“Хуучинхүү шинэ хүү болов” гэдэг шиг Ууганхүүгийн Дүүрэнд хувирсан хувирал зэвүүн байна аа, зэвүүн байна. “Ууганхүү гэж хэн билээ” гэж “Гэнэтийн зочид” олон ангит киног үзээгүй уншигчид гайхаж байгаа байх. Тэгвэл тэр “Х-ТҮЦ” продакшны залуу жүжигчин Э.Төрбатын бүтээсэн ухаалаг, даруухан дүр юм аа. Мөн “Дүүрэн гэж хэн юм бэ” гэж үү. Бас л Э.Төрбатын үзэгчдэд бэлэглэсэн “Дайрлага” уран сайхны киноны зэвүүцэм, жихүүцэм гэмт хэрэгтний дүр.

ХҮН Л ХҮНИЙГ ЗОВООЖ ШАРХЛУУЛЖ, БҮР ГЭМТ ХЭРЭГТЭН БОЛГОДОГ БУЮУ Ц.ХҮСЭЛБААТАРЫН БҮТЭЭСЭН ДҮҮРЭН

             Нүдэнд дулаахан, даруухан, эелдэг нэгний дүрээр үзэгчдэд хэдийнэ танил болсон жүжигчин Э.Төрбат саяхан хачин хүйтэн, хүний мөс чанаргүй, гэмт хэрэгтэн Дүүрэн гэж хүчирхийлэгчийн дүрийг үнэхээр сайн бүтээснийг үзэгчид шагшин ярихыг цөөнгүй сонслоо. Тиймээс түүний хувирлыг, авьяасыг “үзэж”, мэдрэхийн тулд “Дайрлага” уран сайхны киног хэдэндээ үзсэн билээ. Хүн эцэг, эхийн хайраар дутах, хайрласан ч хэн нэгэнтэй үргэлж харьцуулагдаж, өөрийг нь өчүүхэн, хэн ч биш мэтээр байнга үнэлж, өөрөөс нь өөр, илүү сайн хэн нэгнийг нэхэх тусам нь хүүхдүүдийн урам хэрхэн хугарч, зарим нь төсөөлснөөс нь ч хэрцгий нэгэн болж хувирдгийг тухай түүний дүр бидэнд харуулж чадлаа. Жишээ нь, аав нь өрөөнд нь орж ирээд “Чамайг би дандаа дүүрэн байгаасай гэж Дүүрэн гэдэг нэр өгөө биз дээ. Гэтэл чи дандаа дундуур” гээд зодоход нь түүний аав руугаа харж байгаа харц “Та ингэж хандаж байгаа бол би бүр дундуур, бүр хэрцгий, бүр аймаар болоод өгье л дөө” гэх шиг. Өөрөөс нь өөр хэн нэгнийг хүүгээсээ нэхэх бүрд нь “үхэх” шиг. Баярлуулж, магтуулж болох бүхнийг санаачлавч, хичээвч үл тоон гутаан доромжлох бүрд нь аавыгаа үзэн ядахын дээдээр үзэн ядаж эхлэх нь, түүнийг тэгж мэдрүүлж, үзүүлж чадсан нь жүжигчний авьяас, ажиллагаатай яалт ч үгүй холбоотой билээ.

            Амьдрал дээр Дүүрэн олон бий. Аав, ээждээ зодуулж, гадуурхагдсан тэдний ганц арга нь тэмцэл. Тэр тэмцэл нь ааваасаа ч хэрцгий, өөрийг нь зовоож, өвтгөж байгаа бүхнийг дийлдэг Дүүрэн болох. Өөрөөр хэлбэл, Ц.Хүсэлбаатар найруулагч “Дайрлага” киногоор хүн л хүнийгээ хэмлэж, зовоож, шархлуулж, гэмт хэрэгтэн, харгис хэрцгий нэгэн болгодог гэсэн хатуу санааг Дүүрэнгийн дүрээр үзэгчдэд хатуухан анхаарууллаа. Бас “Ийм нэг авьяаслаг залуу уран бүтээлч байна” гэдгийг ч ханатал танилцууллаа. Иймд жүжигчин Э.Төрбатад үзэгчдийн хараанд өмнөхөөсөө тэс өөрөөр өртөж, “Энэ жүжигчин цаашид ямар дүр бүтээх бол” гэсэн хүлээлт үүсгэж, өөртөө болон үзэгчдэд өндөр босго тавьсанд нь баяр хүргэмээр байна. Энэ хүртэл сайн суралцаж, өөрийгөө сайн бэлтгэжээ, Төрөө. Дүүрэнгийн дүрээс олж харсан, түүнд байгаа хамгийн гол зүйл бол...

ДҮРЭЭ ААГАНД НЬ ТУЛГАХ ӨГӨГДӨЛ, УР ЧАДВАР

Тийм ээ, энэ байдал. Найруулагч зураг авалтын талбайд түүнд ямар л дүр онооно түүнийг бүтээх, хэнийг ч хөргөх хүйтэн, мөнхүү бүлээцүүлэх дулаан харц, биеийн хэлэмж, тэнгэр цэлмэж, дотор уужрах шиг сайхан инээмсэглэл, хөгжилтэй, сэргэлэн, хөнгөн шингэн байдал гээд юм юм түүнд байна. Зүйрлэвэл, түүний авьяас далай мэт цалгилан байна. Хэчнээн ховоодож саваа дүүргэсэн ч дундардаггүй, ундраад л байх авьяас түүнд байна. Гэхдээ нэгэн хэвийн биш, тэсэрвэл тэсэрч, хувьсан өөрчлөгдөж чадах туршлага ч түүнд чамлалтгүй суужээ. Одоо түүнд авьяасыг нь гялалзуулан тэтгэх, улам бүр цалгилуулан давалгаалуулах, эсвэл дөлгөөхөн урсгах, тодруулан тордох дүрүүд, Ц.Хүсэлбаатар шиг найруулагч хэрэгтэй байна. 

УРЛАГИЙН РИНГЭН ДЭЭР ДӨНГӨЖ ГАРЧ ИРСЭН Э.ТӨРБАТ

              Урлагийн хүн болсон түүний түүх бусдынхаас жаахан ондоо. Дунд сургуульд байхдаа хөл нь өвдөж, багагүй хугацаанд гишгэж чадахгүй байснаасаа болж тэр бүжгийн дугуйланд бүртгүүлэхэд хүрсэн гэдэг. Хөлөө хөдөлгөөнтэй байлгаж, ачаалал авахуулж, алхдаг болохын тулд ийн зоригтой шийдсэн нь түүнийг эрүүл болгоод зогсохгүй СУИС-д элсэх шалтгаан болжээ. Жүжигчний ангийн оюутан тул “Х-ТҮЦ” продакшнд дадлагажигчаар орж, улмаар жинхлэгдсэнээр өдгөө долоо дахь жилдээ тус хамт олны нэг хэсэг болж яваа аж. Нэг ёсондоо хошин урлагийн анхдагчдын нэг болох том продакшнд тэр уран бүтээлч болон өсөж, хүмүүжиж, бэлтгэгдэж, суралцаж, хүсэл мөрөөдлөө хөглөж өнөөдөрт хүрчээ. Тэрбээр өнгөрсөн хугацаанд зөвхөн хошин урлагт өөрийгөө зориулсангүй. Тухайлбал, “Гэнэтийн зочид”, “Дайрлага”, “Хамгийн сайхан бэлэг” зэрэг уран сайхны кинонд гол болон туслах дүр бүтээгээд байна. Энэ тухайгаа “Уран сайхны цөөнгүй кинонд дүр бүтээсэн минь миний хувьд том амжилт. Учир нь, би арын албанд ажиллаж, тайзны ард бүжиглэдэг байхдаа “Ямар нэг том уран бүтээлд дүр бүтээх юм сан”,  “Би кинонд дүр бүтээж чадах болов уу”, “Намайг кинонд тоглооч гэж хэн нэгэн урих болов уу” гэж битүүхэн мөрөөддөг байлаа. Энэ мөрөөдлүүдээ биелүүлсэн. Харин одоо бол илүү сайн, үзэгчдийн сэтгэлд хоногшсон дүр бүтээхийг мөрөөдөж байна” гэсэн удаатай.

            Харин үзэгчдийн хувьд Э.Төрбат гэж нүдэнд дулаахан, нуруулаг залуу жүжигчин кино урлагийн эсрэг дүрийн рингэн дээр гараад ирлээ. Тиймээс дүр бүтээнэ гэж шаргуу зүтгэж, мөрөөдөж байсан шигээ үзэгчдийн хайрлаж, хүндэтгэсэн хийгээд дургүйг хүргэсэн, голыг нь гогдсон, муухай гэж жигшсэн, түүнээс нь сурч, сэрэмжилсэн олон дүртэй болохын төлөө шаргуу хичээгээрэй. Урлагийн рингэн дээр дөнгөж гарч ирж байгаагаа бас битгий мартаарай, шантраарай, эрдээрэй.