорой” гэлцэж хоорондоо өрсөлдөх бяцхан тамирчид гурван минутын турш амсхийлгүй гүйлдэж байлаа. Гагцхүү авхаалж самбаа, хурд хүчээ хамаг чадлаараа дайчлах тэдний харцнаас хол ирээдүйн зорилго нь тод харагдана. Тиймдээ ч ирээдүйд монголчуудын мөрөөдөл NBA од болох зорилгоо энэ заалнаас эхлүүлж буй хүүхдүүд цөөнгүй бий.

       Монголд сагсан бөмбөгийн спорт анх хөгжсөн цагаас хойш даруй 83 жил өнгөрчээ. 1940 оны эцсээр манай оронд уригдан ажиллаж байсан Зөвлөлт, Хятадын мэргэжилтнүүд чөлөөт цагаараа сагсан бөмбөг тоглож байхыг анзаарсан офицерийн сургуулийн сонсогчид тэднээс суралцаж эхэлснээр энэ түүх эхэлсэн аж. Тэр цагаас монголчууд сагсан бөмбөгийн үндэсний дээд лигийн тэмцээнийг жил бүр зохион байгуулж, шилдэг тамирчдыг бэлтгэж байснаар тив дэлхийд өрсөлдөх хэмжээнд хүрчээ. Цаашлаад хүүхэд багачуудын шинэ мөрөөдөл ингэж бий болсон байна.

    Харин ийм мөрөөдлөөр жигүүрлэн дээш тэмүүлж буй бяцхан хүүхдүүд “Кенгуру” сагсанбөмбөгийн дугуйланг зорьж, бэлтгэлдээ шамдаад завгүй байсан юм. Биднийг 21-р хороололд байрлах “Кенгуру” сагсанбөмбөгийн дугуйланг ийн зорин очиход цагираг руу довтлох дасгал хийж, ээлжээ хүлээн зогсох хүүхдүүд заал дүүргэн угтлаа. Энэ удаагийн ээлжинд 30 гаруй хүүхэд бэлтгэлдээ цугларсан байгаа нь энэ. Харин тэднийг нэг л багш удирдана. Тэр багш дэггүй, томоогүй үедээ спортыг сонгосон 8-14 насны хүүхдүүдэд дэг журам, сахилга батыг гарамгай сургасан байх аж. Учир нь спорт хүнээс хүндлэл, ёс зүйг хамгийн түрүүнд шаарддаг гэнэ. Энэ зааланд зөвхөн “Чи эхэл. Дараа нь би” гэсэн зарчимаар сагсан бөмбөгийн арга барилд хүүхдүүд суралцаж байлаа. Хэн ч оноо алдах эрхгүй ч, хэн ч нэгнийгээ хүндлэх учиртай гэдэг нь тэднээс илт. Түүнчлэн хүүхдүүд насны ялгаатай ч гэлээ энд ур чадвар, хүсэл зорилгоороо нэгдэж байгаа нь чухал гэнэ. 

Б.ТЭМҮГЭ: ҮНДЭСНИЙ ДЭЭД ЛИГИЙН ТАМИРЧИН БОЛЖ ААВ, ЭЭЖИЙГЭЭ БАЯРЛУУЛНА

         “Кенгуру” сагсанбөмбөгийн дугуйлангийн хамгийн бяцхан тамирчин дөрвөн сарын өмнө энэ спортоор хичээллэж эхэлжээ. Тэр хүү гартаа бөмбөг атгаж амжсан бол тэртээ дээр байрлах цагираг руу бөмбөгөө оруулахаас нааш бууж өгөхгүй байхыг хичээнэ. Гэвч энэ нь түүний хувьд тийм ч амар биш байлаа. Заримдаа шидсэн бөмбөг нь самбартаа хүрэхгүй унах тохиолдол ч бий. Гэвч хүүгийн мөрөөдөл самбартаа хүрч чадаагүй бөмбөг шиг амархан унахгүй учраас шидэлтээ үргэлжүүлэн давтсаар байв. Түүнийг Б.Түмэгэ гэдэг. Нэгдүгээр ангийн сурагч байхаас л спортод сонирхолтой болсон тэр хоёр жилийн дараа анхны дугуйландаа явж байгаа нь энэ. Тэрбээр “Сагсанбөмбөгөөр хичээллэхэд аав, ээж маань намайг хамгийн сайн дэмждэг. Миний өмсгөл, гутал, сургалтын төлбөр гээд бүхнийг тэд төлсөн. Тийм болохоор ирээдүйд заавал үндэсний дээд лигийн тамирчин болж аав, ээжийгээ баярлуулна. Манай ангид надаас өөр сагсан бөмбөг тоглож чаддаг хүүхэд байдаггүй. Гэхдээ тэглээ гээд би онгирч болохгүй л дээ. Биеийн тамирын хичээл дээрээ ангийнхандаа сурсан бүхнээ зааж, тэмцээнд бэлдэхэд нь тусалдаг. Харин бэлтгэл дээр байх үедээ ах нараасаа суралцаж байгаа. Мөн багш маань надад илүү анхаардаг. Учир нь би бусдаасаа анх сурч байгаа болохоор сурах юм их байгаа” гэлээ. Аав, ээждээ л сагсанбөмбөгөөр хичээллэхэд нь дэмжсэнд хамгийн түрүүнд баярлан ярих Б.Тэмүгэ хүүгийн хүсэл тэмүүлэл нүдэнд нь гэрэлтэж, багш руугаа гүйн одлоо. 

ТҮВШИНТӨР: МАНАЙ ХҮҮХДҮҮД ЯЛАЛТ, ЯЛАГДАЛЫГ ХАМГИЙН САЙН ОЙЛГОДОГ 

       Заал дүүргэсэн 30 гаруй бяцхан хүүхдүүдийн мөрөөдлийг тордож, түүнийхээ сацуу тамирчин хүний ёс суртахуунд сургаж буй хүн бол сагсан бөмбөгийн сургалтын төвийн багш Түвшинтөр. Өдгөө 21 настай залуу дасгалжуулагч тэрбээр энд цугларсан хүүхдүүдийн мөрөөдлийг ирлэгч юм. Тийм ч учраас ихэнх цагаа тэдний дунд өнгөрөөж, нэг жилийг үджээ.  

-Сагсан бөмбөгийн спортоор анх хичээллэж байгаа хүүхдэд ямар арга барил суулгах нь чухал вэ? 

     -Анхлан хичээллэж байгаа хүүдүүдэд залалт, дамжуулалт болон шидэлтийн техникүүдийг сургах нь чухал байдаг. Мөн энэ төрлийн спорт нь гүйх чадвар ихээхэн шаарддаг учраас хурд, хүч чухал. Манай сургалтын төвийн хүүхдүүд бүгд л эдгээр техникийг сурч эхлээд, дараагийн тэмцээн уралдаандаа оролцдог.

-Нэг ээлжний 30 гаруй хүүхэдтэй ганцаараа ажиллахад хүндрэлтэй байдаг байх? 

     -Зарим үед хүндрэл бий болдог ч гэлээ хүүхдүүд дэг журам, сахилга баттай байвал энэ нь тийм ч хэцүү биш. Би хүүхдийг анхнаас нь энэ тал дээр сургаж, ёс зүй, хүндлэл зэргийг ойлгуулахыг хичээдэг л дээ. Хүүхдүүд маань том, жижгээрээ ялгараад тусдаа бэлтгэлээ хийж, тоглолтын явцад хоорондоо нэгддэг. Ялангуяа энэ насны хүүхдүүдэд эв нэгдэл, багаар ажиллах чадвар хамгийн чухал байдаг шүү дээ. 

-Бэлтгэлийн үйл явц хэрхэн өрнөдөг вэ? 

    -Хүүхдүүд маань эхлээд бэртэл гэмтлээс сэргийлэхийн тулд бие халаалт, сунгалтын дасгалаа хийдэг. Ингэж байж хурд, хүчний дасгал руу ордог л доо. Түүний дараа хоёр хэсэгт хуваагдаж, шидэлт, залалт, довтолгоо гэсэн үндсэн техникүүдээ давтаж эхэлдэг. Багш хүний хувьд хүүхдүүдээ дан ганц спортоор нь бус хүмүүжил, төлөвшил дээр нь анхаардаг. Тиймдээ ч хүүхдүүд маань ялалт, ялагдал хоёрыг хамгийн сайн ойлгодог болсон. Нэгнээ хүндлэх, харилцан суралцах хандлага илүү давамгайлж байдаг даа. 

-Сэтгэл зүйн бэлтгэлийг хүүхдүүдэд хэрхэн суулгадаг вэ? 

     -Би хүүхдүүдээ бэлтгэлийн явцад аль болох тэмцээнд оролцож байгаа юм шиг хариуцлагатай, анхааралтай байхыг зөвлөдөг. Тэгж байж сэтгэл зүй илүү тогтвортой болно. Мэдээж тамирчин хүн ур чадвараас гадна сэтгэл зүй бэлтгэлтэй байх ёстой шүү дээ. 

АРИУНБОЛД: БИ Ш.ЭНХИЙН-ОД АХ ШИГ МОНГОЛЫН НЭРИЙГ ӨНДӨРТ ӨРГӨНӨ

       "Өндрөөс өндөрт” “Хүчтэйгээс хүчтэй” гэх уриаг ханан дээрээ хадсан бэсрэгхэн зааланд бөмбөг залах чимээ, хожлын дуутай зогсолтгүй цуурайтна. “Одоо наашаа дамжуул. Цагираг руу шууд довтлоорой” гэлцэж хоорондоо өрсөлдөх бяцхан тамирчид гурван минутын турш амсхийлгүй гүйлдэж байлаа. Гагцхүү авхаалж самбаа, хурд хүчээ хамаг чадлаараа дайчлах тэдний харцнаас хол ирээдүйн зорилго нь тод харагдана. Тиймдээ ч ирээдүйд монголчуудын мөрөөдөл NBA од болох зорилгоо энэ заалнаас эхлүүлж буй хүүхдүүд цөөнгүй бий. Тэдний нэг болох А.Ариунболд, Шаравжамцын Энхийн-Од шиг америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгийн лигт шалгарах мөрөөдөлтэй нэгэн. Сагсан бөмбөгийн спортоор дөрвөн жил хичээллэсэн А.Ариунболд одоо наймдугаар ангийн сурагч гэнэ.

     Тэрбээр “Би анхнаасаа л сагсан бөмбөгөөр хичээллэх дуртай байсан. Үүнд маань Ш.Энхийн-Од ах илүү нөлөө үзүүлсэн л дээ. Тэр одоо америкийн коллежийн лигийн нэгдүгээр дивизионд тоглож байгаа. Би ч гэсэн удахгүй Энхийн-Од ах шиг монголын нэрийг өндөрт гаргасан тамирчин болно. Харин одоо багшийнхаа заавраар илүү сайн шиддэг, довтолдог болчихвол цаашдаа ур чадвараа илүү сайжруулна. Мөн хамтдаа сагсан бөмбөгөөр хичээллэдэг найзууд маань намайг дэмжиж байдаг. Бид бие биедээ байнга тусалж байдаг. Энэ нь цаашид сайн тамирчин хүн болоход чухал гэж боддог” гэв. Тоглолтын явцад Ариунболдын чадвар бусдаасаа бага зэрэг илүү харагдана. Түүний авсан оноо бүр багаа хожилд хүргэж, бусдыгаа ялалт руу чиглүүлж байлаа. Дайчин, зоригтой, ухаалаг байдал нь түүний хамгийн чухал хэсэг аж. Багш нь ч түүнийг ирээдүйтэй тамирчин хэмээн сайшаана. 

НАМУУНАА: БИД ГЭР БҮЛЭЭРЭЭ САГСАН БӨМБӨГИЙН СПОРТЫГ СОНГОСОН

         Өнөөдрийн бэлтгэлд хамрагдаж буй 30 гаруй хүүхдийн дунд сагсан бөмбөгийн спортыг сонгосон нэгэн дайчин охин байсан нь Э.Намуунаа юм. Тэрбээр адил насныхаа эрэгтэй хүүхдүүдийн хамт сагсан бөмбөгийн спортыг сонирхож анхны өдрийн бэлтгэлдээ хамрагджээ. Тэрбээр “Миний энэ спортоор хичээллэх болсон шалтгаан бол гэр бүл. Бид гэр бүлээрээ сагсан бөмбөг тоглодог. Гэхдээ ах маань бидний дундаас олон улсын тэмцээнд оролцож шагнал хүртсэн анхны хүн. Бид хоёр бага байхаасаал хамт сагсан бөмбөг тоглож өссөн. Аав, ээж маань ч бас сайн тоглодог. Тийм ч учраас спорт манай гэр бүлд олон эерэг өөрчлөлтийг бий болгож байгаа. Бие бялдар, эрүүл мэндийн хувьд бид маш сайн байдаг” гэлээ. 

     Спорт хэнийг ч ялгадаггүй. Тийм ч учраас хэн ч хүсэл сонирхолдоо хөтлөгдсөн цагт хөдөлмөр, хичээл зүтгэлийн үр дүнд спортын амжилтад хүрэх боломжтой. Үүний нэгэн адил “Кенгуру” сургалтын төвийн бяцхан тамирчид ирээдүйн зорилгынхоо төлөө энд цугларч, хичээл зүтгэл, хүсэл мөрөөдлийнхөө жигүүрээр өндрөөс өндөрт тэмүүлж яваа нь энэ юм.