-Микрофон бариад хүнээс асуулт асуух тэр мэдрэмж надад ид шидтэний саваа барьсан юм шиг мэдрэмж төрүүлсэн-

Эргэлт.мн мэдээллийн сайт “Түүчээ” буландаа “Хэцүү анги”, “Хүсэл”, “Миний  муу аав” зэрэг дэлгэцийн уран бүтээлд дүрээ мөнхөлсөн, авьяаслаг  уран бүтээлч, сэтгүүлч Э.Уянгыг урилаа.

- “Хэцүү анги” киноны Сувдын дүрийг чадварлаг бүтээсэн Э.Уянгыг сэтгүүлч мэргэжилтэй гэдгийг хүн бүр мэднэ шүү дээ. Яагаад сэтгүүлчийн мэргэжил сонгосон талаар нь яриагаа эхлүүлье?

-Би МУИС-ийн Монгол хэл, соёлын сургуулийг утга зохиол судлаач, сэтгүүлч мэргэжлээр төгссөн. Хоёр хүүхдийн ээж, уран бүтээлч эмэгтэй. Манай аав, ээж  МҮОНРТ-д найруулагчаар ажилладаг. Телевизийн ажил өөрөө цаг наргүй, баяр ёслол болгоноор өдөржин, шөнөжин завгүй ажиллаж байдаг. Тэгэхээр хүүхдээ ажил дээрээ авч ирээд, хамт ажлаа хийдэг тохиолдол маш нийтлэг байлаа. Тиймээс би ухаан орохдоо л телевизд байнга байж байдаг. Миний эргэн тойрон бүхэлдээ телевизийн урлаг, дэлгэцийн урлаг байдаг байсан. Микрофон бариад хүнээс асуулт асуух тэр мэдрэмж надад ид шидтэний саваа барьсан юм шиг мэдрэмж төрүүлдэг байлаа. Тэр микрофон л надад байх юм бол “Мэдэхгүй бүх зүйлээ мэдэж болох юм байна. Хүссэн хүн болгоноос дуртай зүйлээ асууж болох юм байна. Энэ микрофонтой л бол би хэнтэй л бол хэнтэй уулзаж болох юм байна. Би Ерөнхийлөгчтэй ч уулзаж болох юм байна. Нөгөө ангийнхаа хүүхдээс ч хүссэн юм аа асууж мэддэг байж болох юм байна” гэдэг мэдрэмж тухайн үед гайхалтай санагддаг байлаа. Тэгээд гэрийнхэнтэйгээ ярилцаад “Жүжигчин болбол ямар вэ” гэхэд манай гэрийнхэн огт дэмжээгүй. Түүний оронд “Сэтгүүлч болох юм бол чамд илүү ирээдүйтэй, өргөн цар хүрээтэй ажиллах боломжтой.  Энэ нь чамд зүгээр юм биш үү” гэж зөвлөөд. Тэгээд сэтгүүлч мэргэжлийг сонгосон доо.

-Та өмнө нь UBS телевизд хөтлөгч хийдэг байсан. Сэтгүүлч мэргэжлээрээ хэзээнээс ажиллаж эхэлсэн юм бэ?

-Хүмүүс намайг телевизд ажлаад удсан гэж ойлгодог байж магадгүй. Өмнө нь бол би хөтлөгчөөр л ажилладаг байсан л даа. Сэтгүүлчийн мэргэжлээрээ жилийн өмнөөс л ажиллаж эхэллээ. Сэтгүүлч гэдэг мэргэжил бол нэвтрүүлгийн бүх ачааллыг нуруун дээрээ үүрч явдаг. Найруулагчтайгаа хамт бүх юм аа бодож олдог тийм хүн шүү дээ. Яг энэ үүрэг оролцоотойгоор бол шинэхэн сэтгүүлч. Өнгөрсөн оны тавдугаар сараас эхлэн МҮОНРТ-ийн Монголын мэдээ сувагт мэдээний сурвалжлагчаар ажиллаж байгаад одоо Соёл урлагийн редакцид сэтгүүлч, редактороор ажиллаж байна.

-Мэргэжил болгон өөрийн давуу тал, сайхан зүйлтэй байдаг шүү дээ. Таны бодлоор бидний мэргэжлийн онцлог юу вэ?

-Сайхан зүйл гэхээсээ илүү сэтгүүлч мэргэжил маш хариуцлагатай юм байна гэдгийг ойлгосон.

Үүнийг өмнө нь мэддэг байсан ч одоо бол илүү их мэдэрч ажиллаж байна. Тэр дундаа мэдээний сурвалжлагчаар ажиллаж байж үүнийг илүү сайн ойлгосон. Би нэг өгүүлбэр ч санамсаргүй бичиж болохгүй. Бүүр нэг цэг, таслал ч санамсаргүй тавьж болохгүй юм байна. Үүний ард ямар том үр дагавар, ямар том ач холбогдолтой вэ гэдгийг бүр сайн ойлгосон.

-Таны хувьд багаасаа телевизийн жүжиг, зохиомжинд тоглож байсан гэдэг. Анх тоглож байсан дүрийнхээ тухай дурсамж ярьж өгөхгүй юү?

-Хамгийн анх зургаан настай байхдаа “Ирээдүй өвлийн өвгөнөөс эхэлнэ” гэдэг телевизийн хошин жүжигт “Өнгөт инээд” хамтлагийн жүжигчин Х.Баярмаа бид хоёр хамт тоглож байлаа. Түүний дараагаар бас найм, есөн настай байхдаа “Амрагийн паян” гээд хүмүүс бас тэр дүрээр илүү сайн мэддэг. “Амрагийн паян” гээд толинд юм хэлэхээр тэр нь харагддаг. Тэр одоо миний анхны жүжиглэж, тоглож байсан санагдаж байна.

-Таниас “Хэцүү анги” киног асуухгүй өнгөрч болохгүй юм шиг санагдлаа. Сувдын дүр таны хамгийн хайртай дүр үү?

-Мэдээж миний хамгийн хайртай дүр Сувд. “Хэцүү анги” кино маш буянтай сайхан уран бүтээл. Яагаад вэ гэхээр, бид арван жилээ төгсөөд их сургуульд орох сонголтын эгзэгтэй үед кинонд тоглосон. Энэ кинонд тоглосноороо ирээдүйнхээ мэргэжлийг сонгосон олон хүүхэд байдаг. Манай “MAAZ” хамтлагийнхан байна. Бүгдээрээ тухайн үед арван жилээ төгсөөд элсэлтийн ерөнхий шалгалтаа өгөөд, ямар сургуульд орохоо шийдээгүй байсан юм. Тэгээд “Хэцүү анги” кинонд тоглосон учир тэд урлагт татагдаад СУИС-д шалгалт өгч тэнцэж байсан гэдэг. Мөн манай “Фантастик” продакшныхан, Б.Бадамцэцэг гэх мэтчилэн олон хүнийг олонд таниулсан, хүмүүсийн ирээдүйг гэрэлтэй болгож өгсөн сайхан уран бүтээл. Хүмүүс 10 жилийн дараа ч гэсэн “Хэцүү анги” киног асуудаг шүү дээ. Тэгэхээр энэ бол яалт ч үгүй хамгийн хайртай, хамгийн хүндэлж явдаг сайхан кино.

-Та Уран зохиол хэр их сонирхдог вэ. Сүүлд ямар ном уншсан талаараа хуваалцвал?

-Уран зохиол их сонирхдог. “Тагтаа паблишинг”-аас гаргасан Мө Янь “Мэлхий” романыг уншиж байна. Миний хувьд нэг номоо дуусгаад дараагийн номоо эхлүүлдэггүй. Жаахан уншиж байгаад, өөр ном бас эхлүүлж ээлжилж уншдаг. Тэдгээрээс одоо сэтгэлд бууж байгаа нь “Мэлхий” роман байна.

-Хүн амьдралдаа эргэлт хийсэн шийдвэрийг олон гаргадаг шүү дээ. Таны амьдралд тийм үе хэр тохиолдож байв?

-Тоймтой санаанд буух зүйл алга. Гэхдээ хүүхдүүдээ ойрхон гаргаад ажил, мэргэжил бүх юмнаасаа холдоод хэсэг гэртээ суусан. Тэр магадгүй эргэлт байх. Тэр хооронд надад юу чухал, би юугаар дутагддаг юм. Би ямар орчинд илүү тайван байдаг юм. Цаашдаа юу хийх ёстой вэ гээд өмнө нь ажлаасаа олж хардаггүй байсан тэр бүх зүйлээ олж харсан. Тэр зүйлээрээ ангаж цанган, илүү үнэ цэнийг нь мэдэрдэг болсон. Энэ утгаараа эргэлт байж болно. Түүний дараа эргээд ажилдаа орохдоо хийж байгаа зүйлдээ илүү ухамсартай, өмнө нь олж хараагүй зүйлээ олж хараад ажиллаж байна.

-Аливаа улсын хөгжилд залуусын оролцоо их чухал байдаг шүү дээ. Таны хувьд нийгэмд хэр оролцоотой залуу иргэн бэ?

-Хүн чаддаг зүйлээрээ нийгэмд оролцож байх ёстой гэж боддог. Миний хувьд юманд эерэгээр нөлөөлж нийгэмд оролцъё гэж боддог. Түүнээс биш яг нэг юмыг шийдээд зохицуулаад, өөрийнхөө чадахаас илүү цар хүрээний юманд оролцох боломж, зав зай, хараахан байхгүй байна. Гэхдээ өөрийнхөө хувьд чимээгүйхэн, хэн нэгний хандив тусламж байх юм бол гэр бүлийнхээ өмнөөс гээд хэдэн төгрөг шилжүүлдэг.

Тийм байдлаар оролцох зүйлүүд байна. Мөн жаахан хар бараан байгаад буй бухимдалтай нийгэмд өөрийнхөө эргэн тойронд байгаа хүмүүсийг гэрэл гэгээтэй байлгахыг хүсдэг.

-Өөрийн зан чанаруудаас “Үүнийг л засчих юмсан даа” гэсэн зүйл байдаг уу?

-Би юмыг их төлөвлөдөг. Өнөөдөр энэ энэ зүйлийг хийнэ. Тэндээс гараад, тийшээ явна гэдэг ч юм уу их төлөвлөдөг. Тиймээс ямар нэгэн санамсаргүй зүйлээс болоод нурах ч юм уу, бүтэхгүй байх тохиолдолд гялс дараагийнхаа юмыг хийж чадахгүй, түүндээ бухимдаж адгаад байдаг. Үүнийгээ сүүлд анзаардаг болсон л доо. Мөн миний эргэн тойронд байгаа хүмүүс намайг дагаад тухгүй болж байгааг анзаарсан. Ингэлээ гээд би ямар ч гарц гаргалгаа оновчтой шийдэл бий болгож чадахгүй байгаад байна гэдгээ анзаарсан. Тиймээс илүү хүлээцтэй, илүү тайван, юмыг илүү өөрөөр шийдвэрлэх ёстой юм болов уу гэж бодсон.

-Үеийнхээ залуусыг ямар байгаасай гэж боддог вэ?

-“Соёлтой л байгаасай” гэж боддог. Илүү хүнлэг, хүнийг хайрладаг. Хүнд юм өргөөд явж буй эмээтэй таарвал гэрт нь дөхүүлээд өгчихдөг сэтгэлтэй байгаасай. Гудамжинд татсан тамхиныхаа ишийг хаядаггүй хотын соёлтой иргэн байгаасай. Тийм л юм хүснэ. Өөр хүсэх юм юу ч байхгүй. Тэгээд бусад нь болно доо